En büyük mükâfat

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer son günlerde çeşitli vesilelerle konuşmalar yapıyor. Her söylediğiyle, başkanı olduğu Anayasa Mahkemesi''nin kuruluş yıldönümlerinde birer yıl arayla yaptığı konuşmalarda altını çizdiği konuları biraz da zenginleştirmiş oluyor. Vurgulamaları ''temel hak ve özgürlükler'' ile ''hukukun üstünlüğü'' kavramları üzerinde yoğunlaşıyor... Önerdiği çözüm de belli: "Anayasanın yeniden yazılması"...

Cumhurbaşkanı Sezer''in sözlerini tartarak konuştuğunu biliyoruz; kamuoyu önüne ilk çıkışlarında kendisini Çankaya''ya taşıyan ''değişim rüzgârı'' istikametinde sözler sarf etmesi, ''misyon duygusu'' konusunda titizlendiğini gösteriyor. Tavsiyesi de kamuoyunu yadırgatmıyor; güçlü devlet karşısında vatandaşın hak ve özgürlüklerini garanti altına almaya değil, devleti vatandaş karşısında korumaya öncelik veren bir anlayışı yansıtıyor 1982 Anayasası; bu sebeple de, kamuoyunda değiştirilmesi yönünde şiddetli bir arzu var... Değişik sivil toplum örgütleri, uzun zamandan beri, ''yeni anayasa metni'' üzerinde çalışıyorlar...

Cumhurbaşkanının o makama çıktıktan sonra da seçilmeden önceki vaadleri istikametinde görüş açıklaması önemli; ancak bu tür konuşmaların, eğer hayata geçme yönünde girişimlerle paralel yürütülmezse, bir süre sonra zararlı sonuçları bile olabilir. Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir ''sivil toplum örgütü'' ile mukayese kabul etmeyeceğine göre, Ahmet Sezer''in sözlerini somut adımlarla desteklemesi gerekir...

Cumhurbaşkanı arzusunda kuşkusuz samimi... Ancak şikâyetçi olduğu anayasayı hazırlayan zihniyet bir boşlukta oluşmadı. Daha da önemlisi, anayasada çerçevesi çizilen sistemden beslenen çıkar çevreleri ve odakların varlığıdır. Çağa uyumsuz, Türkiye''nin eşiğinde bulunduğu zorlu döneme ayak uyduramayacak durumdaki mevcut anayasa, bu haliyle, değişime ayak sürüyenlerin en güçlü kozudur. Cumhurbaşkanı "Değişsin" temennisinde bulunduğu halde, idareyi bütün birimleriyle yargı denetimine sokan, kuvvetler ayrılığı ilkesini pekiştiren esasları anayasadan uzakta tutmayı bir görev bilecektir o güçler... Ahmet Sezer, bir süre sonra, vaatlerini unutma ile aczini itiraf etme arasında bir tercihte bulunmak zorunda kalabilir...

Süleyman Demirel''in cumhurbaşkanlığı döneminde sergilediği performans bu dediğimizi ispatlıyor. Demirel, bir ''sivil'' olarak yükseldiği cumhurbaşkanlığında, bir süre bocaladıktan sonra, devlete yön veren gücün önemli bir parçası olmayı yeğledi. Devletin böyle bir dönüştürücü kuvveti var.

Bu durumda, Cumhurbaşkanı Sezer''in önünde, milletin doğrudan desteğini aramak dışında bir seçenek bulunmuyor. Devletin yapısal reforma tâbi tutulması üzerinde çalışmalar yürüten çeşitli vakıflar ve yeni anayasa metni tartışması sürdüren inisiyatifler olduğu biliniyor; bu girişimlerin kamuoyuna mâl edilmesinde Çankaya Köşkü''nün olumlu katkıları olabilir. Siyasi yapıyı değiştirmeyle sonuçlanacak bir reform hareketini, değişimden zarar görecek kadrolarla gerçekleştirmek mümkün değildir; bu sebeple siyasi partileri dışarıdan kuşatarak Meclis''i etkilemekten başka bir yol yok. Cumhurbaşkanı Sezer, sivil toplum örgütleriyle elele vererek, bunu pekâlâ başarabilir...

Demokrasiler halkın en yaygın ve etkin biçimde katılımını sağladıkları ölçüde kurumlaşır ve kalıcılık kazanırlar; Türkiye''de demokrasi, çıkar odakları ve siyasete egemen kadroların önüne set çekmeleri yüzünden serpilip gelişemiyor. Bunu aşacak her arayış halktan büyük destek görecektir.

Ahmet Necdet Sezer, vermeye başladığı mesajlarla, ''sade vatandaş'' iken ülke için zorunlu gördüğü değişimi Çankaya Köşkü''ne taşındıktan sonra unutmadığını belli etti. Devlette yapısal reform istiyor ve bunun için çözüm olarak da anayasanın yeniden yazılması gerektiğini vurguluyor. Bu düşüncelerinde yalnız olmadığını bilmeli ve kalabalıklarla kucaklaşmanın bir yolunu bulmalı.

Bunun hiç de kolay olmadığını biliyoruz; ancak sonuç bir devlet adamının bekleyebileceği en büyük mükâfat olacağı için denemeye değer...