Vehim kumkuması

Türk-İş genel sekreteri Şemsi Denizer''in uğradığı suikast ülkeyi sarstı. Bunda Denizer''in uzun yıllardan beri sendikal faaliyetlerin içinde bulunmasının, hükümetin ''sosyal güvenlik reformu'' adıyla acı IMF reçetesini çalışanlara kabul ettirmeye çalışmasına en dirençli sendika önderlerinden biri oluşunun da etkisi var elbette.

Ancak, suikast sonrasında sebeple ilgili olarak her köşede duyulan senaryolar, daha önce de dile getirdiğimiz, ülkemizin içine düşürüldüğü yanlış ortamın özellikleriyle yakından ilgili.

İşçi önderinin hayatına kastedenin, bunu, kişisel sebeplerle yapmış olması çok muhtemel; kullanılan silâhların cinsi, kurbanın üzerine boşaltılan kurşun sayısı ve hedef seçilen noktalar olayın bir öç cinayeti olabileceğine işaret ediyor. Belki de, hergün gazetelerin üçüncü sayfalarında okuduğumuz türden, zaaflara, düşmanlıklara, kıskançlıklara, rekabete dayalı sıradan bir cinayet söz konusu. Buna karşılık, kâtil cinayeti kişisel sebeplerle işlese bile, mâruz kaldığı ağır kışkırtmalardan sonra eylemine kalkışmış olma ihtimali de büyük; senaryolar da bu açık kapıdan girerek gazete manşetlerine yükseliyor zaten...

Karşımıza dikilen ''sağlıksız tablo'', ister bir ''üçüncü sayfa'' cinayeti olsun, ister ardında siyasî motifler bulunsun değişmiyor: Toplum, bugün, her olağanı olduğundan fazla büyütüp bir büyük komploya dönüştürmeye meyyal... Şimdi içinden geçtiğimiz türden ortamlar, zihin sağlığını bütünüyle ortadan kaldırır, gerçeğe asla ulaştırmayan sürekli flu veya karlanmış bir manzarayı kapımıza dayar. O manzarada herşey kaba hatlarıyla doğrudur da, ayrıntılar eksik olduğu için, hüküm vermek hiç kolay değildir. Türkiye sürekli flu ve karlanmış bir manzara görüntüsü veriyor bugün.

Bu noktaya, ''komplo'' benzeri oldu-bittiler ile, toplumun doğal olmayan bir düzleme yönlendirilmesiyle geldik. Son üç yıl içerisinde dört hükümet kuruldu, ancak bunların hiçbiri ''kurallara uygun'' gerçekleşmedi; gitmeleri de kural-dışıydı. Sandıktan çıkan sonuç bile, toplumun çoğunluğu için, hâlâ ''şaşırtıcı''dır. Aynı süre içerisinde toplumda yaygın bir mağdurlar kitlesi oluştu; tabii bunun karşısında bir de mağduriyete omuz verenler kitlesi var. Herkesin gölgesinden endişe ettiği bir sağlıksız ortamdır bu. Korkularla yönlendirilmeye çalışılan bir toplum zaten sağlıklı olamaz.

Bu ''anomali'' haline bir de bilinmezleri eklemek gerekiyor.

Her olay bir sebebe bağlıdır; her tepki bir etkinin sonucudur. Ancak, Türkiye, son üç yıl içerisinde, görünür herhangi bir sebebe bağlı olmaksızın, bir etkilenme yaşanmadan meydana gelen tepkisel olayları izlemekte. Sebep-sonuç ilişkisi ortadan kalktığı gibi, bazı olaylarda sebepler açıkça gizlenebilmekte de. 1,5 milyon genci ilgilendiren üniversite giriş sınavının bir ay ertelenmesine yol açan gerçek mi sözde mi olduğu bilinmeyen ''hırsızlık'' olayı sözgelimi. O kadar genç ve onların âkıbetiyle birebir ilgili milyonlarca aile ferdi o olayın gerçeğini bugün bile bilmiyor, ama sonuçlarına katlanmak zorunda. Bir bakan neredeyse gözlerimizin önünde intihara teşebbüs etti, ama aradan geçen bunca zamana rağmen "Neden?" sorusuna aklı başında bir cevap alınamadı.

Gizem, sır, esrar, bilinmeyen, siyasette ve toplum mühendisliğinde geçerli bir yöntem olarak kullanılıyor bugün. Bir bakan, bir yıl kadar önce yapılmış ve ardından büyük tartışmalar getirmiş skandal bir ihaleden söz ederek, "Kamuoyuna yansıyan gerçeğin sadece yüzde biri" demedi mi? Dedi. Toplumun belleği, bu tespiti, "En iyi bildiğimiz, ya da bildiğimizi sandığımız gerçeklerin bile sadece kırıntısından haberdarız" biçiminde anlar. Somut, objektif gerçekleri, hatta kendi gözü önünde meydana gelmiş olayları bile tam ve bütünüyle algılayamayacağını düşünür. Her taşın altında gizli bir şey arar. "Bu işin içinde mutlaka bir çapanoğlu var" diye düşünür. Sadece düşünmez, o düşünceye uygun biçimde davranır da...

Psikiyatride bu ''anomali''nin bir adı var elbette: Vehim. Bugün bizim toplumumuzun içine düştüğü sıkıntıyı kendi özellerinde yaşayan hasta bireyler tedavi görmek zorunda bırakılıyorlar. Toplum ise, her geçen gün dozu artırılmış bir esrarlı ortamda ''vehim kumkuması'' haline getiriliyor. Abdullah Öcalan çevresinde yaşanan oldu-bitti gelişmeler de, ancak, gerçek mi kuruntu mu olduğu asla anlaşılamayacak ortamlarda sahneye konulabiliyor.

Değerlendirmemiz fazla mı vehim kokuyor? Bu ülkenin bir bireyinin herkesi etkileyen hastalığın dışında kalması mümkün olabilir mi?