Vicdanları rahatlatmak

Sorunları kolayından bir iddia ve inatlaşma konusu haline dönüştürmekte üstümüze yok. Depremden zarar görenler için inşa edilmekte olan geçici konutlar yeni bir iddianın konusu. Bayındırlık bakanı "30 Kasım tarihine kadar hepsi yetişecek" dedi ya, vaad edilen tarihe beş gün kala, hepimiz, nefeslerimizi tutmuş bekliyoruz.

Kimimiz, şu ana kadar bitmiş konut sayısından hareketle "Asla yetişmez" diyoruz, kimimiz, "Devlet verdiği sözü tutar" avuntusundayız. Devlet ise tedbirini almış durumda; Başbakan Bülent Ecevit, "Yetişecek mi?" yolundaki sorulara, ne olur ne olmaz yaklaşımıyla, "Bakan sözünü yerine getirmeye çalışıyor" cevabını veriyor...

Aslında, konu, siyasi bir çekişme veya basit iddialaşmadan çok daha önemli. Hepimiz bulunduğumuz yerlerde, soğuktan korunan evlerimiz ve bürolarımızda, kışın bütün meşakkatiyle ülkemizin üstüne abandığının tam farkında değiliz. Deprem bölgelerinde yaşayan onbinlerce insan, çoğumuz için, birer televizyon haberi yalnızca. En fazla yaptığımız, "Vah, vah" diye iç geçirmekten ibaret.

Oysa, deprem bölgelerinde, yaşlısı-genci, çoluğu-çocuğu, erkeği ve kadınıyla onbinlerce insan, gündüzü olduğu kadar geceyi de soğuktan fazla korumayan çadırlarda geçirmek zorundalar. Bir çoğunun çadırı sağanak yağmura veya şiddetli bir kara dayanacak sağlamlıkta değil. Fırtına biçimine dönüşen rüzgâr çadırları uçuruyor. Bölgeye gidenler, özellikle bebekler ve çocukların, soğuktan donma tehdidi altında olduğunu bildiriyorlar. Sanki bir savaş durumu var; Stalingrad savunmasında kırılan ordular manzarasıyla günümüzde karşılaşılması o kadar uzak bir ihtimal değil.

Prefabrik konut inşasını üstlenen firmaların ve onları görevlendiren resmi makamların bu gerçeğin bizden daha iyi farkında olduğuna eminiz. Bu sebeple, firmaların geceli-gündüzlü çalıştığını, bakanlığın da onlara elden gelen desteği gösterdiğini düşünüyoruz. "30 Kasım vaadi" bu açıdan önemli; öyle inanıyoruz ki, o tarih geldiğinde, uydurma çadırlarda gün geçiren nice aile insanca yaşama şartlarına yeniden kavuşabilecek. Diyelim, az bir miktar konut çeşitli sebeplerle yetişmedi, onların da fazla uzamadan kurulacaklarına eminiz.

Önemli olan, daha büyük çekişmelerin şimdiden önüne geçilme hassasiyetinin gösterilmesidir. Geçici konutlara yerleşim hangi esaslara göre yapılacak? Kimler nerelere, hangi öncelik esaslarına göre yerleştirilecek? İhalelerde söylentisi yapıldı, ama fazla önemsenmedi; yerleştirmede de ''partizanca'' davranışlardan kaçınılmalı. İlk elde yerleşenler kayırıldıklarını düşünmemeli, zorunlu olarak açıkta kalacaklar kendilerine haksızlık yapıldığı endişesine kapılmalılar. Geçici konut dağıtımı adaletli yapılmalı sözün kısası.

Geçici konut, adı üzerinde ''geçici'' bir çözüm. Depremlerde evleri yıkılanlar, esas, aileleriyle birlikte huzur içinde yaşayacakları daimi konut beklentisindeler; birçoğu, kalıcıyı geciktireceği endişesiyle, kışı uyduruk çadırlarda geçirmeyi göze alarak, "Prefabrik olmasın" dileğini bile dile getirmişti. Geçici yerleşimden hemen sonra kalıcı konut taleplerinin artacağını şu sıralarda hesaba katmalı.

Deprem konusundaki tartışmaların insanların morali üzerinde, geçici olmasını temenni ettiğimiz, olumsuz etkiler yaptığı fark ediliyor. Bolu valisi ile depremzedeler arasındaki yakışıksız takışmalar bir tehlikenin işaretlerini içinde taşıyor. Bu arada, bir çok aile, uzun yıllardan beri yaşadıkları yerleri terk ettiler, bazısı terk etmeyi düşünüyorlar. Bu, göçe hedef olacak yerler bakımından sorunları beraberinde getirecek bir gelişmedir. Göçlerin ve yeniden yerleşmelerin yakından izlenmesinde yarar var. Göçen ailelerin çocuklarının eğitimden geri kalmamalarının tedbirleri alınmalı.

Bugünkü iktidar, karşısında, deprem gibi bir ''ulusal felâketi'' küçük çıkarlara âlet etmeyen bir muhalefet bulmanın rahatlığıyla rehavete kapılırsa hata eder. İşlerin sarpa sarması, geçici meskenlerin büyük bölümünün yetişmemesi, soğuktan kaynaklanan hastalık ve ölümlerin görülmesi, yerleşimlerde kargaşa yaşanması, göçlerin toplumsal huzursuzluklara yol açması, muhalefeti Meclis''ten sokağa taşıyabilir. Konu bu bakımdan da önemli.

İddiaya girmeye ve papatya falı açar gibi "Yetişecek, yetişmeyecek" çekişmesine düşmeye gerek yok. Çadırda kıkırdayanlar bizim insanlarımız, onların rahatlaması hepimizin vicdanlarının rahatlaması anlamına geliyor.