Fildişi kuleden gazel okumak

İç pazarda yaşanan talep daralmasını canlandırmak için çareler aranmaya devam ediliyor. TOBB''un "Kriz varsa çare de var" kampanyasının ardından, Türkiye Reklam Konseyi''nin "Alın verin ekonomiye can verin" isimli yeni kampanyası başladı. Gazete ve televizyon reklamlarında da görüldüğü gibi kampanya yine geniş katılımlı bir gönüllü grupla yapılıyor.

En sonda söyleyeceğimizi en başında söyleyelim; çıkış noktası son derece iyi niyetli olabilir, ancak bu tip kampanyalarla tüketim artırılamaz…

Ekonomik aktivitenin tüketim bacağından başlayan bir hareket oluşması için düzenlenen kampanyanın Ramazan''a, bayrama ve okulların açılış dönemine gelmesi zamanlamanın özenle seçildiğini gösteriyor…

Kampanyanın mesajı; ekonomik çarkların ufacık harcamalarla, örneğin bir sakızla, nasıl döneceğine vurgu yapıyor. Yani iktisadi bir ifadeyle, harcamaların ekonomide "çarpan etkisi" yapacağı vurgulanmaya çalışılıyor.

Bu ve önceki kampanyanın hedefi ve kampanya ile ilgili beklentiler son derece basit aslında. Dünyanın her ülkesinde geçerli olan "iç tüketimi" artır, "iç dinamiklerle" krizle mücadele et denklemini hayata geçirebilmek…

Tüketim artarsa, üretim de artar. Artan üretim ise, daha fazla istihdam sağlayacağı için işsizlik oranları düşer. Denklem en saf, en temel iktisadi bir döngüyü ortaya koyuyor. Kulağa çok hoş geliyor…

Tüketici üreticiyi besleyecek, döngü başlayacak… Tüketiciden başlayan bir momentle ekonomide çarklar dönmeye başlayacak.

Risk tüketiciye yüklenecek.

Yani vatandaş harcayarak daha da borçlanmış olacak. Biraz tek taraflılık yok mu? …

Üreticiler bu tip kampanyalarla kâr marjlarından feragat etse ve fiyatlar cazip hale gelse tüketim artmaz mı?

Ekonomik çarklar karşılıklı hareketlendirilmeye çalışılsa daha iyi olmaz mı? Örneğin üretim kesimi birçok teşvik, vergi indirimi gibi uygulamalarla korunuyor. Türkiye''de vergi yükü yıllardır bordrolu çalışan ve aynı zamanda tüketici kitlenin büyük bir bölümünü oluşturan kesimde.

Krizden dolayı bazı ürünlerin fiyatları ucuzlamış olabilir. Peki, rekor seviyedeki işsizliği ve hane halkının düşen reel gelirini nereye oturtacağız. Tüketici kendini güvende hissederse, yarın işe başladığında neyle karşılaşacağını tahmin edebilirse harcamaya başlar. Unutmayalım krizin en yoğun zamanında sürekli büyüme mesajları veren bir grupta bir günde bin kişinin üzerinde çalışanın iş akdi bir anda feshedilmişti.

Güven olgusu harcamayı doğrudan tetikler.

Güven olmazsa harcama da olmaz. İşte bu yüzden "tüketici güven endeksi" diye bir gösterge var…

Yapılan son araştırmalarda alışverişlerde taksitlendirmeden kaçıldığı görülüyor. Bir dönem yüzde 75-80''lere ulaşan taksitli satışlar şu anda yüzde 50''lere düşmüş durumda. Gerek nakit ödemeye yapılan indirimler, gerekse gelecekle ilgili belirsizlik tüketicileri taksitli alışverişten uzaklaştırıyor. Kısacası karşımızda harcama konusunda nazlı bir tüketici kitlesi var.

Vatandaşa bir şeyler al, harca, tüket, sen harcadıkça memleket krizden çıkacak demekle tüketim artmaz. Memlekette krizden çıkmaz.

Zorunlu ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan bir babaya "oyuncak al ekonomi düzelsin" demek ne kadar tutarlıdır, bilemiyorum… Kampanyanın oyuncakçı karakterinin mesajı:

"Oyuncak sadece çocukları değil tüm ülkeyi sevindirir. Oyuncak satıldıkça oyuncakçı evine ekmek götürür. Ekmek yapmak için fırın yandıkça, ekmekçi de kazanır, unu üreten de kazanır, buğdayı yetiştiren de kazanır. Sonuçta tüm evlerin ocağı tüter, ülke kazanır. Krizin son etkileri de ortadan kalkar. Yüzü gülen bir ekonomi için gelin sizde bir oyuncak alın. Çekinmeyin; alın, verin ekonomiye can verin."

Bu arada dünyaya egemen olan Çin malı oyuncaklara kota mı kondu da ben atladım? Yoksa her oyuncak alımında Çinli Lee Beye de katkı yaparız.

Velhâsıl,

Kampanya "Fildişi kuleden gazel okumak" gibi bir şey…