Fırsat bu fırsattır....

Fırsattan fayda sağlamak bugünlerde çokça tartıştığımız bir konu. Türkiye krizden fırsat oluşturabilecek mi?

Türkiye''nin küresel mali krizden fırsat oluşturma çabalarını kısmen görebiliyoruz. Örneğin IMF programının ardından çok geç kalınmış olsa da, kamunun yeniden ekonomiye katılması çok önemli bir kriz fırsatı oldu. Bu fırsat sayesinde GAP, KOP, DOP projeleri hayata geçirilecek.

Krizden fırsat çıkarmak için 2006 yılındaki hatadan kısmen dönüldü. Bu kez sıcak para vergisi yerlilerden de kaldırıldı. Ama bilmeliyiz ki Türkiye üzerinde oynanan sermaye oyunları hep yurtdışından şekillendiriliyor. Biz yabancılara 2006-2008 arasında adeta “gelin ülkemizde bizi istediğiniz gibi oynatın” mesajını yollamıştık.

Krizden fırsat çıkarmak için IMF ile yeniden anlaşın diye baskı kurmaya çalışan geniş bir kitle karşımızda durmaktadır. Ama bilelim ki IMF ile yeni bir anlaşma ile oluşabilecek bazı dengeler bizi üç-beş yıl sonra krize değil bataklığa götürecektir.

Krizden fırsat çıkartacak isek dengelerimizi sağlam zemine oturtmamız gerekiyor. Örneğin yabancı sermaye oyunlarının en zayıf etki alanına girmiş durumdayız. Artık bu yabancı ayaklı sermaye oyunlarına da vergiyi düşünmemiz gerekir. Bunların zaten gerçek yabancı olmadıklarını da cümle âlem biliyor. Dış oyuna vergi - içerdekine teşvik belki de en güzel kriz fırsatı olabilir.

Bu krizde belki de en büyük fırsatı verimlilik alanında düşünmemiz gerekiyor. Bakınız kamu personel rejimini hâlâ gerçekleştirmedik. Kamuda personel giderleri ve personel verimliliğini hâlâ geçiştiriyoruz. Bir alanda büyük personel açığı varken başka alanlarda büyük sıkıntı oluşabiliyor. Ama bizce en büyük çalışma özel sektör zihniyeti gibi personel verimliliği üzerine yapılmalıdır. Ve bu iş için de kamu personel rejimi derhal reforma tâbi tutulmalıdır.

Bir diğer verimlilik alanı ise kamu harcamalarının derhal gözden geçirilmesidir. Harcamaların verimlilikleri üzerine ihtiyatla gidilmelidir. Mesela bir kamu bankasının sadece imaj değişimi için yaptığı harcamalar bize ders olabilecek yüz milyonlarca dolar büyüklüğündedir.

Bağımsız kamu kuruluşlarının çalışma verimlilikleri de bugün en fazla sormamız gereken konudur. Enerji piyasası iyi işliyor mu? Fiyatlar krizde fırsat mı oluşturuyor yoksa ülkeyi mi batırıyor? Piyasalar nasıl işliyor? Başbakan''ın değindiği gibi Türkiye fırsatlarını piyasalar gösteriyor mu?

Ünlü bir ekonomi profesörünün deyimi ile “girdi çok-çıktı yok” sözü bizi mi yansıtıyor? Yani krize ilişkin çok çalışma yapıyor ama sonuç çıkartmakta sıkıntı mı yaşıyoruz?

Eğer biz fırsat elde etmek istiyorsak önce “kriz fırsatçılarını” defetmemiz gerekiyor. Kamu zamlarını sanayinin üzerinden çekmemiz gerekiyor. Faiz fırsatlarını defetmemiz gerekiyor. Ticari ilişkilerdeki kanuni fırsatları ortadan kaldırmamız gerekiyor.

Aslında kriz fırsatın da ta kendisidir.

Yeter ki girdiyi çıktıya çevirelim.