Kriz daha yeni başlıyor

Biliyor musunuz? ABD Meclisi krize karşı 700 milyar dolarlık önlem paketini kabul etmiş olsa da henüz resmi olarak kriz başlamış değildir.

Resmi olarak kabul edilmeyen krize karşı Amerika resmi önlem alıyor. Resmi kriz tanımı için iki çeyrek üst üste küçülme olması gerekiyor. ABD ekonomisi 2008 yılının birinci ve ikinci çeyreğini büyüme ile kapattı. Nerede kriz? Ne krizi?

Kriz henüz resmi olarak başlamadığı için sıkıntıları küçümseyenler reel kesime bakarak bu kanaati savunabilirler. Sakın ola ki bu günlerde reel ekonomi rakamları ile ekonomiyi değerlendirme hatasına düşmeyelim. Çünkü kriz henüz mali kesimi bile tam anlamı ile etkilemiş değil. ABD''de yatırım bankalarından mevduat bankalarına dahi kriz yeni sıçradı.

Artık kimse kriz kelimesini tartışamaz. Kriz var ama bize henüz gelmedi. ABD''de sert esiyor, İngiltere daha bir yıkıma yakın, İspanya ise çoktan uçurumda yuvarlanıyor.

Bize ne zaman gelir? Nasıl gelir?

İşte asıl sorun burada. Kriz ABD''den çok Avrupa kıtasında etki gösterecek içerikte. Mali kesim çökerken mali açıdan ipini Avrupa bağlamış bir Türkiye çok daha büyük risk altında. Reel kesim iyi, riskimiz düşük diyecek noktada değiliz. Bu sefer biz dışarıdan korkmak zorundayız.

Borsanın büyük kısmı yabancıda, mali kesimde yabancılar hâkim diyerek enerjimizi reel kesime vererek sorunu aşamayız. Sorun zaten yabancının kendisi. Sınırları kapatarak korunmanın da imkânı yok. Tek çıkış yolu MUSİAD ve TUSKON''un dikkat çektiği pazar çeşitlemesinde.

Kriz henüz gelmedi!

Resmi olarak daha çok var ama sektör olarak ta henüz yayılma göstermedi. Mali kesimde sadece yayılımını sürdürüyor. Reel kesime sıçramak için bir süre daha beklemek gerekecek. Reel kesimin hâlâ ayakta olduğunu 90 doların altından 110 dolara tepki yükselişi yaşayan petrol fiyatları gösteriyor zaten.

Borsalar açısından da henüz kriz verileri ortaya çıkabilmiş değil. Zaten sorunun derinliği ile yansımalar ok farklı. Mesele perdenin arkasını görebilmekte. Tıpkı 2007 son aylarında değindiğimiz gibi “bu güneşli havalar fırtınanın habercisi”.

Şimdi önlem paketi kabul edilerek aslında resmi olarak kriz yeni kabul edilmiş oldu. Yani kriz henüz yeni başladı. Önlem paketinin etkisi ile bir mola yaşanması doğaldır tabii. 700 milyar dolar sadece bu paketin büyüklüğü ve diğer önlemlerle ciddi bir nefes alım zamanı olabilir. O zamanı iyi değerlendirmek gerekiyor.

Kriz resmi olarak başlarken krize de mola verilmiş oldu. Kötü günler için kış aylarını beklenecek. Şimdi bayram! Biz bayramı ve sonrası günlerin mutluluğunu “yarını düşünmeden” yaşayalım.