Yeniden insan olabiliriz

Dünyanın tatları denilince, aklımıza ne geliyor? Maddiyat, ekmek arası döner, kiraz, çilek, hakkaniyet, merhamet, iyilik, güzellik, erdem… Bir anlamda, neye talipseniz, ona dönüşüyorsunuz.

Hayır, çileğe veya kiraza değil, dünyaya! Veya merhamet ehline.

İçinizde olmayanı dışınızda bulamazsınız. İnsanın içinde olacak. Bilineni tekrar edelim: En kıymetli yolculuk, insanın kendisine yönelmesidir. Bunu "bencillik"le karıştırmamak lazım. İnsan kalma çabasından, çıktığımız gibi bitirmekten bahsediyoruz.

Bir önceki yazımızda, "soru neredeyse, cevap da oradadır" demiştik. Dünyayla ilgili soru soranlar, cevabı yine burada bulurlar. Sorularımız ve meraklarımız, kimliğimiz ve neyin peşinde olduğumuzla ilgili ipuçları barındırır. Misal: Döviz fiyatlarını mı soruyoruz, yoksa cemrenin havaya düşüp düşmediğini mi?

"Dünya menfaat dünyasıdır" diyenlere inat, "dünya menfaat dünyası değildir" deme gayreti içinde olduk. Peki, söylediğimize kendimiz inanıyor muyuz? Cevap veriyorum: Ne evet, ne hayır.

Sözgelimi, insanların nasıl bir şeye dönüştüğünü görmek istiyorsanız, hakkınızı aramanız yeterlidir. Gerisi gelir.

***

Doğru veya yanlış, söylenen bu: Menfaati bitenin, muhabbeti de biter.

Bunu da Cemil Meriç söylemiş: Çıkar konuşunca, vicdan susar.

Dünyaya ait hiçbir başarı kalıcı değildir. Çünkü insan, fanidir, geçicidir. Ekmeğe çalışırız, fakat soruların hepsi topraktan çıkar.

Gördük, görüyoruz: İnsanın toprakla arası açıldıkça, insanî olanla da arası açılıyor. Daha geniş bilgi için, bakınız: "Biz şehir ahalisi."

Buraya kadar gelmişken, Nurettin Topçu"ya da uğrayalım: "Yaptıklarının karşılığını hemen bu dünyada almayı umanlar, sadece kendileri için yaşayanlardır."

Bir de "başarı" bahsi var. Sahi, başarıdan ne anlıyoruz? Yüzde bilmem kaçla muhalefet oluyor, buna karşılık, sıfıra yakın bir oyla iktidara gelebiliyorsunuz. Burada, "başarısız" olan kim? Dünyanın adaletini göstermesi açısından, bu örneği anlamlı buluyorum.

Tam da burada, şu söz aklıma geliyor: Hizmeti olmayanın, himmeti de olmaz.

***

Resmi dili Türkçe olan bir ülkede yaşıyoruz. "Türkçe konuş" demenin bir diğer anlamı da, "mertçe konuş" demektir. Türkçe konuşanların önemli bir kısmı, hakikaten, Türkçe konuşuyor mu?

Yazılarımız, gece ile gündüzü birbirinden ayırma niyeti taşıyor mu?

"Hakkı söyleme konusunda sultan dahil hiç kimseden korkma" diyen İmam-ı Azam Ebu Hanife"nin nasihatine uyuyor muyuz yahut uyuyor muyuz?

Suyun değeri, kuyu kuruyunca anlaşılırmış. "Biz şehir ahalisi" için söyleyelim: Sular kesilince.

Rakamlar lehimize büyüdükçe, aleyhimize gelişen şeyler var. Görüyor, duyuyor ve yaşayıp şahit oluyoruz.

İyi niyet ve iyi bilgi, yerini, tam tersine bırakıyor. Okunan niyetlerden ve kirlenen bilgiden boşuna şikâyet edilmiyor.

***

"Düşünmeden konuşmak, nişan almadan atış yapmaya benzer." Yazmak ise daha fena. O halde, bin düşünüp bir yazalım.

Biliyorum, biliyorsunuz. Yine de söylemek isterim: İnsafsız, merhametsiz, adaletsiz ve zalim olmak; iyilik bilmemek ve nankörlük etmek de "kâfir" kelimesinin kapsama alanına giriyor. (Mehmet Doğan, Büyük Türkçe Sözlük.)

Evet, tehlikeli sulardayız. Şunu söyleyip çıkalım: "Kâfirlik, her şeyden evvel, insana yakışmaz."