"Harflerin İlmi"

Asa Kitabevi, ''nitelikli yayın'' hususundaki ısrarını sürdürüyor. Öyle görünüyor ki; bilinçli bir tercih sonrası Asa''nın bugüne kadar yayımını gerçekleştirdiği eserlerin ekserisi, okur (ve yazar) kesiminden, ilgilerini özellikle sosyal/felsefî/kültürel alanda yoğunlaştırmış olanlar için önemli kazanımları haizdir. Asa, belki çok sayıda kitap basımına imza atamadı ama, sunduğu eserlerin kalitesiyle, yayıncılık dünyasında çoktan kendine özgü bir yer edinmeyi başardı. Kitabevinin söz konusu titizliğinin sürmesi, en içten dileğimizdir.

Asa Kitabevi''nin en son çıkardığı kitap, İbn Arabî''nin El-Fütûhâtü''l-Mekkiyye adlı devasa eserinin I., 2. ve 26. bablarından oluşan "Harflerin İlmi" başlıklı çalışması oldu. Harflerin İlmi''ni Arapça aslından dilimize kazandıran mütercim ise; daha önce İbn Arabî''nin yanı sıra İbn Hazm, Frithjof Schuon, René Guénon gibi İslâm felsefesi ve tasavvufunun belli başlı sîmalarını eserleriyle bize tanıtan, ayrıca büyük Fransız şairi Arthur Rimbaud''nun "Cehennemde bir mevsim-Aydınlanışlar" adlı şiir kitabını Türkçe''ye aktararak çeviri sahasında dikkat çekici bir performansın sahibi olan Mahmut Kanık..

İbn Arabî, bilindiği üzere, İslâm düşüncesi ve tasavvuf dünyasının zirve isimlerinin başında geliyor. Kendisi, sûfîler arasında "Şeyhü''l-Ekber" lâkabıyla tanınıp bilinmiş; hayatı boyunca 500''den fazla eser vermiş; felsefî düşüncesinin odak noktasına yerleştirdiği "Vahdet''ül-vücûd" anlayışıyla İslâm dünyasının tasavvuf ekollerini derinden etkilemiş; dînî/felsefî konulardaki zahirî/batınî yorum ve değerlendirmeleriyle de özgün/sistematik bir yapının bânîsi olmuştur.

Kısaca ifade etmek gerekirse, Harflerin İlmi''nde İbn Arabî; harflerin ve harflerin dünyasındaki rumuz ve şekillerin soyut birer gösterge olmayıp, harflerin de diğer varlıklar gibi yaşayan, yani "ümmet" olarak "peygamberleri" ve "şeriatları" mevcut bulunan, dahası, aralarında "avam", "havas", "havvassü''l-havas" gibi ayrımlara tâbî tutulması gereken birer varlık halkası olduklarından hareketle ''insan''lara benzediklerini ileri sürer. Zira, kâinat bir ''kitap''tır, büyük bir Kur''an''dır; kitap da bir ''kâinat''.. Evrensel ''zuhûr'', Allah''ın âyetlerinin birer açılımından başka bir şey değildir. İbn Arabî''ye göre, mevcudât, Allah''ın ''kelimeleri''dir ve kelimeler de ''harfler''den meydana gelir. Alfabedeki 28 harf, Ekberî kozmoloji bakımından varoluşun 28 derecesine tekabül etmektedir. İki kitap ya da iki kâinat arasında duran yegâne varlık olan ''insan'' (Arabî için, "İnsan-ı kâmil"), bir yönüyle her iki kâinatın/kitabın doğasına katılacak, diğer yönüyle de her iki kâinatın/kitabın esrârını çözerek bir ''tercüman'' vazifesi görecektir..

Harflerin İlmi''nin "I. Bab"ını, Ruh hakkında bilgiler ile Ruhun neş''etinin açıklanması; "26. Bab"ını, Rumuz ehlinin kutupları hakkında bilgiler oluşturuyor. Esas ağırlık teşkil eden "2. Bab" ise, Âlemdeki harflerin/hareketlerin mertebeleri ve bunların ilâhi isimlerdeki karşılıkları hakkında bilgiler; Kelimeler hakkında bilgiler; İlim, âlim ve mâlum hakkında bilgiler gibi birbirini kuşatıcı/açımlayıcı bölüm ve fasıllardan ibaret..

Değerli okuyuculara, İbn Arabî''den bir ifadeyle, kendisinin, eserini nasıl gördüğünü hatırlatmakta fayda var. Şöyle diyor Arabî: "Burada anlatılanları, ancak onları anlamaya istidatı olanlar anlayabilir"! Zira, Arabî için "Harflerin ilmi", ''veliler ilmi''dir..

Gerçekten, bir hayli girift ve nufûz edilmesi güç olan bir metinle karşı karşıyayız. Yine de, son derece ustalıklı bir çeviriyle Harflerin İlmi''ni dilimize kazandıran Mahmut Kanık''ın bu başarısının altında yatan duru, temiz bir Türkçe hassasiyeti neticesinde; eserin, okunmaya ve "istidat"ımız nispetinde anlaşılmaya hazır olduğunu kaydetmeliyim.