Sanat eserine yaklaşmak

Anlaşılan, herhangi bir sanat eserine (bir şiire, bir romana, bir resim tablosuna, müzikal bir kompozisyona vs.) yaklaşımda, o eserin dahil olduğu sanatsal ölçütleri kullanmak yerine; kaba tasnifçiliğin ağlarına yakalanarak ideolojik dogmaların veya dînî tanım ve yargıların belirlediği bir sistematiği kodlamak, kimi bünyelerin vazgeçemeyeceği bir sığınak olmayı sürdürecek.

Bir sanat eserini değerlendirirken, estetik bazda, eserin sanatsal niteliklerini, varlık kazanma unsurlarını, çaplılığını ya da zaafiyet arzeden yanlarını bulup çıkarmak dururken, kafamızdaki ideolojik formatlarla uygunluğunu, dünya görüşümüze yarayıp yaramadığını, dînî hakikatlerimize cevap olup olmadığını aramak; yani sanat eserini (adı üstünde sanat eseri!) sanat dünyası dışında kalan alanlarla algılamaya, yorumlamaya ve tartmaya kalkmak, kelimenin tam anlamıyla abesle iştigaldir.

(Şimdi, ben bunları ifade ederken, kimi akl-ı evvellerin hemen huylandığını biliyorum. Bırakalım huylansınlar! Huylu huyundan vazgeçmez nasıl olsa..)

Herhangi bir sanat eserine, elbette ideolojik bakışların süzgeciyle de, dünya görüşlerinin zaviyesiyle de, dînî inançların emir ve yasaklarıyla da yönelmek isteyenler bulunabilir. Olabilir bu. İsteyen istediği gibi yaklaşabilir de; burada sorun, nasıl yaklaşıldığından çok, yaklaşım neticesi elde edilecek hasılada odaklanıyor. Örneğin, karşımızdaki bir dînî metin; dînî ilimlere ait bir metin değil ki.. O metne dînî kural ve kaideler, emir ve yasaklar, akîdevî ölçütler bağlamında bir ''değer'' vermemiz, bir ''yargı''da bulunmamız söz konusu olsun. Beyler ve bayanlar; karşımızdaki, bir ŞİİR! Şiire her türlü algı biçimiyle yönelmek mümkünse de; ''belirleyici'' olan bir tek yaklaşım biçimi vardır: Şiire ŞİİR olarak bakmak!

Siz eğer, bir şiir metnine, "bu bir şiir!" temellendirmesiyle yönelmezseniz, o şiirden hiçbir estetik pay, sanatsal tad alamazsınız. O zaman hasılanız da kayba uğrar.

Ve amansız yargılamaya doğru kaçınılmaz kemikleşme uç vermeye başlar: Zira, o şiir arkadaşımızın ideolojik bakışıyla örtüşmemektedir ve ''kötü''dür; dünya görüşüyle bağdaşmamaktadır ve ''kötü''dür; inançlarıyla paralellik taşımamaktadır ve ''kötü''dür.. Neden, elmalarla armutların aynı sepette toplanmak istenmesidir tabî..

Haftaya, bu husustaki bağnazlığın en son nişanelerinden birini örnek vererek devam edelim.