IMF: Yeni Bolşevikler

Önce ben de hayret ettim. Nasıl olur da Uluslararası Para Fonu ile Bolşeviklik arasında bir benzerlik kurulabilirdi? Biri ve birincisi kapitalizmin en mühim payandacıları arasında sayılmayı hak etmişlerin, diğeri ise kapitalizmi yerle bir etmeye ant içmişlerin nişanesi değil miydi? Evet, propagandacılar bize manzarayı belli bir açıdan göstermeyi başarıyor ve bir çok dolmayı kolaylıkla yutturuyorlar. Propagandaya yüz vermeyip işin aslını anlamaya yeltenirsek sonunda elbet bizim de ayaklarımız suya eriyor. O zaman bakıyoruz, bir de ne görelim? Atı alan Üsküdar''ı geçmiş bile.

Sadede gelelim: Neden Uluslararası Para Fonu yönetici ve yetkililerine yeni Bolşevikler sıfatı yakıştırılmıştır? Çünkü IMF ile Bolşeviklik toplumu ele almayı mümkün kılan zihniyet bakımından aynı omurgaya sahiptir. Bu omurganın adına "denetim düzeneği" diyelim. Bolşevikler bir zamanlar inanırdı ve IMF kadrosu halen inanıyor ki bir denetim düzeneği harekete geçirilebilir ve etkin kılınabilirse iktisadî sistemin işleyişinde bir tutarlılık sağlanabilir. Sistemi tutarlı bir işleyişten mahrum eden şeyler sadece denetimden kaçan unsurlardır. Düzeni bozan veya düzenden beklenen verimi elde etmeye engel olan şeyler varsa bunlar öngörülmüş işleyişe iktisadi rasyonellik dışında tutulabilecek endişelere kapılarak müdahale eden unsurlardır. Ne Bolşevikler, ne de IMF örf ve âdete bağlı gerekçelerle, millî veya dinî önyargılarla iktisadi düzenin işleyiş biçiminin etki altında bırakılmasına rıza gösterir. Her ikisinin müşterek anlayışına göre toplumun tarihten devraldığı birçok davranış tarzı akıl dışıdır. Böylesi davranışların doğurduğu zararlara karşı bir "denetim düzeneği" iktisadi rasyonelliğin bekçiliğini yapmak üzere tesis edilmiştir. İddia tesisatta kaçak olmadığı müddetçe deveranda aksama görülmeyeceği yolundadır.

İtiraz edebilir ve diyebiliriz ki Bolşeviklerin tutarlı kılmak istedikleri düzenle IMF''nin tutarlı kılmak istediği düzen aynı düzen değildir. Bolşevikler sosyalist düzeni, IMF ise kapitalist düzeni selâmete kavuşturmak gayesiyle birer denetim düzeneği tesis etmişlerdir. Eğer böyle dersek sosyalizmin devlet kapitalizminden, kapitalizmin de teknokrasiden başka bir şey olmadığı yanılgısına kapıldığımızı itiraf etmiş oluruz. Oysa artık öğrendik ki Rusya''da yıkıldığı, Çin''de hâlâ yıkılmadığı söylenen sosyalizm değil; devlet kapitalizmidir. IMF''nin borusu ise finans metropolünde değil, ancak kapitalizmin çöplük haline soktuğu alanlarda ötmektedir. Yani ne Bolşevikler kapitalizmin can düşmanı idiler, ne de IMF kapitalizmin "mühim" payandalarından biri olma seviyesine yükselebilmiştir. Her ikisinin de kapitalizmin, daha doğru bir deyişle Modern Dünya Sistemi''nin posası çıkınca defedebildiği aygıtları mesabesinde olduklarını görebilmemiz gerekir. Lâkin böyle bir göz kimde var?