"Burası kıyamet gibi"

Adapazarı''nda oturan ve yaşayan dostum Durmuş Günay''ı önce cep telefonundan bir türlü düşüremedim. Depremin ikinci günüydü sanıyorum, bağlantı kurabildim. Kendisi ailesiyle birlikte Isparta''da izindeymiş. Derhal Adapazarı''na geçmiş. "Durum nasıl?" diye tereddütle sordum. Cevabı şöyle oldu: "Burası kıyamet gibi".

Böyle bir diyalog kimbilir bölgede yaşayan kaç insanla yakınları arasında geçti. Hatta ilk günlerin haberleşme kesintisi yüzünden akrabalar, yakınlar, arabalarına atlayıp gidince, şehirlerde trafik felç olmuş, bu da ilk yardım faaliyetlerini olumsuz yönde etkilemiş.

O kıyamet ortamında, turist veya araştırmacı veya haberci gibi ortalıkta dolaşıyor durumuna düşmemek için ilk günlerde çıkıp gidemedim. Ama ortalık biraz sakinleyince mutlaka gitmeliydim. Geçen Cumartesi oradaydım.

Normal hayatta alışkın olduğumuz bütün işlerin, manzaraların, insanların ters yüz olduğunu, bildiğimiz Türkiye''nin dışına çıktığımızı gördük. Burada alışkın olduğumuz kurallar geçerli değildi. Farklı düşünceler, hayat tarzları, rekabet ve tüketim ortamı gitmiş, yerine tam bir dayanışma ruhu gelmişti. Burası bir can pazarıydı. Hangi kesimden, hatta hangi ülkeden olursa olsun, insanlık ekseninde birleşilmişti. Sağlıklı olanlar, diğerlerine yardıma koşuyordu. Donuk gözlerle gezinen, evinin önünde bekleyen insanları görünce, onların acısını asla paylaşamayacağımızı anladık. Kendimizi, yıkıntıların önünde, eşinin, çocuğunun çıkarılmasını bekleyen bir babanın yerine koymamız mümkün değildi. Birkaç gün öncesinin tüketim hırsı ve sonsuz ihtiyaçları gitmiş, yerine, canını kurtarmanın, yakınını sağ bulmanın şükrü gelmişti. Onlara nasıl olduklarını sormanın da bir anlamı yoktu: Hayattaydılar ve hiçbir şeyleri kalmamıştı.

Kurtarma ekibinden birisine sordular, ne yapmalıyız diye. "Hepimiz Allah''ın ipine sıkı sıkı sarılacağız, başka çare yok" dedi. İnsanların gerçekten Allah''a yaklaştıkları bir gündü. Onun en sağlam dayanak olduğu ayan beyan ortadaydı. İnsanların birleştiği bir eksen de buydu. ABD Başkanı "bile" geçmiş olsun dileğinde bu vurguyu yapıyordu. Zaten onlar, paralarında bile "Allah''a güveniyoruz" diyordu.

Orada arkadaşlarımızdan bazılarının da ailesiyle birlikte evlerinin enkazı altında beklemekte olduklarını öğrendik. Şiirleriyle tanığımız Yılmaz Güney, dördüncü ve son katında oturdukları ev yerle bir olduğunda ailesiyle birlikte evlerindeymiş. Takdir-i İlahi, hepsi de sağ salim ve yürüyerek enkazdan çıkmış. Ama alt kattakiler belki de halen çıkarılamamıştır. Çünkü çalışmalar, ihtiyaca göre çok yetersizdi. Herkes devleti arıyordu. Ama resmi kurumlar bu boyutlardaki bir felakete hazır değildi. Olaya "intibak" etmesi çok zaman aldı. Belki de bu daha iyiydi, çünkü bay bürokrasi engelleyici bir unsur olarak da ortaya çıkabilirdi.

Bütün bu yıkımın içinde umut veren şey, dayanışma seferberliği oldu. Başka zamanlarda medyanın kendine ait suni gündemleriyle boğulan insanımız, birbirinin varlığını hissetti. Yabancı medya bu ruha hayran kaldı ve Osmanlıdan, Çanakkale''den, Milli Mücadele''den kalan seferberlik ruhuna atıfta bulundu.

Artık bu ders bize gönüllü sivil kuruluşların önemini öğretmelidir. Sıkıntı zamanlarında insanımızın kendi çözümlerini geliştirebilmesi için bu kuruluşların önü açılmalı, devletin yükünü paylaşan birimler halinde gelişmeleri teşvik edilmelidir. Siyasi istikrarsızlık siyaset ve ekonomiyi olumsuz yönde etkileyebilir. Fakat hantal devletin yükü özel teşebbüs ve sivil kuruluşlara devredilirse istikrarsızlık ülkenin gidişini o kadar etkilemez.

Devlet kurumları paylaşma noktasında, siyasi tercihi ne olursa olsun, kendi halkına güvenmelidir. Yaşanan felaket, insanımızın bu güveni hak ettiğini bir kez daha göstermiştir.