Ekonomik kalkışma ve dünya

TC. 2007 - 15. Bu kod sizin için ne ifade ediyor? Muhtemelen ilk kez görüyorsunuz.

Devletin planlama organları, 1997 yılında önümüzdeki yıllar için bir kalkınma hedefi belirlemiş ve bunu kodlamış. Anlamı, Türkiye 2007 yılında etkinlik açısından Dünyanın ilk 15 ülkesi arasına girecektir. İşte bir kod daha : TC. 2017 - 9. Bu defa daha sıkı bir hedefle karşı karşıyayız : 2017''de ilk 9''a giriyoruz.

Günümüzde yaşanan gelişmelere baktığımızda bu hedefler birer fantezi örneği şeklinde görünüyor. Kalkınma, gelişme, ilerleme gibi kavramlar, bu günlerde Türkiye''yi yönetmekte olanların pek umurunda değil. Hatta olumsuz bir faktör olarak gördüklerini söyleyebiliriz. Çünkü kalkınan insanların siyasi, sosyal talepleri de artıyor, haklarını savunan bireyler haline geliveriyorlar. Oysa bu bizim devlet ve toplum ilişkilerindeki teamüllere uymuyor. Bu nedenle Dünyanın her yerinde görülen demokratik haklarını savunma girişimleri "kalkışma" kapsamına alınıyor. Çünkü iyi vatandaşların sürekli "oturuşması" gerekiyor.

Peki yukarıya aldığım hedefler nereden çıktı? Onlar Özal devri vizyonunun bir uzantısı şeklinde ilgili makamlar tarafından üretilmiş olmalıydı. Mevcut siyasi iradeye rağmen bazı uygulama örnekleri sürmüyor değil. GAP başta olmak üzere bazı Organize Sanayi Bölgesi, Sanayi Sitesi, Hidroelektrik Santrali projelerinin uygulaması ağır aksak da olsa devam ediyor. Bu projelerle iyi uyum sağlayan, girişimcileriyle gereken cevabı veren yörelerimizde büyük atılımlar gerçekleşti. Bugünlerde büyük yıkımlar yaşayan, işletme kapatan, kepenk indiren, işçi çıkaran bu yoğunlaşma merkezlerinde büyük mesafeler alınmıştı. Konya, Kayseri, Denizli, Urfa, Gaziantep gibi merkezlerde adeta bir ekonomi patlaması yaşandı. İnsanlar ihracata yönelik iş yapmaya başladı.

Dünya''da kalkınma merkezlerinin oluşması da devlet aygıtlarının gerekli yatırım iklimlerini sağlamasıyla ilgili. Almanya''yı İkinci Dünya Savaşı''ndan sonra yeniden dirilten şey, Marshall yardımlarının yanında devletin uyguladığı yerinde politikalardı. Milli ve sosyal arkaplanı olmayan bir kalkınma olamaz. Günümüz üretim ve pazar ilişkilerinde, uygun yatırım ikliminin oluşturulması, ormanı görmek zorunda olan devlete kalırken, teşvik ve yönlendirmelerin de payı büyük oluyor. Bunun için Almanya''da ihracat, pazar ve fuarlara yönelik teşviklere bir bakmak gerekiyor. Ruhr ağır sanayi havzasının oluşması bütün bu ilişkilerin sonucu.

Dedelerimizin, babalarımızın Gazi olup döndükleri Güney Kore, yoksul bir ülkeydi. Bugün Kumi ve Ansan gibi sanayi merkezlerine sahip. ABD''de Tenesse Valley, Silikon Vadisi gibi yüksek teknoloji merkezleri benzer şekillerde kuruldu. Tabi bu merkezler, elektronik ve bilgisayar teknolojilerini bünyesinde topluyor. İtalya''da Po havzası sanayiin yığılma bölgesi olmuş. Ama Montebelluna''da ayakkabı sanayiini görüyoruz. Meşhur İtalyan ayakkabılarının yapıldığı yer. Malezya''daki Multimedya Koridoru''ndan daha önce söz etmiştik. Bizde son yıllarda kendini gösteren mesela Denizli''deki tekstil sanayi patlaması bu örneklere uyabilir. Denizli, havlu ve bornoz üretim ve ihracatında Bursa''nın alternatifi oldu. Fakat ne yazık ki bu günlerde diğerleri gibi dökülüyor.

Bizde sanayi açısından hazır iklimin değerlendirilmesi geleneği ağır basıyor. Teknoloji enstitüsü, Tübitak Teknopark projesi (Gebze), hatta Ford - Koç ortaklığına hibe edilen Seka arazisi düşünüldüğünde, "baba" teşviklerin yeni bir yatırım iklimi oluşturmaya yönelik olmadığını, kendiliğinden var olan Marmara Sanayi bölgesine ilave katkılar sağladığını görüyoruz. Marmara kıyısındaki bir arazisinin yeni bir sanayi oluşumuna (Ford) üstelik hibe ile tahsis edilmesinin nasıl açıklandığını bilemiyoruz. Bunu yapanların Karaman''daki Mercedes tesislerini ziyaret etmesini isterdik.

Yatırım için gereken altyapının (ulaşım-su-elektrik -vergi indirimi-destek, vs.) sunulması halinde Anadolu''da dünyaya açılan sanayi ve ticaret merkezleri oluşmaması için bir neden yok. Anadolu, ilkçağlardan beri alışkın olduğu zengin kültürel ve ticari güzergah rolünü üstlenebilir. Fakat bunun için geçmişten geleceğe uzanan büyük devlet, büyük kültür vizyonu gerekiyor.