Raslantılar dünyası

Yeni hükümetin ilk icraat olarak DGM''lerin sivilleşmesi yönünde adım atması ve bunu Demirel''in desteklemesi ilginç bir girişim. Çünkü tam da Apo''nun yargılanmasına "rastlıyor". Medyada ve resmi çevrelerdeki bütün o "şehit anneleri" edebiyatının ötesinde, Mahir Kaynak gibi birçok uzman, Apo''ya "beklenen" cezanın verilemeyeceği kanısında. Batı merkezleri, şimdilik Apo''nun gördüğü muamele ve mahkeme sürecini memnuniyetle izliyor.

Geçtiğimiz ceberut sürece rağmen hükümetin böyle bir adım atması, artık Batı''yla yapılan sözleşmelere kulak asmaya başlayacağı anlamına mı geliyor? Yoksa Türk siyasi ve sosyal hayatındaki yeni bir çifte standartla mı karşı karşıyayız? Başörtülü milletvekilini "terörist" ilan eden Başbakan, iş Apo''ya gelince neden sözleşmeleri hatırlatmaya başladı?

Bu noktada ikinci "rastlantıya" dikkat çekmek istiyorum. Türkiye''nin Avrupa Birliği kapısından çevrilmesiyle yasaklar dönemine girmesi aynı zamana rastlamıyor mu? Gözden çıkarılmış bir ülke duyguları içinde, siyasi geleneğimizdeki savaş baltaları çıkarıldı. Adeta gözden çıkarılmanın hakkı verilmeye çalışıldı. AB ülkeleri de böylece "vicdan azabı" çekmekten kurtuldu. AB''den büyük ekonomik yardımlar bekleyen Türkiye, tam aksine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin verdiği aleyhte kararlarla, AB bütçesine sürekli katkıda bulunmaya başladı.

Dünya global bir köye dönerken bizde de Batı ile olan ilişkiler iç siyasette belirleyici bir rol oynamaktan geri durmamıştır. 50 seçimlerine götüren süreç, uluslararası gelişmelerin bir yansımasıydı. Yani İnönü, "şu din ve vicdan özgürlüklerini versek" diyerek çok partili düzene geçmemiştir. Fakat sonuçta Türk insanı kendi inanç değerlerinden hareket etmiştir. 60 ihtilalinden sonra yapılan yasal düzenlemelerde de, uluslararası konjonktürel gelişmeler ve Türkiye''nin Batı Paktı''nın içindeki yeri büyük rol oynadı.

Fakat yine Avrupa''nın İkinci Dünya Savaşı öncesi atmosferinde şekillenmiş olan CHP geleneği, bulduğu her fırsatta ellerindeki imkanları kendi iktidarları için kullanmaktan çekinmeyecektir. Bunu yapan dün İnönü idi, sonra Yılmaz oldu, bugünlerde Ecevit aynı misyonu sürdürmek istiyor. Gelenek yerinde durduğu sürece bu gibi adamlar bitmeyecektir. Fakat dünyadaki gelişmeler karşısında şanslarının azaldığı bir gerçek.

Önemli olan, Türk ulusunun bu gelişmeleri iyi takip ederek gereken tavrı zamanında gösterebilmesi. Türkiye''nin, uluslararası toplumun bir parçası, edilgin bir parçası olduğunu iyi kavraması. Bu durum, bizim gibi siyasi ve ekonomik anlamda zayıf ülkeler için değil, bütün ülkeler için geçerli. Bu yüzden ortak mahkemeler, parlamentolar, para sistemleri kuruyorlar.

2. Dünya Savaşı bizi serbest siyasete taşıdı. Özal Devri, serbest pazar ekonomisine. Henüz her ikisine de girebilmiş değiliz. Apo krizine bu açıdan bakmamız gerekiyor. Durup dururken, veya din ve vicdan özgürlüğü için DGM''lerin yapısını değiştirecekleri yok. Apo gibi arkasında kuvvetli Avrupa desteği olan bir sembol, DGM''leri sivilleştirebilir. Gerçi bu ortamda, asker-sivil ayırımı pek anlamlı görünmüyor. Değil sivil hukukçular, medya organları bile askeri üyeleri aratacak bir tavır içinde. Fakat belki bir anlayış değişikliğinin ilk adımı olabilir. Yeni bir döneme yol açabilir. Apo''yu bu DGM yargılasın, daha sonra sivilleşsin derseniz, onlardan farkınız kalmaz. Yeter ki kararları hukuk versin.

Türkiye''de yürütülen siyaset veya sivil toplum çalışmaları artık Avrupa ayağını sıkı basmak zorunda. Bu katastrofik dönemden kurtulmayı bekleyenler, Batı''daki ne gibi değişikliklere "tesadüf etmesi" gerektiğini iyi ölçmeli. Bu işler maalesef rastlaşmalarla oluyor.

Burada en zor durumda olan, Ecevit gibi görünüyor. Apo''yu yakaladığı için iktidara taşınan bir lider olarak hem Avrupa''yı hem şehit annelerini memnun edecek bir ara formül bulması gerekiyor. Ara dönemin "kahraman" lideri bir ara formül bulmakta gecikmeyecektir. Yeter ki kendisinin yani Avrupa''nın iyi bir zamanına rastlasın.