"Boş milletvekillikleri" meselesi

Anayasa''nın 102. maddesi farklı yorumlanarak Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin ortaya atılan iddialar bakalım nasıl son bulacak? CHP Genel Başkanı henüz son sözünü söylemedi; partili hukukçular iddiayı incelemekle meşgul. Ancak, söz konusu iddianın “sine-i millet” şantajına nazaran daha “ciddi” olduğu muhakkak. Çünkü süreç eğer söylendiği gibi işletilecek olursa, konu Anayasa Mahkemesi''nin önüne gelecek. Peki böyle bir durumda Anayasa Mahkemesi 102. maddeyi nasıl yorumlar? Sizi bilmem ama ben işin bu faslını düşünmek bile istemiyorum...

Peki bu “felaket senaryosu” işler de, Mahkeme''den iptal kararı çıkarsa ne olur? Olacaklar şunlardır: Önce genel seçim, ardından 367''yi bulamadığı için cumhurbaşkanı seçimine yine geçemeyen bir Meclis, arkasından yine seçim, sonra yine 367 engeli.... Yani bu iş böylece sürür gider. Cumhurbaşkanı seçiminin bu şekilde pratik olarak imkansız hale gelmesinin ortaya çıkaracağı sonuç ise bellidir: Ahmet Necdet Sezer''in hayat boyu cumhurbaşkanı olarak Köşk''te kalması!

Biliyorum insana masal gibi geliyor ama unutmayın ki burası Türkiye...

“367 krizi” ortaya düşeli beri bir ara (epeyce zaman önce) söz ettiğim şu konu aklımı yine kurcalamaya başladı: Cumhurbaşkanı seçimi dolayısıyla bir kere daha hatırladığımız “üye tam sayısı” ve “üçte iki çoğunluk” gibi sayıları TBMM''deki “boş milletvekillikleri”ni hatırlayarak yeniden gözden geçirmemiz gerekmiyor mu?

Hatırlayacaksınız; 22. Dönem Parlamentosu çalışmaya 550 milletvekili ile başlasa da, iki üyenin ölümü ve iki üyenin istifası sonucu bugünkü “üye tam sayısı” 546''a inmiş bulunmaktadır. Halil İbrahim Yılmaz ve Mehmet Melik genç yaşlarında vefat ederken, Kemal Derviş ve Cemal Kaya, istifaları genel kurulca kabul edilip Meclis dışında kaldılar.

Bu durumda ilk sorum şu: Bugünlerin hararetli tartışması da göz önünde tutularak, TBMM''nin bugünkü “üye tam sayısı”nı Anayasa''da yazdığı ve 22. Dönem''in açılışında olduğu gibi 550 olarak mı, yoksa eksilen 4 üyeyi hesaba katarak 546 olarak mı vermeliyiz?

Siz ne düşünüyorsunuz bilemem ama benim cevabım, milletvekili sayısı 546''ya inmiş bir Meclis''in “üye tam sayısı”ndan 550 olarak söz edebilmek artık imkansızdır. Her ne sebeple olursa olsun artık TBMM çatısı altında olmayan 4 eski milletvekili sanki hâlâ işlerinin başındaymışlar gibi değerlendirilemez. Demek ki “üye tam sayısı” artık 546''dır.

“Üye tam sayısı”nın ne olduğu üzerinde mutakabata varmak zorundayız, çünkü Meclis çalışmalarında aranan 1/3, 2/3 ve “salt çoğunluk” gibi sayıların da buna göre tekrar gözden geçirilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla, “Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu” dediğimizde, aklımızda olan sayı 550 milletvikili üzerinden yapılan hesaba göre çıkarılan 367 değil, 546 milletvekili üzerinden yapılan hesaba göre çıkarılan 364 olmalıdır.

TBMM''ye ilişkin “sayılar hesabı”na ilişkin önemli bir sorun daha var:

Anayasa''ya göre milletvekili sayısı 550''dir. (Biliyorsunuz, 82 Anayasası''nın ilk halinde bu sayı 400 idi. Sonra ikinci bir değişiklikle 450''ye çıkarılmıştı.) 550 çok “problemli” bir sayıdır. Çünkü üçe bölünememektedir. Daha doğrusu üçe bölündüğünde bir tam sayı çıkmamaktadır. (Oysa 450 ile hesap kolaydı.) 550''yi üçe böldüğünüzde “183.333...” gibi artıkları olan bir sayı elde ediyorsunuz. Bu sayıyı bazı oylamalarda aranan “üçte iki çoğunluk” oranı için muameleye soktuğunuzda da önünüze “366.666...” gibi yine artıkları olan bir başka sayı çıkmaktadır. Ama dikkat edin, kendisinden “üçte iki çoğunluk” olarak söz edilen sayı (nedense?) ner zaman 367''dir.

Oysa ortada bu sayıda milletvekili yok; ortada olan, 366 (tam) milletvekili. Ama biz bu sayıya “0.6”lık bir milletvekili daha ilave ediyoruz. Bu “0.6”lık milletvekili kimdir, hangi gruba dahildir, yoksa bağımsız mıdır, bugüne kadar gören bilen yok...

Benzer bir sorun “ara seçimleri” söz konusu olduğunda da ortaya çıkıyor. Anayasa, “...boşalan üyeliklerin sayısı, üye tamsayısının yüzde beşini bulduğu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına karar verilir” (madde 78) diyor. Demek ki Anayasa''ya göre, “üye tam sayısının”, yani 550 milletvekilinin yüzde beşi boşaldığı takdirde üç ay içinde seçime gidilir. Ama bakın, 550''nin yüzde beşi de tam sayı değil, “27.5” milletvekili. Takdir ederseniz ki, bu “hallerde” de hesabı tutturabilmek imkansızdır.

Peki öyle ise ne yapalım?

Bir kere herşeyden önce, “yedek-vekil milletvekilliği” sistemine geçmemiz gerekiyor ki, Meclis, açıldığı gündeki milletvekilliği sayısını koruyabilsin. Bu “yedekler-vekiller”, birçok ülkede olduğu gibi (Fransa''da buna “suppleant” diyorlar) “asiller”le birlikte seçilecek ve milletvekilinin ölümü durumunda onun yerine Meclis''e gireceği için “üye tam sayısı”nda bir değişiklik yaşanmayacaktır.

İkinci olarak, 550 sayısı öyle bir hale getirilmelidir ki, “küsürat milletvekili” sorunu ortadan kalksın.

Sizi bilmem ama ben ısrarlıyım: Üçte iki çoğunluk niçin 366 değil de “366.666...”nın küsüratının tamamlanmasıyla elde edilen 367?

Hepinizin bayramını ve yeni yılını kutlarım.