"Heyecansız" bir "4+4+4" değerlendirmesi

“Okul sorunu”nun sadece bizim değil, içinde gelişmiş olanların da yer aldığı bütün ülkelerin başta gelen sorunu olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Ancak -tabii ki- bu kadim sorunun her ülkede olduğu gibi Türkiye''de de "özel" yönleri mevcut.

İsterseniz, "Okul sorunu"nun ortak diyebileceğimiz yönünden başlayalım: Toplumsallığın, ekonominin ve de önemli olarak iletişimin bugünkü hali karşısında "Okul" büyük ölçüde çaresizdir artık. Bir kere her şeyden önce eskinin büyük ölçüde bir "asansör" görevini üstlenen, yani sınıflar arasındaki uçurumu "okumak" yoluyla aşmayı amaçlayan "Okul"u büyük ölçüde kalmamıştır artık... Biliyorsunuz, işin bu yönü Türkiye''de de de anlaşılmış durumda. Eskinin "çoban Sülü"yü köyden alıp önce yüksek mühendis yayıp, sonra başbakan, daha sonra cumhurbaşkanı koltuğuna oturtan "Okul"u çoktan tarih olmuş durumda. Hiç değilse siyaset dünyasının eski büyüklerini hatırlamaya çalışın; bu kişileri yukarılara taşıyan büyük ölçüde bu kurum değil miydi? Ama bu asansör bu işlevini artık büyük ölçüde yetirmiş durumda. Bu sonuca şaşırmamak lazım, çünkü geçen zaman içinde "bilgi"ye açılan kapılar çok değişti ve çeşitlendi.

"Okul" bu süreç içinde en güçlü ideolojik aygıt olma işlevini de yitirdi büyük ölçüde. Bu işlev Türkiye''nin de aralarında bulunduğu kimi ülkelerde hâlâ varlığını sürdürmeye çabalıyor olsa da -bana soracak olursanız- bu defter de artık kapamıştır.

Bu genel değerlendirmeden sonra "İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ne (teklifin "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair" faslı konumuz dışında olsa da!) gelince:

Kısaca "4+4+4" olarak adlandırılan bu düzenleme Okul etrafında bitmeyen tartışmalarımızdan birisine dana vesile oldu. 28 Şubat''ın pedagogluğa (da) soyunmuş iradesinin sonucu olarak uygulamaya konmuş olan "8 yıl kesintisiz" zorunlu eğitim sistemi "kesintili" olarak 12 yıla çıkarılmak isteniyor. Eski sistemin "28 Şubat" mührünü taşımasından dolayı teklife ilişkin tartışmalar okulların ve eğitim-öğretim sisteminin alacağı yeni biçimin sınırları içinde kalmadı. 15 yıl önceki düzenlemenin imam hatip okullarının orta bölümlerini kapatıp Kur''an kurslarına devam yaşını yukarı çekmiş olması bu tartışmalarda ister istemez öne çıktı. Teklifin ilk halinde ilköğretimin ilk kademesi sonrasında "açık öğretim" imkanının tanınmış olması da bir diğer önemli tartışma konularından birisiydi.

Bu tartışmalarda TÜSİAD''ın kanun teklifine ilişkin eleştirisi aldığı tepkiler açısından bayağı öne çıktı. TÜSİAD''ın eleştirisi (gazetemizin manşetini hatırlayarak söyleyecek olursak) özellikle "İmam hatip kompleksi" çerçevesinde işlendi. Oysa söz konusu eleştiride bu güçlü tepkileri haklı çıkaracak satırlar yoktu diyebiliriz. Belki eleştirinin "teklifte, ilköğretimi iki kademeye ayırma ve ilk kademe sonrasını açık öğretimle ilişkilendirme yönündeki düzenlemelerin özellikle kız çocuklarının eğitimine katılım ve okula devamları açısından yaratabiliceği sakıncalar ayrıca endişe vericidir" bölümünün "niyet okuyan" bir yorumu sadece. Üstelik bu eleştirinin hiç de yabana atılır cinsten olmadığı, sözü edilen düzenlemenin önceki gün tekliften çıkarılmasından da anlaşılmaktadır. Yoksa, TÜSİAD''ın eleştirisinde dile getirilen diğer görüşler tartışılır olmasına rağmen tepki çekecek türden değildi. Mesela şu satırlar: "Demokratikleşme sürecinde iyi eğitimli, çoğulcu, özgürlükçü niteliklere sahip bir topluma ulaşmak ana hedef olmalıdır."; "Çocuklarımızın iyi birer dünya vatandaşı olmaları için çevre bilinci, cinsiyet eşitliği, insan hakları, çok kültürlülük gibi konularda da erken yaşlardan itibaren eğitilmeleri önem taşımaktadır."; "Demokratik, ekonomik ve sosyal yönden gelişmiş bir ülke olmak yolunda, eğitim reformunda önceliğimiz yaratıcılık, yenilikçilik, eleştirel düşünme, araştırma, analitik ve yabancı dil becerileri yüksek gençler yetiştirmek olmalıdır."; "Ayrıca bu düzenleme, mesleki yönlendirmeyi geciktirmeye ilişkin AB ülkeleri politikaları ile de çelişmektedir." vb.

Görüyorsunuz, neredeyse tamamını aktardığım bu eleştiriler-görüşler -öyle aman aman bir şey olmasa da- dimokrasilerde "eğitim-öğretim nasıl olmalıdır?" sorusuyla karşılaşan makul bir kişinin verebileceği cevaplardır. Bu eleştirileride dile getirilen bu görüşlerin Milli Eğitim Bakanı''nın çok yerinde bir önerisiyle yenilenen MEB''in yeni ilke ve görevlerinde söylenenlerden çok bir farkı da yok zaten.

Dolayısıyla, kanun teklifi çerçevesinde TÜSİAD''ın eleştirisine yönelik güçlü tepkilerin haklı olduğunu düşünmüyorum. Ayrıca unutmayalım ki, hakkında konuşulurken "mesleki eğitim" konusunun çok geçtiği bir kanun teklifi hakkında ülkenin en büyük "patronlar kulübü"nün de söz alma hakkı tabii ki var.

Eleştirilerden devam edelim: Konuya ilişkin okuyabildiğim eleştiriler içinden başa yerleştirdiklerim arasında gazetemiz yazarı Ayşe Böhürler''in "Eğitimde doğruculuk /4+4+4" başlıklı yazısı da yer alıyor.

Böhürler''in –hele de yazarın siyasi kişiliğini hatırlayacak olursanız- kanun teklifine yönelik eleştirileri gerçekten örnek teşkil edecek türden. "4+4+4"ün hangi imkanlarla (derslik, öğretmen, müfredat) sağlanacağını, meslek eğitimine yönlendirme yaşının doğru belirlenip belirlenmediğini, kız çocuklarının okullaşma oranını olumsuz etkilenme ihtimalini, "okul dışı" eğitimin sorunlarını çok yerinde tespitlerle sorguluyor. Bu sorgulamanın ardından yaptığı şu değerlendirme de önemli: "Tüm bu sorunlar görülmeden konunun imim-hatip ekseninde ele alınması ise tartışmayı kısır bir alana hapsediyor."

Konuya cumartesi yazısında devam edelim.