Yargıda "gizli tanık" problemi

Son dönemde giderek artan sayıda "gizli tanık"ın tanıklıklarıyla karara bağlanan mahkeme kararlarıyla karşılaşıyoruz. Bu âdet eskiden yoğ idi, yeni çıktı… Son olarak Gülsüm Koç"a müebbet hapis cezası kesen Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi"nin açıklanan gerekçeli kararında karşımıza çıktığı gibi.

Söz konusu kararı gerekçeli karar açıklanmadan değerlendirmeye çalışmıştım. Gülsüm Koç"un babasının "Hepimiz şoke olduk. Biz böyle bir şey görmedik. Silah ile ilgili beraat veriyor, saldırıda müebbet oluyor. Ben bir şey anlamadım" şeklindeki açıklamasıyla başlayarak. Mahkeme gerçekten de sanığın saldırıda kullandığı iddia edilen silahla ilgili olarak beraatine karar vermişti. Bu beraat kararında "…yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğine dair kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği" ve suçun "sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı" söyleniyordu. Ama kararın devamında Gülsüm Koç"un "devletin birliği ve ülkenin bütünlüğünü bozmak" suçundan ağırlaştırılmış ömür boyu hapis cezasıyla cezalandırıldığına şahit oluyorduk. Allahtan mahkeme heyeti "vicdanlı" çıkmış ve sanığın "iyi hali göz önünde bulundurularak" ceza müebbet hapis cezasına çevrilmişti…

Şaşırmıştık doğrusu; Gülsüm"ün bir yılı aşkın süredir tutuklu kalmasının nedeni bir polis aracına silahlı saldırıda bulunmak değil miydi? Ama bakın karar "yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğine dair kesin ve inandırıcı delil elde edilmediğinden" söz ediyordu. Demek ki –karara hakim akıl yürütmeden çıkarıyoruz- "Devletin birliği ve ülkenin bütünlüğünü bozmak" suçu sözü edilen "delil" elde edilemese de başka fasıllardan dolayı ağırlaştırılmış ömür boyu hapis cezasını gerektiriyordu. (Yeri gelmişken: Sanığın söz konusu suçu işlediğine ilişkin "velev ki" delil bulunsaydı, bu suç ile "devletin birliği ve ülkenin bütünlüğünü bozmak" suçu arasında hangi akıl yürütmenin sonucu olarak bir ilişki kurulabilirdi? "Devletin birliği" ve "ülkenin bütünlüğü" bu derece, yani söz konusu suçla hemen orada kırılabilecek cinsten, yani o derece "kırılgan" şeyler midir? Sanırsınız ki ömrünü doldurmuş, dokunur dokunmaz kırılacak iki "testi"den söz ediyorduk!)

Gelelim açıklanan "gerekçeli karar"da yer alan ifadelere. Anlaşılan o ki karar iki "gizli tanık"ın tanıklığına dayandırılmış. İki "gizli tanık", yani "Avcı" ve "Kanarya"nın tanıklıklarına. (Merak ediyorum doğrusu; "gizli tanıklar"ın - bu dosyada da karşımıza çıktığı gibi- tuhaf isimlerini kim seçiyor acaba. "Gizli tanıklar"ın kendileri mi, yoksa savcı ya da mahkeme başkanı mı?"

"Gizli tanık" olarak dinlenen "Avcı", olay yerinde gördüğü bir otomobilin "ilerisinde" gördüğü iki kişiden "bayan" olanının Gülsüm olduğunu iddia etmiş. Söz konusu "bayan"ın Gülsüm olduğuna nasıl kanaat getirdiğini de şöyle açıklıyor: "Genç olmam nedeniyle köşede caddeye doğru bakan kıza ayrıntılı olarak bir şekilde bakmıştım. Bu nedenle özelliklerini gördüm. Bu bayan 20-22 yaşlarında, siyah renkli küt saçlı, 160-165 boylarında, üzerinde siyah renk kollu tişört ve mavi kot pantolon olan birisiydi..." Gerçekten "ayrıntılı bir bakış" doğrusu… Oysa "Kanarya"nın "ayrıntılı bakış"ı bu ifadeyi tutmuyor. "Kanarya"ya göre "bayan"ın üzerindeki giysiler farklı renk ve biçimdeydi. Ayrıca "Kanarya", saldırının gerçekleştiği yeri de –mahkemenin uyarması öncesinde- farklı hatırlıyor. Radikal"den Mesut Hasan Benli"nin haberinden, mahkemenin olay günü Gülsüm Koç"un cep telefonunu yanına almamasını da ceza dayanakları arasında gösterdiğini öğreniyoruz.

"Gizli tanık" konusunun bizim ceza hukukumuzun bir icadı olmadığının ben de farkındayım. Ancak çok gerektiğinde başvurulacak olan bu yöntemin bizde fazlasıyla abartıldığını söylesek yanlış mı olur? "Gizli tanık" konusu CMK"nın 58. maddesinde düzenlenmiş. Maddenin ikinci fıkrası (2) "Tanık olarak dinlenecek kişilerin kimliklerinin ortaya çıkması kendileri veya yakınları açısından ağır bir tehlike oluşturacaksa; kimliklerinin saklı tutulması için gerekli önlemler alınır. (…) Kimliğinin saklı tutulması için, tanığa ait bilgiler, Cumhuriyet savcısı ve hâkim tarafından muhafaza edilir" diyor. Maddenin üçüncü fıkrası da bu doğrultuda alınacak ek tedbirleri sıralıyor. Maddeden anlaşılan, "gizli tanık" konusunun istisnai hallerde gündeme geleceği şeklinde. Ancak uygulamalara bakacak olursak, bu özel durumun son derece yaygınlaştığını gözlüyoruz. CMK 58"in beşinci fıkrası da akıl karıştırıcı: "İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri, ancak bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak uygulanabilir." Demek ki, Gülsüm Koç"un mahkûm edilmesi 20 yaşındaki bu genç kadının herşeyden önce kendisine yüklenen suçları bir "örgüt faaliyeti" çerçevesinde işlediği tespitinden sonra gerçekleşmiş. Dosyaya tam olarak hakim olmadığımızdan sorabiliriz: Öyle mi acaba, mahkumiyetle sonuçlanan süreç böyle mi işledi acaba?

Sizin ne düşündüğünüzü bilmem imkansız; ancak bana göre bu "gizli tanık" meselesinde ölçü kaçırılmıştır. Demek ki artık ortada hiç "açık tanık" bulunmasa da tarifleri gereği sürekli gizli kalacak olan yeterli sayıda "gizli tanık"ın tanıklığıyla herkes mahkûm edilebilecektir. "Yargıya güvenimiz sonsuz, olabilir!" diyebilir miyiz? Demememiz gerekiyor, çünkü "Yargımıza" ne kadar güvensek de yargılamaların açık, şeffaf ve aleni olması gerekmiyor mu?