Bu maaşla bu kadar

Bugünlerde bütün sabit gelirlilerin hükümetin ücret politikası hakkında şikayetleri var. Bunda da haksız değiller. Son üç sene de sabit gelirlilerin alım güçlerinde gerçek anlamda bir gerileme görüldü. İrtica ile mücadelenin görülmeyen masraf kalemleri olmalı ki bu mücadelenin başlamasıyla birlikte ücretlerdeki reel gerileme de başladı. Ya da şöyle söylenebilir: Yeldeğirmenleriyle mücadelede gayet başarılı olan hükümet her ne hikmetse enflasyonla mücadelede aynı başarıyı gösteremiyor. Bu gerilemenin kamunun her kesimine etkisi var. Ancak izninizle ben öğretim üyeleri üzerindeki etkisinden bahsedeceğim.

Bunu öğretim üyelerini diğer kamu görevlilerinden daha önemsediğim için yapmıyorum. Hukukçusundan ilahiyatçısına, mühendisinden sosyal bilimcisine varıncaya kadar siyasi otoriteyi, asker ve sivil bürokrasiyi yaptığı yanlışlar konusunda uyarmayan, ilmi namuskarlığın gereğini yerine getirmeyen bir kesimin aslında böyle bir önemsemeyi hak etmediğini düşünüyorum. Üstelik diğer kesimlerle öğretim üyelerinin beşeri ihtiyaçları da aynı. Bu açıdan da onların ayrıca kayırılmalarını gerektirecek bir durum yok. Ancak bundan önceki yazımın bir tamamlayıcısı olarak öğretim üyelerine uygulanan ücret politikasının Türkiye''deki bilimin halıhazırdaki konumuyla yakın ilişkisi sebebiyle bu konu üzerinde ayrıca durmak gereğini duyuyorum.

Öğretim üyeliği/bilim adamlığı teoride her zaman, uygulamada bazı/çoğu kereler iyi bir yetişmişliği gerektirmekte. Böyle bir yetişmişlik bir- çok alanda üniversiteler dışında iyi bir ücreti de beraberinde getirmekte. Buna rağmen bilim adamları üniversiteyi tercih etmişlerse bunun önemli bir sebebi akademik heyecan veya bilimsel aşk. Ancak hayatın acı gerçekleri bu platonik aşkın yürümeyeceğini akademisyenlere kısa zamanda öğretiyor. Ve akademisyenler, yani yardımcı doçent (bugün maaşları yaklaşık 300 milyon civarında), doçent (maaşları 350-375 milyon civarında) ve profesörler (bugün maaşları 500-525 milyon civarında) geçinebilmek için meslekleriyle ilişkili yan işler yapmak zorunda kalıyorlar. Bunu yapmayan veya ilgilendiği alan itibariyle yapamayanlar ek ders ücretleriyle bu açığı kapatmaya çalışıyorlar. Acı ama gerçek, bazan ücret için ders ihdas ediliyor.

Tabiatıyla ek bir iş yapanlar veya haftada 20-25 saat kadar ders yüküyle boğuşanların ilmi araştırma yapmaya ne vakitleri ne de enerjileri kalıyor. Böylece devlet aslında yetişmeleri için milyarlarca lira harcadığı bu insanların mesailerini geçinme yolunda heba etmekte, çok önemli bir potansiyeli boşa harcamaktadır. Ben inanıyorum ki konumlarıyla orantılı bir geçinme imkanına sahip olsalar bu akademisyenlerin şimdikinden en az %25-30 daha fazlası bütün mesaisini ilmi çalışmalara harcayacaktır. Bunun ülkeye kazandıracağı bilimsel zenginlik her türlü tahminin üzerindedir. İnanır mısınız bazan siyasi otoritenin bunu bilerek yaptığını, ülkenin bu en fazla okuyan ve düşünen kesimini isteyerek geçim peşinde koşturduğunu düşünüyorum. Geçim problemi olan bir insanın ister istemez düşüncesinde birinci önceliği bu problem alacaktır.

Bu durumun bir önemli sakıncası da ülkenin en gelişmiş beyinlerinin ekonomik sebeplerle ilmiyeye intisapta isteksiz davranmasıdır. Üniversite hocaları bazan en kabiliyetli öğrencilerini akademik kariyere girmek için ikna edememektedirler. Veyahut da yurt dışında doktora yapmış beyinler sırf bu sebeple ülkeye geri dönmek istememektedirler.

Bugün Amerika Birleşik Devletleri''ndeki fiyatlarla Türkiye''deki fiyatlar bir iki kalem dışında hemen aynı seviyededir. Ancak orada en kıytırık üniversitede bir profesör 3.000 dolar, iyilerinde 9-10 bin dolar maaş alırken bizde resmi üniversitelerde bir profesör 850 dolar, doçent 500 dolar maaş alabilmektedir. Böyle bir ortamda Türkiye''deki bilim adamından aynı seviyede araştırma ve bilimsel başarı beklemek mümkün değildir, nitekim de olmamaktadır. Demem o ki öğretim üyesinden esirgediğimiz üç-beş kuruşun maliyeti ülke için daha yüksektir. Basiret sahibi bir yönetim hiç değilse bu noktayı düşünmek durumundadır. Türkiye''de bilimin gelişmesini istiyorsak bilim adamına gereken değeri vermek zorundayız.