Osmanlı"yı diriltme suçu

Geçmiş büyük devletlerin, medeniyetlerin diriltilmesi zaman zaman sonraki nesillerin rüyalarını doldurmuştur. Roma İmparatorluğu bunun bir örneğidir. Onu tekrar diriltme sonraki nice hükümdarlar için gerçekleştirilmesi en fazla arzu edilen bir emel idi. Roma İmparatoru unvanı uzun yıllar Avrupalı hükümdarlar tarafından biraz da bu emeli yaşatmak düşüncesiyle kullanılmıştır. Bizans''ın yeniden ihyası bir "büyük ideal" olarak hâlâ birçok Yunan''ın zihninde yaşamaktadır. Belki birçok Türk''ün gönlünü de Osmanlı''yı yeniden ihya düşüncesi ısıtmaktadır. Altı asırlık ömrünün dört asrını cihan devleti olarak yaşamış bir imparatorluğun varislerinin o şaşaalı günlerin özlemini taşımaları anlaşılır bir duygu.

Ne var ki büyük devletler, medeniyetler birçok farklı faktörün, unsurun biraraya gelmesi ile kurulabildiğinden sadece bu devletleri yeniden kurma arzusu, bu arzu ne kadar güçlü olursa olsun bunların ihyasını sağlamıyor. Belki böyle bir ideali taşımak milletlere belli bir şevk ve motivasyon veriyor. "Adriyatik''ten Çin Seddi''ne Türk dünyası" söylemi de böyle bir özelliğe sahip.

Gelin görün ki Türkiye''de böyle bir ideali taşımak hâlâ belli çevrelerde bir suç olarak görülmekte. Gazeteler Fethullah Hoca grubuna isnad edilen kusurlardan birisi olarak bu grubun mensuplarının "Eğer istenirse gerçekleşmesi imkansız değil" diyerek Osmanlı Devleti''nin yeniden ihyasını hayal etmelerini göstermekte.

Bu hayale gerçekçi değil diye karşı çıkılmasını anlamak mümkün. Greçekleşmeyecek hayallerin dikkatli olunmazsa milletlerin başına badireler açtığını söylemek de mümkün. Büyük Ermenistan, Bizans''ın varisi Büyük Yunanistan hayalleri böyle badirelere örnek olarak gösterilebilir. Ancak 700. yılını kutladığımız ve varisi olmakla övündüğümüz bir devletin bir cemaat tarafından tekrar ihyasının düşlenmesini bir kusur, bir suç saymayı anlamak mümkün değil. Daha doğrusu bizim için suç sayılmasını anlamak imkansız. Elbette böyle bir ideal 400 sene Osmanlı hakimiyeti altında yaşamış bir Sırp, bir Bulgar, bir Yunan için suç sayılabilir. İnsanın aklına "Acaba bu kusur, bu suç, açıkça ifade edilmese de başka mensubiyetler adına mı isnad ediliyor" şüphesi geliyor.

"Bir Sırp, bir Bulgar... için suç sayılabilir" dedim ama o da lafın gelişi. Şuna inanıyorum ki sağlıklı bir halkoylaması yapılabilse yukarda saydığım milletler de dahil birçok eski Osmanlı ülkesi insanının bugün böyle bir hayali suç saymadığı görülür. Sözgelimi Sırplar, Osmanlı döneminde 400 sene huzur içinde yaşayan bu insanlar şimdiki maceraperest başbakanları Miloseviç''in yönetimi yerine Osmanlı yönetimini hayal etmeyi neden suç saysınlar. "Osmanlı yönetiminde mi daha mutlu idiler, o yönetim bittikten sonra mı mutluluğu yakaladılar?" sorusuna gönül rahatlığı ile kendi yöneticileri lehine cevaplayabilirler mi? Ya "millet-ı sadıka"ya ne buyrulur? Ermeniler''in şimdilerde dünyanın dört bir yanında Türkler''den daha fazla Türkçe''ye sadık olmaları ve üç nesildir aralarında hâlâ bu dili konuşmaları Osmanlı yönetimine duyulan özlemin bir ifadesi olarak yorumlanamaz mı? Filistinliler, Lübnanlılar, Arnavutlar ve diğerleri acaba tercih imkanları olsa şimdiki yöneticilerini mi tercih ederlerdi, yoksa Osmanlı''yı mı? Ben bu saydığım coğrafyada Osmanlı''yı tahassürle arayan çok insanla karşılaştım.

The New York Times''in 16 Haziran tarihli nüshasında Jason Goodwin imzasıyla dikkate değer bir değerlendirme vardı. Yazar Balkanlar''da huzura yakalamak için buraları 500 sene barış içinde ve farklılıkları koruyarak idare eden Osmanlı''dan alınacak dersler olduğundan bahsediyordu. Öyle anlaşılıyor ki insan haklarının çiğnendiği ve farklılıkların gittikçe ortadan kaybolduğu bir dünyada Osmanlı devletinin değilse bile Osmanlı anlayışının tekrar hakim olması hayalini taşıyan insanların sayısı gittikçe artacak.

Osmanlı devletini istesek de diriltemeyiz, bu sebeple ben şahsen böyle bir hayale sahip değilim. Ancak farklılıklara imkan tanıyan Osmanlı anlayışını tekrar diriltebiliriz. Altı asırlık bir tecrübenin varisleri olarak bize yakışan da budur. Benim hayalim de bu Osmanlı anlayışının diriltilmesi. Bu da suç mu dersiniz?