Oruç ve Açlık

Günümüzün Mevlânâları, gönül kıblesinin sağlam ibreleri, Ruh pirleri, oruç ve açlıkla ilgili nice hikmet incileri sunarlar. Okur, dinler, düşünürüz. Hazreti Pirin Mesnevisinde ve diğer eserlerinde neler neler var bu konuda; oturup uzun uzun okumak gerek. Bu imkânı olmayanlar için acaba bu konuda Hz. Mevlânâ neler söylemiş, diye iki esere baktık. Onları sizlerle paylaşmak istedik.

“Hz. Mevlana, “Açlık yeryüzünde Allah''ın bir taamıdır, Allah sevdiklerinin bedenlerini onunla canlı tutar.” Hadisi şerifinin hakikatine eren ve onu yaşayanlardan biriydi.

İslami esaslara göre, senede bir ay oruç tutulur. Takva ehli, Hak''tan çok korkanlar, O''nun emirlerine çok uyanlar da üç ayları (da) tutarlar. (Hatta diğer aylarda da) üç gün, bir hafta ve daha ziyade oruç tutanlar da bulunur. Fakat bütün oruç tutanlar, iftar ederler ve kırk günlük çilede bile iftar edildiği, ululardan nakledilmiştir. Fakat Hazreti Mevlana aç kalmağı son derecesine vardırmış idi. Senelerce doyasıya yemek yememiş, midesini tıka basa doldurmamış ve “kırk yıl geceleri midemde yemek bulunmadı. Mademki geceyi Rabbimin huzurunda geçirdim, bu saadete erdim. Rabbimin yemeği ruhuma ulaştı, beni manen doyurdu.” buyurmuştur.

Açlık hususunda şöyle söylerlerdi:

“Senin gönül kuşun fazla yemeden ve hastalığından ötürü bu yumurtayı delip çıkamamıştır. Bu daracık yumurta hapishanesinde kalmıştır. Sen nefis esaretinin yumurtasından çık ki kanatların açılsın, mana göklerinde uçabilesin.” (Şefik Can, Mevlânâ -Hayatı-Şahsiyeti-Fikirleri, s. 120-121, Ötüken Yayınları, İst. 1995)

“Bütün bu zarif ve latif olan şeyler, Mevlânâ''nın kendi el yazısıyla kitaplarında bu tertip üzere yazılmış olan yazılarından nakledilmiştir: (Eflâkî)

Açlığın faydaları hakkında:

Az yemede birçok faydalar vardır, bu faydalar da şunlardır: Az yemekle insan, sağlam vücutlu, hafızası kuvvetli, parlak zekâlı, aydın kalpli, az uykulu, hafif nefisli, keskin görüşlü, salim tabiatlı, az ihtiyaçlı, tolerans sahibi ve kerim ahlaklı olur.

Muhammed b. El-Yemân''dan rivayet edilmiştir ki: Demiş ki, yıl orucunu (savm''ud-dehr) seçtim. Çünkü altı kişiden, altı şey sordum. Fakat hepsi, bu altı soruma tek cevap verdi:

Doktorlardan ilaçların en şifa verenini sordum. Onlar: En şifa verici ilaç açlık ve az yemektir, dediler.

Filozoflardan hikmeti aramak hususunda en büyük şeyi sordum. Onlar: Açlık ve az yemektir, dediler.

İbadet edenlerden, Allah''a ibadet etmek hususunda en faydalı şeyi sordum. Onlar: Açlık ve az yemektir, dediler.

Bilginlerden, ilmi hatırda tutmak için en iyi şey nedir, diye sordum. Açlık ve az uyumaktır, dediler.

Padişahlardan en iyi yemekleri sordum. Onlar, açlık ve az yemektir dediler.

Âşıklardan, insanı sevgiliye en çok ulaştıran şeyi sordum, açlık ve az yemektir, dediler.

Ebu Tâlib-i Mekki, mü''min ney gibidir, ancak içi boş olursa sesi güzel çıkar, dedi.

Mideni boş bırakıp ney gibi niyazla inle.

Mideni boş bırakıp kalem gibi sırları söyle.

Amellerin en yükseği, tok karnı aç bırakmak ve aç karnı doyurmaktır; yani kendi tok karnını aç tutmak ve açın karnını doyurmaktır. Bazısı, yani kendi ruhunun karnını aç bırakmak ve onu, ruhun gıdasını bekleyen bir hale getirmek ve onu kabiliyetli bir hale sokmaktır, dedi.

Oruç, bedenlerin doktoru ve ruhların koruyucusudur. Yani vücudu hastalıktan ve tâatteki tembellikten temizler, ruhu yalnızlık vahşetinden kurtarır. Varlığın yok olur olmaz, yokluğun varlık olur.

Hakîmden, temizliğin (taharetin) sırrı nedir, diye soruldu. O da, temizliğin sırrı, sırrın temizliğidir, dedi. Bunu soran adam, temizliğin şeklini öğrendim: Temizliğin canı, zulmet doğuran yerilmiş sıfatlardan canın temizliğidir. Taharet, Yüce Allah''a yakınlaşmaya mani olan şeylerden sırrın çıkarılmasıdır. Taharet kendi sırrını, seni Tanrı''ya yaklaşmaktan alıkoyan huylardan çıkarıp temizlemendir, dedi.”

(Ahmet Eflâkî, Ariflerin Menkıbeleri, Çev. Prof. Tahsin Yazıcı, c. I, s. 474, Hürriyet Yayınları, İst. 1973)