Bölgesel değişime uyum problemi

Türkiye, bölgesindeki sıcak gelişmeler nedeniyle dış politikanın öncelikli olduğu çok nazik bir dönemden geçiyor. Gerçi bütün dönemlerin kendisine özgü stratejik öncelikleri ve hassasiyetleri her zaman olagelmiştir. Özellikle de, Sovyetler''in çökmesinden sonra Türkiye''nin jeopolitik sorumlulukları ve etki alanı daha da genişledi.

Kafkasya ve Orta Asya, Türk diplomasisinin yeni yoğunluk merkezleri haline geldi. Örneğin, Helsinki zirvesinden sonra kazandığımız AB üyeliği süreci, başlıbaşına bir diplomatik seferberlik gerektiriyor.

Son dönemdeki gelişmeler gösterdi ki, Orta Asya''da uzun vadede küresel politikalar giderek, hegemonyacı gücün tek bir devletin elinde toplanmasına izin vermeyecek. Bölgede geleceğe yönelik kritik bir "belirsizlik" sözkonusudur. Daha da önemlisi, Putin''le birlikte Orta Asya''daki Amerikan politikaları, en azından kısa dönem için de olsa iflas etmiştir. Dolayısıyla, bölgede ABD partnerliğinde yürüyen Türkiye politikaları da büyük yara almış gibi gözüküyor.

Türkiye için hayati önem taşıyan bir "diplomatik seferberlik" döneminden geçiyoruz ama Ankara kelimenin tam anlamıyla havlu atmış durumda.

Örneğin, kurucusu olduğumuz ECO toplantısına sırf İran''da yapıldığı gerekçesiyle Cumhurbaşkanı ya da Başbakan düzeyinde katılmadık. Oysa, Tahran''daki zirve uluslararası bir özellik taşımaktadır. Dolayısıyla, bu katılım, "resmi" bir İran ziyareti değil, uluslararası bir anlam taşıyordu. Ne yazık ki, Ankara bir takım "korkuları" yüzünden bölgedeki potansiyel etkinliğinden feragati tercih etmektedir.

Yeni "Avrupa Savunması"ndan dışlanan Türkiye, son dönemde ABD-Rusya ve ABD-Çin ilişkilerinin zayıflaması ve gerginleşmesiyle birlikte Orta Asya''da "derin" bir yalnızlığa doğru itiliyor. Çünkü Ankara, bugüne kadar Orta Asya''ya ilişkin hiçbir şekilde ciddi projeler üretemedi.

Bu yüzden de, bölgeye ilişkin küresel denklemlerin ve senaryoların rüzgarıyla oradan oraya savruluyor.

İşin daha da vahim olanı, stratejik önceliklerini bir gün ABD''ye, bir gün Rusya''ya göre belirleyen Ankara, bölgedeki jeopolitik ağırlığını da hiçbir zaman gerçek gücüne göre değerlendiremedi.

Tam da İran''da Hatemi ile birlikte yeni bir özgürleşme ve liberalizasyonun başladığı bir dönemde Türkiye-İran ilişkilerinin gerginleşme sürecine girmesi, doğrusu anlaşılır gibi değil. Belli ki, İran ve Türkiye''deki "şahinler" ya da "derin" güçler, bölgede suların durulmasını istemiyor.

Kendi içimize yönelik "temizlenme" operasyonları, Türkiye''yi hem içeride, hem de dışarıda daha da güçlendirmesi gerekirken, nedense bölgedeki stratejik denklemlerde elini zayıflatan bir araç haline dönüşüyor. Çünkü operasyonlar üzerinden üretilen "yönlendirmeli" senaryolar, bölgesel denklemleri dinamitlemek için bir araç olarak kullanılıyor.