Tutarım, tutarsın, tutar

Ramazan mübarek gün, bendeniz oruç tutuyorum ya, inan olsun oruç da beni tutuyor. Hem de tutmanın neredeyse bütün anlamlarıyla... Rahmetli Nusret Özcan''a takılırdım. “Hem oruç tutuyorsun, hem Fener''i tutuyorsun, zor olmuyor mu?” Gülerdi, “İki elim var yahu” derdi.

Hadi şimdi sorun bakalım tutmanın kaç türlüsü daha vardır diye de sayıvereyim...

1. Elde bulundurmak, ele almak: “Kucağında kundaklı bir çocuk tutuyordu.”

2. Ele geçirmek, yakalamak: “Evvela bu terbiyesiz köpeği tuttu, bağladı.”

3. Avlamak: “Tuttuğumuz balığı tekrar denize döküyoruz.”

4. Yanında bulundurmak, alıkoymak: “Siz gelinceye kadar çocuğu ben tutarım!”

5. Hürriyetinden yoksun bırakıp bir yere kapamak, tevkif etmek: “Vahşidir, hiçbir zaman onu kafeste tutmak mümkün değildir.”

6. Kaplamak: “Tabanı otuz, otuz beş metre kadar tutan bir eşkenar üçgen biçimindedir.”

7. Kırağı, çiğ veya kar bir yüzeyde görünür durumda olmak, kalmak: “Şu yağan kar bir tutsun, seyreyle sen ertesi gün çocukları.”

8. Denetimi ve yetkisi altına almak.

9. Desteklemek, birinden yana çıkmak.

10. Benimsemek, beğenmek: “Ama öylelerini de çevresinde kimse sevmemiş, tutmamıştır.”

11. Gereğini yapmak, yerine getirmek: “Verdiği sözü tutmuş, vaktinde gelmişti.”

12. Uygun gelmek, çelişmez olmak: “Bir talih eseri olarak ondan gelen cevap benim kendi bulduklarımı tuttu.”

13. Kapatmak, sarmak.

14. Hizmetine almak veya kiralamak: “Burada bir kat tuttum. Yazı geçireceğim.”

15. Bir işe herhangi bir anlayışla girişmek: “Yapıyı geniş tuttu.”

16. Beddua, dua, ah vb. etkisini göstermek, gerçekleşmek, yerine gelmek, varmak: “Avradın ilenci tutarsa senin iki gözün kör olacak.”

17. Ulaşmak, varmak: “Hayvanlar, Bağdat Caddesi''ni tutmuş, çalakamçı ilerliyor.”

18. Para toplamı ...-e varmak, değeri olmak: “Aldığım şeyler bin lira tuttu.”

19. Uğramak: “Vapur İzmir''i tutmayacakmış.”

20. Herhangi bir durumda bulundurmak: “Seksen bir yaşında da olsa çalışmak insanı zinde tutuyor.”

21. Varsaymak, farz etmek: “Haydi tutalım babasının bir günahı vardı, çekti.”

22. Hedef olarak almak: “Taşa tutmak.”

23. Alacağa veya vereceğe saymak: “On bin lirayı borcunuza tuttum.”

24. Yaklaştırmak: “Biraz toz olsa mendilini burnuna tutar.”

25. Kullanmak: “Yaşmak tutmak. Ustura tutmak.”

26. Bağlamak: “Sütler kaymak tutar tutmaz ordayım.”

27. Beklenen sonucu vermek: “Toprağa atılan her tohum bir ümittir. Tohum ya tutar ya tutmaz.”

28. İş görebilmek: “Eli ayağı tutsun, açlıktan ölmesin, yeterdi ona.”

29. Sürmek, zaman almak: “Bu iş iki saat tuttu.”

30. Yapışarak veya sokularak çıkmaz olmak: “Boya tutmadı. Çivi iyi tuttu.”- .

31. Giyinmesine yardım etmek: “Kucaklaşma sahanlıkta başlar ve ayakkabılarını çıkarıp karısının tuttuğu terliklerini giyene kadar Serdar''ın kolları boynunda kalır.”

32. Sunmak: “Konuklara şeker tutmak.”

33. İşgal etmek.

34. İzlemek: “Tepeden inince Değirmendere''ye hâkim bir iz tutacaksınız.”

35. Bırakmamak: “Baba sesini çıkarmadı hatta öksürüğünü bile galiba tuttu.”

36. Yönelmek: “Oyuncular ağır ağır soyunma odasının yolunu tuttular.”

37. Sarmak, bürümek: “Hey başları duman tutmuş dağlar, hey!”

38. Asılmak, kuvvetlice sarılmak: “Üç kişi tutarlarmış da onu pencerenin önünden çekemezlermiş.”

39. Bir kimsenin yerini almak: “Bak azizim, dedim, ben senin yerini tutamam.”

40. Otobüs, vapur, uçak vb. hasta etmek.

41. Herhangi bir durumda kalmasını sağlamak: “Kapıyı açık tutmayın.”

42. Bir yerde kalmasını sağlamak.

43. Bir sanat eseri geniş ilgi görmek: “Eğer piyes tutar da alkışlanırsa bir yazara yakışacak bir kıyafet giymeliydim.”

44. Biriktirmek, tasarruf etmek: “Sen metelik tutuyorsun gibi geliyor bana. Aybaşına kadar bana ödünç versene.”

45. Askerlikte, bankacılıkta durdurmak, blokaj.

46. Başlamak: “Kadınların başında gördüğünüz bürümcükten, iç çamaşırlarından tutunuz da entarilik kaba pamuklulara kadar hepsi Osmanlı malı idi.”

47. Bir şey düşünmek: “Herkes aklından bir sayı tutsun.”- .

48. Takım oyunlarında karşı takımdaki bir oyuncuyu yakından izlemek, markaja almak.