Eko paket

Bir süredir hükümetin sivil toplum örgütleri, odalar, sendikalar, sektör temsilcileri ile yaptığı görüşmelerin somut sonuçlarına dönük karşılığını, hükümet yeni ekonomik paket çalışması ile cevaplandıracak.

Son gelen verilerde, istihdamda yaşanan olumsuzlukların artması ve kapasite kullanımının azalmasında iç talep yetersizliğinin yüzde 51 ile en büyük nedeni oluşturması, tüketimin arttırılarak, iç talebi canlandırıcı politikaların hızlandırılması gereğini ortaya çıkarmıştı

Basında yer alan haberlere bakılacak olursa hükümetin, üzerinde çalıştığını söylediği ekonomi paketi ile ilgili kararlar şekillenmeye başlamış görünüyor. İçerik olarak maddelere bakıldığında, paketi üç ana başlık altında irdeleyebiliriz. Harcamalar yolu ile devletin faiz giderlerinin bir kısmını karşılayarak kredili borçlanma yollarının açılması, tüketimin arttırılarak talebin canlandırılması ve şirketlerin önünde bazı yüklerin azaltılarak şirketlerin desteklenmesi amaçlanıyor.

Radikal bir paket mi diye bakılacak olursa, özellikle tüketimi canlandıran konuları ele alış şeklinin diğer ülkelerden farklılık gösteren bir yaklaşım sergilediği, dolayısıyla radikal bir yaklaşım olduğu söylenebilir.

Gelişmiş ülkelerin açıkladığı tüketimi özendirici paketlerden, daha fazla sonuç almaya yönelik olacak şekilde hazırlanmış bir paket var karşımızda. Özellikle iç talebin canlandırılması konusunda ABD''nin açıkladığı ilk pakette, vergi iadesi olarak halka 160 milyar dolar dağıtılmış, tüketimin canlandırılması hedeflenmişti. Bireylere direkt olarak aktarılan 160 milyar dolardan, sadece 40 milyar doları harcanmış, geri kalan miktar güven ve belirsizlikten dolayı tasarruf edilerek tüketime kanalize olmamıştı.

Sonuç olarak vergi iadesi veya başka adla bireye direkt aktarılan kaynakların, kriz dönemlerinde tüketimi aynı oranda artırmayabileceği ortaya çıktı. Yeni pakette bu nedenle tüketimin özendirilmesini sağlamak için kamunun desteği ağırlık kazanacak. Yani harcama gerçekleşecek, tüketici ürününü alacak, ardından kredi tarafında ortaya çıkan ek maliyetin bir kısmını devlet karşılayacak.

Yaklaşımın tüketim aşamasının gerçekleşmesinde devreye girmiş olması, inisiyatifin karşı tarafa bırakılmasını engelliyor ve harcama iştiyakını arttırıyor. Dolayısıyla hem bankacılık sektörü kredi kanallarının açılması yönüyle paketten istifade edecek, hem üreticiler talep artışı nedeniyle üretime ve istihdama devam edecekler böylelikle büyüme için iç dinamikler harekete geçmiş olacak.

Kamunun karşıladığı her mali yükten dolayı burada da kaynak sorunu ortaya çıkacaktır elbette. Ancak bütçe disiplini, kamu borçlanma oranının AB ülkeleri ortalamasının da altında olduğu gerçeğini göz önüne aldığımız zaman bazı yüklerin hazine tarafından karşılanacak olması genel gidişatı etkilemeyecektir. Bütçe performansı ve mali disiplin üzerinde çok yük oluşturmayacaktır.

Kaldı ki hükümet önlemleri almayıp, ardından oluşabilecek olumsuzlukları normalleştirme gayretinin maliyeti, çok daha fazla olabilir.

Ekonomik olumsuzlukların, sosyal açıdan daha yaralayıcı olabileceği ve maliyetinin daha fazla olacağı hesaba katılacak olursa hazinenin bu boyutta bir harcama ile krizin başında olumsuzluğu kesmesi yararlı olacaktır. Çünkü krizin, istihdam krizine dönme tehlikesi her geçen gün artıyor.

Ekonomide yaşanan olumsuzluk, birçok şirketin gerçek yapısını ortaya çıkarmak için katalizör etkisi yaptı. Yoksa sadece krizden etkilenmiş olmadılar. Bu nedenle ekonomik pakette şirket birleşmelerini teşvik edici uygulamanın hayata geçirilmesini önemsiyoruz. Her ne kadar ülkemizde ortaklık kültürü yeterince gelişmemiş olsa da, bu durumda olan işletmeler daha güçlü bir yapı oluşturma fırsatını değerlendireceklerdir.

Bununla beraber şirket aktiflerinde bulunan kıymetli varlıkların satışından elde edilecek gelirin, vergi istisnasına tabi olması, şirketlerin likit olmaları ve sermayelerini güçlendirmelerini sağlayacaktır.

Krizin süresini ve dış talebi ne zaman canlanabileceğini kestirmek son derece zor. Gelinen aşamada iç talebi belli ölçülerde canlandırmaktan ve büyümeyi bu yolla desteklemekten başka çaremiz pek yok. Bu nedenle çerçevesi çizili ekonomik paketin, 2009 yılında kamu harcamaları destekli büyümeye yarar sağlayacağını umuyoruz.