Bosna, Kosova ve Marmara

Daha önce Bosna dramını yaşarken karşılaşmıştık biz bu manzaralarla. Ardından bütün dehşeti ve acısıyla Kosova geldi. Evsiz bırakılmış insanlar, toplu mezarlar, akrabalarını cesetler arasında arayan beti benzi atmış yakınlar, beyaz kefen beziyle kundaklanmış minik bebeler, çadır kentler, göçler, açlık, susuzluk ve salgın. Salı sabahı 3''ten sonra İzmit''te, Adapazarı''nda, Gölcük''te, Yalova''da, İstanbul''da, Değirmendere''de, Düzce''de ve daha pek çok yerde yaşananları yukarıdaki görüntülerle açıklıyor televizyon ekranları.

Yolların kapalı olduğu haberinden hareketle motosiklet üzerinde kendimi biraderime teslim ederek yollara koyulduğum Perşembe günü gördüklerim, Körfez''den Gölcük''e uzanan küçük coğrafyanın yeri göğü inleten matemiydi. İstanbul''a döndüğümde beni tüketen, iki ayaklı hafifmeşrep bineğin verdiği yorgunluk değildi. Hayatımın en dehşet veren sahnelerini canlı yaşamış olmamdı beni bitap düşüren. Körfez''e kadar hiçbir deprem hasarıyla karşılaşmamış olmanın tesellisi, uzaktan fark ettiğimiz Tüpraş''taki yangının da büyük ölçüde azalmış olmasıyla içimizde yerini bir ferahlığa bırakmıştı neredeyse. Ancak bu ferahlık, daha Körfez ilçesine girer girmez uçacak; kalbimiz daraldıkça daralacaktı.

Körfez ilçesinin girişinde bir zamanlar beş katlı olduğu söylenen bir otelin enkazıyla karşılaştık. Otelin rezervasyon kayıtlarına göre otelde yüze yakın müşteri kalıyormuş Marmara bölgesini altüst eden depremin vurduğu o gece. Bu müşterilerin çoğunluğunu, bölgede çalışan inşaat işçileri oluşturuyormuş. Vardığımızda çökmüş bir kirişin altında kalan bir işçinin artık cansız cesedini çıkarmaya çalışıyorlardı. Bir alt katta yatan bir başka işçi, depremden üç saat sonra kurtarılmıştı. Onun söylediğine göre, depremden sonraki ilk saatlerde enkazın her tarafından iniltiler ve yardım feryatları geliyormuş. Üç gün sonra artık sesler kesilmişti. Oysa enkazdan o vakte kadar sadece on kişi sağ, on kişi de cansız çıkarılmıştı. "Otelde kullanılan şu malzemeye bir bakın Allah aşkına!" diye haykıran hiddetli bir vatandaş yaklaşıyor yanımıza elindeki taş bloğu bize uzatarak. Koca bloğu elimde tartıyorum. Lületaşı kadar hafif.

İzmit çevresindeki enkazlardan çıkarılan cesetler, bir zamanlar gençlerin buz pateni yaptıkları kapalı salona istif ediliyorlar. Dışarıda elektrik olmadığından pisti soğutmak görevini üstlenmiş bir jeneratörün gürültüsü ve gözleri, artık akamayan gözyaşlarından kanlanmış, akrabalarını arayan insanlarla karşılaştık. İçerideyse, dışarıdan süzen loş ışık ve pistin üzerinde oluşmuş sis tabakası altında ağır bir çürük et kokusu ve onlarca ceset karşıladı bizi bir ölüm sessizliği içinde. Yaşlısından üç aylık bebesine, çoğu kefen değil, enkazdan çıkarılmış battaniye ve çarşaflara sarmalanmış, üzerinde bazısının isimleri, bazısında da "kimliği meçhul" kelimeleri karalanmış, ancak eriyen buzun mürekkebini dağıttığı etiketlerle yaftalanmış, kolu bacağı hatta parçalanmış diğer uzuvları bir bohça içinde toplanmış, kararmış ciltleri ve boşluğa bakan gözleriyle Ağustos sıcağında ölümün soğuk şerbetini çoktan içmiş insanlar. Artık burun kökünüze kadar vuran bu ürkütücü atmosferden kurtulma çabalarımız nafile. Ölümün elim kokusu artık hep peşimizde.

Körfezden çıkıp Kocaeli şehir merkezine girdiğinizde yüreğinize biraz su serpilir gibi oluyor. Binaların hemen hepsi ayakta. Yine de bunların çoğu ciddi hasar görmüş ve bir daha iskan edilemeyecek durumda. Sokak aralarında yıkılmış sadece birkaç bina ile karşılaştık. Dört tarafındaki binalar yıkılmamışken, bazı sekiz katlı apartmanların onlarca kişiye mezar olmasının hesabını birileri verecektir inşallah.

Kocaeli merkezden çıkıp Gölcük''e ilerliyoruz. Seymen''de birbiri üzerine yatmış yazlıklar, beş katı da zemine oturmuş apartmanlarda hummalı bir çalışma var. Bir Alman kurtarma ekibinin, enkaz altında kalan akrabaları için endişelenen yakınlarını çıldırtacak derecede yavaş, ama sistematik çalışmasını izliyoruz. Birkaç saat sonra üç kat betonun altından bir erkek çıkarıyorlar alkışlar arasında. Yaşıyor, ama yaşadığına şükredemiyor bile. Eşi ve çocuğunun cesetlerinin yanından alıyorlar adamı. Alman ekip, en az bir kişinin daha canlı olduğunu düşünüyor ve çalışmalarını sürdürüyor, canlı çıkardıkları adamı Adana''dan gönüllü gelmiş olan ilk yardım ekibine teslim ederek. İlk yardım ekibinin başındaki doktor, devlet hastanesindeki ambulansların hastane kapısında beklediğini, oysa kendilerinin sahada olduğunu söylüyor bize, sitem bile edemeden. Bilemiyorum, belki de içinden kahrediyordu kurulu düzenin laçka ve laubali işleyişine.

Ve Gölcük. Daha ilçeye girer girmez içinizi dışınıza getiriyor ölümün kokusu. Her taraf enkaz içinde. Sokaklarda motosikletle bile ilerleyemiyorsunuz. Sokak diye bir şey kalmamış Gölcük''te. Göçüklerde devlet namına çalışan bir tek askeriye var. Bir enkazın altından vücudu şişmiş, siyahileşmiş ve pullanmış bir halde çıkarılan 7 yaşındaki torununun başında haykıran bir babaannenin isyanına şahit oluyoruz. "Bir kefen torbası bile vermediler bize," diyecek oluyor. Dede, "Sus!" diye kızıyor, "Devlet nereye yetişsin? Devlet ne yapsın?"

Devlet nasıl yetişsin? Devletin bütün kurumlarını seferber edecek kadar vahim addettiği başörtüsü, Kur''an kursaları ve imam-hatipler gibi onca meselesi var başında.

Tam bunları düşünürken dönüş yolunda, Körfez''den esen bir rüzgar tenimize kadar sinen o acı ölüm kokusunu salıyor üzerimize. İstanbul''a varınca öğreniyoruz buz pistindeki jeneratörün iflas ettiğini.

Allah''ın hikmetinden sual olunmuyor. Aynı facia, kimisine Cennet vizesi, kimisine Cehennem ateşi, görebilen göze ihtar, kör olana da okkalı bir sille sunuyor.