Devlet artık orada, ama...

Deprem bölgesinde ilçe ve beldeleri büyük yara almış bazı belediye başkanları ile görüşüyorum. Sıkıntıları büyük. Depremin sillesini yemiş olan halk, ne de olsa kaymakamı, valiyi, kriz masası başkanlarını, ordu komutanlarını tanımıyor. Bildikleri, bütün kapılar yüzlerine çarpıldığı zaman gidebilecekleri ve yakasından tutabilecekleri tek makam kendi elleriyle seçtikleri belediye reisleri. Belediye başkanlarının imkanları çok kısıtlı. Hiçbiri oluşturulan kriz merkezlerindeki karar alma sürecine dahil edilmiyor, emir komuta zinciri içerisinde çavuş muamelesi görüyorlar. Kendi çabalarıyla ayarladıkları yardımlara devletin ilgili kurumları zaman zaman el koyuyor, merkezden istedikleri yardımlar ise kendilerine ulaşmıyor. Birçoğu depremzedelerle uğraşmak bir yana, iç göç yüzünden patlayan ve şu anda tamamen muhtaç olan bir nüfusun her türlü su, aş, temizlik ve ulaşım ihtiyacını karşılamak durumundalar. Şov yapmıyorlar, televizyona çıkmıyorlar, sadece çalışıyorlar. Şehir merkezi fazla zarar görmeyen bir büyükşehir belediye başkanının daha şimdiden oynamaya başladığı deprem sonrası rant dansını görmezden gelerek sadece çalışıyorlar.

Devlet şu anda deprem bölgesine tamamen yerleşmiş bulunuyor. Bugün deprem bölgesinde yerel idare de, mülki idare de hükümetten öte bir varlığa sahip olduğunu artık iyiden iyiye hissettiren merkezi bir yönetimin elinde. Hükümeti de içine alan merkeziyetçi ve devletçi bu anlayış, depremin ilk haftasında gösteremediği inisiyatifi, olaya böyle otoriter bir edayla el koyarak yeniden sağlama peşinde. Milletin bas bas bağırdığı "Devlet nerede?" günleri geçti artık. Devlet, bütün ağırlığıyla orada, deprem bölgesinin üstüne çökmüş vaziyette.

Ancak devletin bölgedeki varlığı, devletin o olması gereken şekliyle, bir koordinatör ve organizatör olarak var olduğu anlamına gelmiyor. Devlet inisiyatifi, sivil inisiyatifi kendine rakip bellemiş, yardımda rekabet edeceği yerde, mızıkçı bir oyuncu gibi rakibini boğmaya odaklanmış bir halde çöreklenmiş bölgeye. Yurtdışındaki yardım kampanyaları tamamen kösteklenmiş bir halde, zira devlet aynî yardımları ya reddediyor ya da çok ciddi bürokratik engeller bahane ederek caydırıyor. Ermenistan ve Yunanistan örneklerini herkes duydu. ABD, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt''ten gelen yardımlar da aynı devletçi anlayışın kurbanı oldular. Hükümetin yurtdışındaki büyükelçiliklerine gönderdiği bir uyarı ile sivil yardım kampanyalarına ciddi bir sekte vurulmuş oldu. Nakdi yardımlar konusundaki ısrar, Türkler''in olduğu kadar yabancıların da midesini bulandırdı. Pazar günü Melih Aşık''ın sütununda yazılanlar, devletin "olaya el koyma" mantığının yurtdışındaki tepkilerini göstermesi açısından oldukça ilginç.

Bir vatandaşın hibe ettiği 1 trilyonluk çeki, Cumhurbaşkanı''nın Kızılay''a vermesi, Bakan Sadi Somuncuoğlu''nun içini neden cız ettiriyor acaba? Neden yardımları, bütün medyanın dikkatine şayan olan ve topumuzun iltifatına mazhar olan köktendinci bir ülkenin irtica uyarısı üzerine Mazlumder ve İHH''nın yardımları engelleniyor ve hesapları bloke ediliyor? Neden sessizce hazırlanacak bir deprem fonuyla hükümetin deprem harcamaları için kaynak oluşturulabilecekken deprem vergisi lafı ortaya atılarak tepki çekiliyor? Ve neden artık kartel medyası bile "Güvenmiyoruz" türünden manşetler atıyor?

Olağanüstü hal, sadece deprem bölgesinde yaşanmıyor anlaşılan.