FED"in kararı

ABD Merkez Bankası acil bir kararla FED faizini bir anda 75 baz puan düşürdüğünde, Londra''da fon yöneticileriyle birlikteydim. Blackberry telefonlara ardı ardına düşen mesajlar, toplantının ahengini bozacak kadar artan fısıltılar oradakiler açısından önemli bir gelişmenin yaşandığının ilk işaretiydi. Asya borsalarında başlayan şiddetli düşüşün Avrupa''yı da sarstığı ikinci günde, sabahtan beridir asık suratlı gezen borsacıların yüzlerini hayretle karışık bir sevinç kapladı o dakikada.

Ancak daha sonraki saatlerde, koridorlarda yapılan sohbetler ve devamlı kulak hizasında tutulan cep telefonlarıyla yapılan görüşmeler sonrasında bu sevinç içi boş ifade olarak unutuldu gitti.

Bu ani değişikliğin nedenini o günkü kulis notlarımdan çıkarabiliriz.

İnsanları ilk anda sevindiren şey, FED''in proaktif davranarak derinleşme potansiyeli yüksek bir dalgayı yumuşattığı yönündeki algılarıydı. Zira düşüş dalgasının pekişmesi için gereken en önemli unsur, ABD borsalarının da benzer bir düşüşe sahne olmasıydı. Ancak sert düşüşün ilk günü olan pazartesi günü ABD borsaları Martin Luther King günü sebebiyle kapalıydı ve Asya ile Avrupa çığ etkisini ikinci gününü yaşarken ABD borsaları henüz açılmamıştı.

FED''in kararı sonrası açılan Wall Street o gün oldukça ılımlı düşüşler sergilemiş, hatta ertesi gün de yükselmişti. Bu gelişme diğer piyasaları da müspet etkilemiş ve düşüş kısa sürede frenlenmişti.

Ancak yine de insanların akıllarına takılan cevapsız sorular vardı. Öncelikle FED''in kararı ile borsaların aşağı yönlü hareket ivmesi arasındaki ilişki ne kadar sağlamdı? Doğru, piyasalardaki düşüşün temel dinamiklerinden biri, ABD ekonomisinin yavaşlayacağı ve bu yavaşlamanın Avrupa ve özellikle başta Çin olmak üzere gelişmekte olan ekonomilerce yeterince dengelenmeyeceği beklentisiydi. FED''in faiz indirimini bu anlamda proaktif bir adım olarak değerlendirebilirdik. Ancak merkez bankalarının faiz kararları ile reel ekonomi arasındaki ilişki oldukça gecikmeli seyreden bir ilişkidir. Bu sebeple faiz kararının normal toplantı tarihinden 15 gün önce alınması, ekonomideki soğumaya müdahale anlamında FED''e hiç de fazla bir şey kazandırmış değil.

Dahası merkez bankalarının elindeki faiz silahı aşağı yönde ancak belli bir noktaya kadar hizmet görebilir. Tabir caizse, FED''in silahında belli sayıda kurşun var. Bunların önemli bir kısmını tek seferde kullanmasının pek de akıllıca olmadığı dillendiriliyor şu sıralar.

Piyasaların genel trendi aşağıya yönelik, ama bu süreç kimi zaman yavaş, kimi zaman da, geçtiğimiz hafta olduğu gibi, hızlı işleyebiliyor. Geçen haftaki deprem, gelişmiş ülkeler mali sistemdeki zaafların başta Çin olmak üzere gelişmekte olan ülkelere de sirayet ettiği endişeleri ile tetiklendi. Bir de buna ABD''de ihraç edilen bonoları sigorta eden şirketlerin kötü durumu eklenince, iş büyük ölçüde çığırından çıktı. Zira sigortacıların iflası durumunda bankaların bono kaynaklı zararlarının artmasından endişe ediliyor.

Kimi yorumcu, piyasaları kısmen sakinleştirenin FED değil, söz konusu sigortacıları kurtarma yönünde New York sigorta denetim otoritesinin bir paket hazırladığı yönündeki haberler olduğunu ifade ediyor. Bu yorumcular, FED''in proaktif değil, reaktif davranmış olduğunu öne sürüyor. Özellikle Avrupa merkez bankalarının çok daha soğukkanlı davrandıklarının altını çiziyorlar.

FED''in doğru mu, yanlış mı davrandığını zaman gösterecek. Ama gözüken o ki, piyasalar henüz rahatlamış değil. Kısa vadede de rahatlayacağa benzemiyor.