Kitap okumak, mahrem bir eylemdir sayın seyirciler

Salman Rushdie"nin kitaplarını sonuna kadar hiç okudunuz mu? Ben okumadım. Bahse girerim, Ayetullah da okumamıştı.

[BORIS JOHNSON]

İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü Kitapları İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, Pulitzer ve Nobel ödüllü John Steinbeck"in Fareler ve İnsanlar adlı novellasını sakıncalı buldu.

Halbuki, bu küçük roman Milli Eğitim Bakanlığı"nın liselerde okutulmasını önerdiği 100 temel eserden biri.

3 Aralık"ta toplanan komisyon, kitabın "gayri ahlaki" bölümler içerdiğine karar vererek, bakanlığa başvurdu.

İstanbul Bahçelievler"deki Behiye Doktor Nevhiz Işıl İlköğretim Okulu"nda görevli Türkçe öğretmenine Şeker Portakalı adlı romanı okuttuğu için soruşturma açıldı.

Jose Mauro de Vasconcelos"un kitabı da MEB"in önerdiği eserler arasında.

Velilerden biri kitabı okumuş. Şoke olmuş. Türk örf ve ananelerine aykırı bulmuş. Öğretmen hakkında soruşturma açılmasını istemiş.

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü de kolları sıvamış.

Millî Eğitim yetkilileri bir kitabı hem önerip, hem de neden soruşturma konusu ediyor?

Bu banal çelişkinin sebebi ne?

Fareler ve İnsanlar"daki George Milton ve Lennie Small"ın dostluğu, yoksulluğu, hayalleri ve çaresizliği… milyonlarca insanın kaderinin özetidir.

Brezilyalı Vasconscelos"un Türk örf ve adetlerine uymasını niye şart koşalım? Gözyaşı ile kahkahayı birarada sunan, dünyanın en güzel çocuk romanlarından birini neden lanetleyelim?

Ben, hiçbir kitabın yasaklanmaması gerektiğini düşünüyorum.

Gerekçelerim şunlar:

1- Alberto Manguel"in de belirttiği gibi, kitap okumak mahrem bir eylemdir.

Görüntüler ve seslerden farklı olarak; bir kitaptaki harflere maruz kalmazsınız.

Okumada; inisiyatif, güç ve kontrol tümüyle okura aittir.

Okumakta olduğunuz bir metin, aklınızdan geçen düşüncelerden farksızdır.

Kitapların hemen tümü, okur ile yazar arasında bir sır olarak kalır. Çoğu zaman bu bile olmaz.

2- Albert Camus "Biz, varoluşçuluğu netlikle anlatabilmek için romanlar, piyesler yazdık" diyor.

Sadece felsefi ekolleri değil, dinî öğretileri, aşkı, dostluğu, masumiyeti, rekabeti, fakirliği, inadı, cinselliği, asaleti… her şeyi aslında hikayelerden öğreniriz.

Hikayeler, gerçekleri kavramamızı sağlar.

"İhtiyarlık zor iş" diyebilirim.

Siz de "Bunu herkes bilir" dersiniz.

Fakat mesela Charles Dickens"ın Antikacı Dükkanı romanını okuyanlar, ihtiyarlığın ne olduğunu gerçekten bilirler.

Kutsal kitaplar hikayelerle doludur.

Kıssalar, menkıbeler, destanlar, mitolojik anlatılar, romanlar, filmler, stand-up"lar, müzikaller…

Yerel kültürleri, geleneksel öğretileri, tek tek insanları hikayelerle tanırız.

3- Hikayeler, içlerinden "seçtiğimiz" cümleleri hayatımıza uyarlayabilelim diye yazılır.

Hayat doludur kitaplar.

Bana sorarsanız, kitapları sevmeden; insanları ve bu arada kendi çocuklarımızı sevdiğimizi iddia edemeyiz.

***

4- Hikayeler, tam da bu nedenle bir toplumun en büyük hazinesidir.

Milletlerin ilham ve gurur kaynağıdır.

İnsanlığın ortak değeridir.

Çünkü her hikaye bir tür kader kesiti veya şemasıdır.

Giderek bir hikayeye, yani bir sanat eserine dönüşmeyen hayat, boşa geçmiş demektir.

5- Hikayelerden kimler rahatsız olur?

Başkalarının mutluluğunu hiç ama hiç istemeyenler.

Ve tabii kadere inanmayanlar.

En azından, başkalarının kaderine.