Bir raporun hikayesi

Geçtiğimiz hafta, bir gazetecinin hem meslek ilkeleri, hem de aydın sorumluluğunu bir arada yaşandığı ilginç bir haber tecrübesine tanık oldum. Sözkonusu olay, bütün ülkenin konuştuğu, "Küfür Raporu"nun yayınlanma hikayesiydi. Bu olay, kamuoyunun basına yüklediği sorumluluğun ancak, doğru olanın doğru zamanda yapılması halinde değer bulduğunu da gösteriyordu.

Cuma akşamı, hem MGK''nın hem de Genelkurmay''ın birlikte "biz yazmadık" diyerek tekzip ettikleri; gerçekten de bu iki kurumdan birisi tarafından kaleme alınmamış olmakla birlikte birileri tarfından ve üstelik askerin adını kullanmayı alışkanlık haline getiren birileri tarafından yazılan bu rapor elime, 23 Haziran Çarşamba günü ulaşmıştı. Raporun ikinci bölümü o gün Sabah Gazetesi''nde yayınlanıyordu. Yani bir anlamda, bu olay gazetecilik deyimiyle atlatma haber olmaktan çıkmıştı. Ancak, bizim için önemli olan, sonradan bütün Türkiye''nin de önemseyeceği konu yani raporun son sayfasıydı. Kaynakçası dahil toplam 18 sayfa olarak hazırlananan "Fethullah Gülen Dünü-Bugünü-Hedefi" başlıklı rapor baştan sona ehliyetsizlik, hakaret ve bayağılıkla doluydu ama özellikle 17. sayfa tam anlamıyla bir zıvanadan çıkmışlık belgesiydi. Dine, peygambere, geleneğe özele bu ülkenin ve bu ülke insanlarının bütün makaddesatına saldırılıyordu.

Bu noktada araştırdığımız iki şey oldu. Birincisi, 17. sayfanın rapora sonradan, başka bir kaynak tarafından eklenip eklenmediğiydi. Bu konuda hem kaynak düzeyinde hem de yazı karakteri ve üslup tutarlılğı açılarından araştırma yaptık. Bu sayfanın, raporun bir parçası olduğu anlaşılıyordu. İkinci konu ise, 17. sayfanın Sabah Gazetesi''nin de elinde olup olmadığıydı ki araştırmalarımız bunun da var olduğunu ortaya çıkardı.

Dikkat çeken bir husus, raporun ikinci bölümü "işte MGK''ya sunulan rapor" başlığıyla Sabah Gazetesi''nde yayınlandığı gün MGK toplantısı yapılmıştı. MGK, ne birinci bölümün yayınlandığı gün ne de ikinci bölümün yayınlandığı ve toplantının yapıldığı gün bu haberi tekzip etmemişti. Bu durumun gazetecilik dilinhdeki anlamı "kabul" dü. Biz de araştırmalarımızı tamamladıktan sonra, 24 Haziran Perşembe günü Ankara ve Anadolu baskımızda raporun küfür bölümü sadece haber olarak yayınladık. O akşam, İstanbul baskımızda da haberi manşete çektik O gün, yani haberin hem bizde yayınlandığı hem de üçüncü bölümün Sabah''ta çıktığı gün de ne MGK''dan ne de Genelkurmay''dan herhangi bir itiraz gelmedi.

Ve ertesi gün. Yeni Şafak, 25 Haziran''da Türkiye''yi sarsan ve başta Meclis olmak üzere bütün önemli merkezlerde konuşulan manşeti attı: Dine küfür raporu. İçeride de raporun tam metnini "bu hezeyan abidesini akl-ı selim sahiplerinin değerlendirmesi için" virgülüne dokunmadan yayınlandı. İyi ki yayınlanmıştı çünkü, beklediğimiz gibi Sabah raporun 17. sayfasının yayınlamamış, yani sansürlemişti. Oysa, kamuoyu raporun nasıl bir hastalıklı kafa tarafından kaleme alındığını ve gerçekte Fethullah Gülen''e yöneltilmiş gibi görünen öfke silahının, aslında bütün inanan insanlara doğrultulmuş olduğunu öğrenmeliydi. Bu bir haktı ve Yeni Şafak da bu hakka aracı olmuştu.

O sabahtan itibaren her dakikası dikkatle izlenmesi gereken bir süreç başladı. Yeni Şafak''ın manşeti Ankara''da gündemin birinci maddesi olmuştu. Aynı gün, TBMM''de sabah saatlerinden itibaren bütçe görüşmeleride olduğu için hemen hemen kürsüye her çıkan milletvekili ya doğrudan raporu konuşuyor ya da bir şekilde sözü rapora getirererek, "bu rezaletin sorumlusu"nu soruyordu.

O gün de ne MGK ne de Genelkurmay öğle saatlerine kadar herhangi bir açıklama yapmadı. İki kuruluşun sessizliği tam akşam saatlerine kadar devam etti.

Neden?

Konununun can alıcı noktası bu sorunun cevabında gizlidir. Hem o gün neden akşam saatlerine kadar beklendiği, hem de daha raporun ilk bölümünün Sabah Gazetesi''nde "MGK sunulacak" ibaresiyle verildiği ilk gün neden bir tekzip yayınlanmadığı önemlidir. Bu konu, hem yüksek tirajlı bir gazetede yayınlanan raporun toplumda doğrucağı reaksiyon ve yönlendirilme boyutu hem de birçok gazetenin o yayından iktibaslarda bulunarak bu bilgileri kendi okuyucularıyla da paylaşmaları açısından önemlidir. Yani, olay daha ilk günden Türkiye''ye "MGK''da görüşülen rapor" olarak yansımasına rağmen tekzip tam dört gün sonra gelmişti.

TSK ve içinde TSK''nın bulunduğu hiçbir oluşum böyle raporu yazmış olamazdı. Yazmak bir yana, komutanların önüne bir şekilde böyle bir rapor getirilmiş bile olamazdı. Biz de baştan beri bu raporun, ne MGK ne de Genelkurmay Başkanlığı tarafından yazılmadığını biliyorduk. Elbette, kim tarafından yazıldığı konusunda da bazı bilgilerimiz vardı ve sadece rapora kaynaklık eden isimler bile biraz dikkatli olan herkesi bir yere götürmeye yetiyordu. Ama, yine de tamamen doğrulatacağımız bilgilerle hareket ederek krizi büyütmek yerine, raporu kaynak belirtmeden yayınlayıp, "kim yazdı?" sorusunun cevabına aradık.

Ortada iç barışı tehdit edebilecek bir düşüncesizlik ve pervasızlık örneği vardı. Tıpkı, kasetlerin piyasaya sunulması gibi raporun sunulmasında da asker adı kullanılıyordu. MGK ve Genelkurmay''dan geç de olsa gelen açıklamalar raporu kimin yazmadığını ortaya koydu. Ama, o önemli soru hala ortada duruyor:

Rapor, kimlerin "çalışma"sı sonucunda ortaya çıktı?

Bu raporu kim yazdı?