Girişimci kim?

"Ev kadını" konusunda ara-sıra yazıyorum. Önemine binaen bu yazıda da aynı mesele üzerinde duracağız.

Kadın köyde her işi yapar. Çocuk doğurur, onu büyütür. Yahu düşünüyorum da eski kadınlar ne çileler çekiyordu. Sadece çocuğun kirlettiği bezleri hatırlayın. Her gün, her gün, leğende el ile 30-40 bez yıkanırdı. Şimdi varsıl olan da, yoksul olan da hazır bez kullanıyor. Köylü kadın hayvanlara bakar; tarlada, bağda bahçede çalışır. Döner gelir yemeği yapar, çamaşır yıkar (Neyse ki şimdi çamaşır makinası var. Şu makinayı icat eden adama dua eden ne kadar çok kadın gördüm). Evi siler süpürür; icabında ürünü pazara götürüp satar, akıl almaz bir dayanıklılık örneği verir. Kadın sabırlıdır. Erkek gibi zoru görünce su koyuvermez, icabında iğne ile kuyu kazar.

Ben bu sebeple Türk toplumunun "erkek egemen" bir toplum olduğuna hiçbir zaman inanmadım. Köylü, kasabalı kadınlar tanıdım. Bu toplumun çilesini kadınlar çekiyor. Kendi varlığının, işinin, eyleminin farkında (Bu yüzden olmalı ki, Kemal Tahir bilinenin aksine romanına "Devlet Ana" adını vermiş).

Erkek "evin direğinin" kadın olduğunu bal gibi bilir (Çalışmayan, çocukları ile ilgilenmeyen, içip içip karısını döven, ülkede şiddet timsali olarak medyaya malzeme olan erkek müsvettelerini saymıyorum. Bunların oranı solda sıfırdır).

Evde, kapalı kapılar ardında kadının sözü geçer. Kararı kadın alır. Ama bunu dışarıya göstermez. Gelenek icabı erkeğini öne sürer. Erkek de şişine şişine "laf bende" der. Bu tutum kadının erkeğine gösterdiği şefkat, merhamet ve onun onurunu koruma çabasıdır. Erkekler bu yumuşak anlaşmayı tepe tepe kullanır.

Köyden kente göç, büyük ailenin dağılması, teknoloji ile yenilikler (çamaşır-bulaşık makinası, elektrikli süpürge, deterjan, fırın, kalorifer çeşitli mutfak gereçleri vb.) Türkiye''nin düne nazaran iktisadi refaha kavuşması "ev kadınını" tuhaf bir boşluğa itmiştir. Çalışan kadın şehirde erkeği ile aynı kaderi paylaşır; yine köyde olduğu gibi evi o çekip çevirir. Şehirde çalışan kadının yükü köydekine nazaran daha fazladır. Çünkü tarım toplumunda kadın büyük ailenin içinde yaşar. Her işin ucundan tutacak bir gelin, bir kız, bir elti, kaynana, komşu, görümce vardır. Bu atmosfer içinde köy kadını kendini güvende hisseder. Şehirde çalışan kadın bu güvenceden yoksundur. Çok yorulur, bezginleşir, kendine yardımcı olmayan bencil, hanzo bir kocası varsa kırılgan hale gelir, depresyona yuvarlanır.

Şehirde bir de "çalışmayan ev kadını" vardır (Okumuş, kariyer yapmış, çalışan kadınlar "ev kadını" tabirini biraz küçümseme ile bütün "öteki" kadınlara teşmil ediyor ki; bu büyük haksızlık). Eğer ailenin iktisadi durumu iyi ise bu kadına fazla iş düşmez. Temizliğe bir kadın gelir. Çocuklar kreştedir falan. Boşta kalınca kendi gibileri bulur "altın günü" vb. ile oyalanır, turlara çıkar vb. Muhafazakâr çevrelerde dindar kadınlar bu boşluğu "sohbet" lere katılarak doldurmaya çalışır.

Bu kadınların sayısı fazladır. Aralarında meraklı olanlar çeşitli kurslara katılarak örgü, takı, tezhib, ahşap boyama vb. gibi uğraşlara yönelir. Bazıları bu tür üretimi son zamanlarda internet aracılığı ile pazarlamaktadır. Yine de bu çabanın "hobi" den öteye geçtiğini söyleyemeyiz.

Perakende sektörünün öncü kurumlarından KİM Marketler zinciri, girişimciliği destekleme adına yeni bir proje başlattı. Üretici kadınlardan "raf bedeli" almaksızın ürün kabul ediliyor ve pazarlanıyor.

Mağazalar içinde "Değer Köşesi" adıyla oluşturulun reyonlarda sadece bu girişimcilerin ürünleri satılıyor.

Yeni sistemin Türkiye genelinde 54 mağazada uygulanacağı belirtiliyor.

KİM Marketler zinciri Genel Müdürü Hamit Akçay proje için şunları söylemiş; "Bizim değer üreten kurum olma hedefimiz var. Bu kapsamda girişimciyi destekleyen projelere ağırlık vereceğiz. Girişimcilerin önünü açmak, onlara teşvikler sunmak sadece devletin değil özel sektörün de görevi olmalı. Kendi el emeği ile üretim yapan "ev kadınları" gibi girişimcileri desteklemek istiyoruz. Üretimin özellikle yerli olmasına dikkat edeceğiz. Örneğin el yapımı sabun, oyuncak, reçel üretenler var. Çok kıymetli el yapımı tekstil ürünleri var. Bunlara öncelik vereceğiz." KİM''in bu projede istediği bir önemli şart var , ki istekte haklıdır. Ürün rafa konulurken bunun sürekli olması arzu ediliyor. Bu sayede istihdam da genişleyecek; bir süre sonra "ev kadını" bir küçük işletmeci olacaktır.

Sadece boşlukta kalan tuzu kuru kadınlar değil; zar-zor geçinen, işe ihtiyacı olan, iş bulsa gece-gündüz çalışacak bir sürü "ev kadını" var. Bu girişim imkanları onları harekete geçirecektir. Tıpkı "mini kredi" gibi fevkalade önemli bir adımdır.

Hadi bakalım.

Ev kadınları işlerinin başına. Boş oturanı Allah da sevmez, kul da. El emeği, alın teri karşılığını bulsun, tezgahlar tıkır tıkır çalışsın, âtıl kalmış olan iş gücü üretime katılsın.

Bundan iyisi, Şam''da kayısı.