İstanbul"u dinliyorum

Çevre ve Şehircilik Bakanı Sayın Erdoğan Bayraktar İstanbul"da dünya çapında iddialı, iki büyük "Yeşil Şehir" kuracaklarını söylemiş.

Nasıl sevindim bilemezsiniz.

Çünkü bu sütunlarda "Sakin Şehir-Cittaslow" için bir kaç yazı yazmıştım. Sakin Şehir kuramasak bile ondan ilham alıp şehirlerimizi sakinleştirmeye çalışalım demiştim.

İlgili haberi okuyunca düş kırıklığına uğradığımı söyleyebilirim.

Çünkü Bayraktar benim hayal ettiğim şehrin çok ötesinde sakinlikle, yeşillikle "endemik (?)" olmakla (Bu çok tuhaf bir adlandırma) ilgisi olmayan bir şehirden bahsediyordu.

Birinin nüfusu bir milyon, ötekinin bir buçuk milyon olması planlanıyor. Bayraktar şöyle devam ediyor:

"Avrupa yakasında kurmakta olduğumuz yeni şehirde yaklaşık elli bin konut rakamını aştık, bu 200 bin nüfusu aşmış vaziyette. Üçüncü havaalanı bu şehrin içinde olacak. Kemerburgaz"dan başlayıp, Başakşehir"i, Kayabaşı"nı içine alacak tarzda Küçükçekmece Gölü"ne kadar uzanacak ve 1,5 milyon nüfusu barındıracak. (Bu yerleşim nasıl marka olur. Ne özelliği var?)

Bu şehrin birçok bölümünde sadece bisikletlerin, elektrikli arabaların girebileceği çevre dostu yerleşim birimleri oluşturacağız. Bu çalışmalarımız dünya çapında da iddialı olacak ve İstanbul"un marka değerini ciddi şekilde artıracak. Bunu Ankara, Adana, İzmir, Bursa ve birçok şehirde de uygulayacağız".

Sayın Bayraktar, özür dilerim ama bu bahsettiğiniz proje, "Yeşil Şehir", "endemik-ekolojik şehir (?)" olmaktan çok uzakta.

İşte Başakşehir. Önümüzde duruyor.

Ne köy, ne kasaba, ne şehir, ne mahalle. Akrabalarım ve kızım uzun zamandır orada yaşıyor. Pek çok yerde böyle yapılanmalar oldu. (Bu yapılanmanın "dünya çapında" bir iddiası olabilir mi?)

Bunun vatandaşın konut ihtiyacını mümkün olan hızla ve büyüklükte gidermek yolunda atılan bir adım olduğunu; mimariye, sosyal hayata vb. bakılmadığını söyleyebiliriz.

Memleketin pek çok yerinde bu apartman ormanları yapıldı. Zaruret vardı denebilir. Ama bununla övünmek yakışık almaz. Yine de bu kısa zaman içinde bu kadar konut üretimini alkışlamak lazımdır.

İş başlangıçta o kadar acele idi ki, binaları doğru-düzgün izole edemediler. Zamanla kuzey tarafları yağmurdan kardan etkilenip küflendi, daireleri nem kapladı. Bu defa "mantolamaya" başladılar. Elbette ki bu bir tecrübedir.

Sayın Bayraktar bahse mevzu olan iki şehrin ki (Bunlar ister istemez Merkezle birleşiyor) bırakın yeşili falan, cazip olan, çekim alanı olan bir özellik taşımaları lazım. (Rant hariç)

Nedir o?

Mesela bunlardan biri "Üniversite Merkezi olabilir". Merkezde sıkışan dağınık kampüslerde, binalarda öğretime devam eden üniversitelerden bir kaçı buralara taşınabilir. Elbette ki onlara uygun kütüphanelerin de vücut bulması gereklidir. Veya spor, yemek, kongre-konferans, kaplıca, tedavi, tarih vb. gibi çekici bir yan bulmalıyız. Sanayi girmez ise bu şehirler neyle geçinecek? Sabah git-akşam dön bir banliyö mü olacak? Avrupa yakası bitmiş sayılır ve bu hali ile söz konusu ettiğimiz özellikleri taşımıyor.

Tahmin odur ki "Kanal İstanbul" ve "Havaalanı" bittiğinde bu bölgelerdeki yapılaşma İstanbul ile birleşecek, İstanbul"un kangren olan dertleri ikiye, dörde katlanacaktır. (Nüfus herhalde 25 milyonu bulur)

Avrupa olmadı bari Anadolu yakasında kurulacak şehir "Sakin Şehir" standartlarına yaklaşsın. Nedir onlar?

Nüfus az olacak. Geleneksel mimari esas alınacak. Trafik olmayacak, mümkünse ihtiyaç dışı araba girmeyecek. Yerel ürünler kullanılacak. Güneş, rüzgar enerjisi esas alacak. Organik tarım yapılacak. Butik oteller, mahalli mutfaklar bulunacak. Müzeler oluşacak. Hava kalitesi yüksek tutulacak. El sanatları yaşatılacak. Şehrin ekonomisi belki de sadece el sanatlarına ayrılacak (Şaşırmayın elde yapılan ve marka değeri olan bir çanta ötekilerden on kat pahalı olur ve müşterisi bulunur). Binalar bahçe içinde tek, en fazla iki katlı olacak. Şehrin tamamı (Okul, cami, çarşı vb). mimarî değer taşıyacak. Tam bir dinlenme, yenilenme, tabiatla kucaklaşma beldesi.

Rahmetli Turgut Cansever Hoca"nın böyle bir projesi vardı, ama ne İstanbul"a ne Ankara"ya, ne Sivas"a kabul ettiremedi. Bilaücret çalışacaktı.

O proje evlatlarından istenerek incelenebilir.

Kolay gelsin.