Merkez İstasyonu

Aşıklardan biri şöyle der: Şu dünyada üç nesneden korkulur/Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm. Walter Sallers''in Merkez İstasyonu filminde bunların üçü de var. İlaveten kimsesizlik/yalnızlık da bulunuyor.

Film Rio de Janeiro''nun "merkez istasyonu"nda başlıyor. Esasen bir "arayış hikâyesi" olduğundan, "yol filmi"ne dönüşünce, Brezilya''nın taşradaki yoksulluğunu, karmaşasını bütün gerçekleri ile görüyoruz.

Bir aile kuramamış, yalnızlığın burgacında ömrünü harcamış emekli öğretmen Dora, bu istasyonda okuma-yazma bilmeyenlerin mektuplarını yazıyor. Bunların bazılarını postaya atıyor, bazılarını atmıyor. Filmin başında bencil, çıkarcı, dümenci, kötü kalpli biri.

Ancak kader onu annesi ile yüzünü hiç görmediği marangoz babasına bir mektup yazdıran küçük Josue ile karşılaştırıyor. (Çok sevimli olan bu rolü ayakkabı boyacılığı yaparken yönetmen tarafından bu filmde oynatılan Vinicius de Oliveira üstlenmiş.) Çocuk sarhoş babasının bu mektup ile döneceğini ummakta iken az sonra annesini de trafik kazasında kaybediyor. Orada, istasyonda, benzeri pek çok kimsesiz çocuk gibi makus talihi ile başbaşa kalır. Öyle bir ortam ki, büfeden bir paket bisküvi çalan başka bir genci, polisler herkesin gözleri önünde kovalayıp hemen oracıkta infaz ediyorlar. Dora çocuğu evine götürür ve çocuk ticareti yapan bir şebekeye satar. Ancak o gece uyuyamaz; acılar içinde geçen kendi çocukluğu onu boğacak gibi olur. İşte bu pişmanlık ile döner, son anda çocuğu şebekenin elinden kurtarır. Bu ahlakî dönüş, Dora''nın "iyi insan" olma yolunda attığı ilk adımdır. Filmin ilerleyen bölümlerinde bu merhametin mistik unsurlar ile geliştiğine şahit oluruz.

Ve Dora ile Josue, kayıp sarhoş babayı aramaya çıkarlar.

Yollar, benzin istasyonları, uzun yol şoförleri, sürprizler, ayrılma ve kavuşma, bütün bunlar-yani bir kızkurusu ile küçük bir çocuğun yavaş yavaş birbirlerini tanıma ve sevmeleri -gözyaşları eşliğinde perdeden seyirciye sıçrayarak bir sevgi yumağı oluşturur.

Umutların kaybolduğu noktalarda Latin Amerika''nın o büyülü gerçekçiliğine has mucizeler doğar.

Babayı bulamazlar.

Bir ana-oğul gibi olan Dora ile Josue artık Rio''ya dönüp birlikte yaşamaya karar verdiklerinde, yine bir tatlı tesadüf çocuğun hiç görmediği kardeşlerini ortaya çıkarır.

Dora artık yolun sonuna geldiğini anlamıştır. Çocuk kendinden çok kardeşlerine aittir. Bir gece onları evde, aynı yatakta uyurken bırakıp çıkar.

Yaşadığı bu macera onu bambaşka bir kişiliğe yükseltmiştir.

Amerikan sinemasının teknik oyuncaklar ile her köşeyi tutup, kimseye nefes aldırmadığı şu ortamda, böylesine ödüllü bir Brezilya filmi ilaç gibi geliyor. Abartısız bir anlatım, gözyaşı ve sevgi istismarı yapılmıyor. Ayrılık, ölüm ve yoksulluk karşısında, yalnızlık-kimsesizlik sarmalında insanların bir çocuktan fışkıran temizlik, doğallık, dürüstlük, saflık ve sevgi ile yıkanarak ayakta durabileceğine işaret ediyor film.