Liderlik, beceri ve cömertlik

Bugün seçim. Birkaç yıllık yöneticilerimizi seçeceğiz. Seçeceklerimizin kaçında liderlik vasfı olacak, bilinmez. İyisi mi biz, "Klasik komutan, çağdaş lider" temamızı bugün de sürdürelim.

Lider, davranışlarında mütereddit olmayandır. Süratli karar vermeyi gerektiren durumlarda hemen harekete geçip kararlarını açık biçimde bildirir ve uygulanmasını sağlar. Tereddüt kadar hezimet sebebi olabilecek başka birşey yoktur. İslam âlimleri, işini iyi bilen komutanı, sermayesini kâr getirecek yere yatıran uyanık tüccara benzetmişlerdir: "İşini iyi bilen komutan, kârı görünce ticaret yapan, aksi halde sermayesini saklayan tüccar gibidir. Böyle kimseler zaferi elde etmeden ganimet peşine düşmezler."

Becerikli liderin ilk özelliği, teenni ile hareket etmesi, yani davranışlarını yerine ve zamanına göre ayarlayabilmesidir. İleri sanayi toplumunda, becerikli lider, örgütünü (devletini/şirketini) topyekün becerikli hale getirendir. Hamel ile Prahald''a göre, şirketler arasında gelecek için mücadele piyasa payı üzerindeki savaşla değil, fikrî liderlik savaşıyla başlamaktadır. Şu üç kritik soruya doğru cevap verebilenler, gelecekte muzaffer olacaklardır:

1. Önümüzdeki 5, 10, 15 yılda ne gibi yeni müşteri yarar türleri temin etme yolunda olmalıyız?

2. Bu yararları müşterilere sunabilmek için ne gibi yeni yetenekler (beceri veya teknoloji paketleri) geliştirmek zorundayız?

3. Önümüzdeki yıllarda müşterilerle aramızda uzanan alanı yeniden tasarlama hususunda nasıl hareket edeceğiz?

İki yazarın üzerinde en fazla durdukları kavram "çekirdek yetenek"tir. Bununla, müşterilere belirli bir yararı sağlayabilmek için gereken beceri ve teknoloji paketi kasdedilmektedir. Şirket lideri, işgörenlerini bu hususta beceri sahibi kılabildiği ölçüde becerikli sayılacaktır. Çeşitli şirketlerin çekirdek yetenekleri şöyle sıralanmaktadır:

Sony: Minyatürleştirme, ürünleri küçültebilme yeteneği.

Federal Express: Lojistik yönetimi; paket yollama ve dağıtımı.

Wal-Mart: Lojistik yönetimi.

Honda: Motorlar ve enerji trenleri.

Hewlett-Packard: Ölçüm, hesaplama, iletişim.

3M: Yapıştırıcılar, mayalı maddeler, ileri teknoloji malzemeleri.

EDS: sistem entegrasyonu.

Motorola: Kablosuz iletişim, digital sıkıştırma, akü ve pil teknolojisi.

Merck: İlaç geliştirme.

Nike: Lojistik, kaliteli tasarım, ürün geliştirme, dağıtım ve ticaret.

İnsanî vasıfların başında gelen cömertlik ise, lideri insanlara sevdirir. ibn Ezrak şöyle der: "Komutanlığa, maiyetiyle iyi geçinen ve cömert olan kimseler yaraşır." İbn Taktakî, seraskerin hayvanlarda görülen on haslete sahip olması gerektiğini, bu hasletlerden birinin "horozun cömertliği" olduğunu söyler. (Aslanın cesareti, tilkinin kurnazlığı, vs..) Çağdaş dünyada da hakiki liderler, hayatı bir memuriyet olarak değil, misyon olarak görenlerdir. Bu insanlar hizmet-yönlü olurlar. Sever ve sevilirler. Beraber çalıştıkları insanlara karşı cömert davranır, onlara itimat eder, gelişmelerine katkıda bulunurlar. Olgun, ılımlı ve iyimserdirler.

Ben oyumu beceri ve cömertliğe vermek isterim.