Medeniyet misyonu

MÜSİAD''ın on yıldır öncülük ettiği Uluslararası İş Forumu ve Fuarı bu yıl tam bir küresel çapa ulaştı. Yani artık rüşdünü ispat etti. Dünyanın dört bir yanından binlerce girişimciyi kaynaştırdı ve Küresel Finans Terörüne karşı İslam dünyasının nasıl bir işbirliği içinde olması gerektiğini gösterdi. Bir kere daha anlaşıldı ki, İslam medeniyetinin temel meselesi, hayatın bütün alanlarında muhkem önderlik meselesidir. Kendi önderlik meselesini çözenler, önder medeniyet konumuna yükselirler. Bu bağlamda MÜSİAD için yazdığım sinevizyon metninin bir kısmını sizlerle paylaşıyorum.

Bana medeniyetini söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim!..

Her medeniyet dört tür önderlikle temayüz eder: Ahlâkî Önderlik, İlmî Önderlik, İktisadî Önderlik ve Siyasî Önderlik. Bu önderlik tarzları arasında ahenk sağlanamadığı zaman, medeniyet kaosa sürüklenir; medeniler çılgınlaşır. Yirminci yüzyılda, iki dünya savaşının acılarını beden ve ruhunda derinden hisseden Mahatma Gandi, “Batı Medeniyeti mi? Olsaydı, fena olmazdı!” derken bu gerçeğe işaret ediyordu.

Aslında 20. yüzyıl başlarında Batı Medeniyeti, siyasî ve iktisadî gücünün zirvesindeydi. Fakat ahlâkî önderlikten yoksundu. Bilim ve düşünce adamları ise siyasî önderlerin oyuncağı olmuş, onların ihtiraslarını haklılaştırma yarışına girmişlerdi.

Böylece, dünyaya hakim olan Batı Medeniyeti, kendine hakim olamadı. Sonuç, Avrupa ve dünya halkları için tam bir kâbus oldu. Dünyayı kendi aralarında paylaşma uğruna, 20 yıl arayla giriştikleri iki dünya savaşı, bütün hayallerini yıktı; yarınlarına güveni sarstı. Berlin''in tam ortasından ikiye bölündü Avrupa: Doğusu Moskova''ya bağlandı, batısı Washington''a. Avrupa, hayal Cennetinden aşağılara “düştü.”

Bir medeniyetin merkezi düşünce, çevreden merkeze doğru kuşatma başlar. Avrupa düşünce, batıda ABD, doğuda SSCB yükseldi. Bu dev yaratıkların oluşturmaya çalıştığı DÜNYA DÜZENİ ise ancak 50 yıl ayakta kalabildi. Yurttaşlarının özgürlük alanını yok eden SSCB kendi üzerine çökünce, Soğuk Savaş bitti; sıcak savaşlar dönemine girdik.

İslam dünyası, bu yeni dönemin muharebe alanı seçildi. Önce Avrupa''nın kalbinde, Bosna''da, 250 bin Müslüman katledildi; sonra Afganistan ve Irak fiili işgale uğradı. Katliam ve işgallerin gerekçesi hep aynı: Müslümanları medenileştirmek. Nasıl bir nimetse bu medeniyet, hep yıkım ve ölümle teşrif ediyor!

Medeniyet veya Uygarlık kavramı, ortaya çıktığı 18. yüzyıldan beri hep bilimsel değil, ideolojik içerikli olageldi. Uygarlığın bileşenleri insanlığın ortak değerleri değil, sadece Avrupa merkezlerinde, Avrupalı düşünürler tarafından geliştirilen fikirlerdi. Diğer toplumlara bu fikirleri taşımak ise “Beyaz Adamın Yükü”ydü!

Beyaz Adam, doğrusu, sorumluluğunun bilincindeydi! Uygarlığı bütün yer küreye yaymak için, dünyanın beşte dördünü sömürgeleştirdi. Hindistan''da yetiştirdiği afyonu Çin''e sattı. Direnç görünce de, Çinlileri “serbest ticaret düşmanı” ilan edip bombalamaya başladı.

Halklara uygar olmanın yanı sıra, çok önemli başka bir şeyi de öğretti Beyaz Adam: Ulus olmayı. Avrupa uygarlığının bir gereği ve aracıydı ulus olmak. Uluslaşmak, kendi uygarlık merkezine sırt çevirip, Avrupa uygarlığına uygun bir siyasal birim haline gelmekti.

20. yüzyıl başlarında, sömürgecilik yoluyla yükselen Batı Uygarlığının karşısındaki en büyük siyasal engel, sömürgeci olmayan çok-uluslu bir devlet idi: Osmanlılar. Osmanlıyı kırk parçaya ayırmadıkça, sömürgeciler Orta Doğu''ya egemen olamazdı.

Avrupa halkları birleşerek ulus oldular. Osmanlı milleti ise parçalanarak uluslara ayrıldı. Prusyalılarla Bavyeralılar birleşip Alman oldular; Venediklilerle Floransalılar birleşip İtalyan oldular. Osmanlılarsa parçalanıp Arap, Arnavut veya Türk oldular. Almanlarla İtalyanlar şimdi birleşip Avrupalı olmaya çabalarken, Türkler ve Araplar ve diğerleri daha küçük parçalara ayrılma tehlikesiyle karşı karşıyalar.

Uygarlık, merkezdeki halkları bütünleştiriyor; çevredeki milleti parçalıyor.

O halde: Düştüğümüz yerden kalkmalı; Batı uygarlığının parçaladığı İslam toplumlarını bütünleştirmeliyiz!

Yönetim düşünürlerinin sıraladıkları önderlik vasıflarından ilk üç tanesinden biri mutlaka dürüstlüktür. Önder, ilkeleri olan ve davranışlarına doğruluğu egemen kılan kişidir.

Çağdaş yönetim bilginleri dönüp dolaşıp klasik düşünürlerin asırlar önce dile getirdikleri ilkeleri art arda sıralıyorlar. Farabi, erdemli şehrin yöneticisinde aşağıdaki vasıfların olması gerektiğini söylüyordu. Onu teyit etmeyen bir tek çağdaş düşünür bilmiyorum.