Amerika ve Türkiye

Geçenlerde (12 Ocak 2001) Clinton''un sağlık raporu yayınlandı. ABD, Beyaz Saray basın sözcüsü Başkan''ın kısa bir süre sonra görevini Bush''a teslim edeceğine aldırmadan, kamuoyunu bilgilendirme görevini yerine getiriyordu: "Başkanın kilosu normal sınırlar içinde kalmıştır. Tansiyonu 13.6 ve 8.4, nabzı 60. Kısmî duyma sıkıntısı 1997''den beri sürüyor. Çok hafif bir değişme mevcut. Sırtından şüpheli deri alındı ve biopsiye gönderildi. Kolestrolü 233. LDL (Kötü kolestrol) 177. Başkana, kolestrolünü düşürecek diet verildi."

Bu durumda, Clinton hakkında, kendi yöneticilerimize göre daha fazla bilgiye sahibiz.

Bir okurum, ABD''den Clinton''un sağlık durumunu belirten raporu gönderdikten sonra soruyor: "Biz de cumhurbaşkanı ve başbakan için bu tür bir uygulamaya gidebilir miyiz?"

Neden olmasın? Hatta gitmeliyiz. Çünkü sağlıklı kararlar, ancak sağlıklı insanlar tarafından alınabilir.

Luther King

Madem söz ABD''den açıldı, gene bu ülkeyle devam edelim.

Geçen hafta Amerikan Sefaretinde, Martin Luther King Jr şerefine bir resepsiyon tertip edilmişti. 1983''te, Kongre, King''in doğum gününü resmi tatil olarak ilân etti. Resepsiyon bu vesileyle veriliyordu.

King 15 Ocak 1929''da doğdu ve ilk defa otobüs boykotlarında ön plana çıktı. Boykotlar, zenci kadın Rosa Parks''ın, bir beyaza yerini vermemesi yüzünden tutuklanması üzerine 5 Aralık 1954''te başlamıştı.

17 Ocak 2001''de ABD Büyükelçiliğindeki resepsiyonda Büyükelçi Robert Pearson, insan haklarına şu sözlerle dikkat çekti:

"Güney kenti Atlanta''da doğan rahip King, çocukluğundan itibaren siyah Amerikalıların maruz kaldığı adaletsizliklerin farkındaydı. Yirmili yaşlarda, ilahiyat eğitimi sırada, Hindistan''ın büyük lideri Gandi''nin şiddete başvurmadan gerçekleştirdiği direniş stratejileri ile tanıştı. Rahip King tüm Amerikalıların eşit haklara kavuşması için mücadele etmeye karar verdi ama bunu şiddete başvurmadan yapacaktı. Şiddete başvurulmayan yöntemler kullanarak, ırkçılığa ve önyargıya karşı savaştı. Birleşik Devletler hükûmetini, adil olmayan ayırımcılık politikalarından dolayı eleştirdi. Yürüyüşler, toplantılar ve gösterilere öncülük etti. Bir çocuğun derisinin rengi ile değerlendirilmediği Amerika hayalini, hitabet yeteneği ile anlattı. Rahip King yaşamı boyunca tehdit edildi, dövüldü ve hapsedildi. Daha 39 yaşındayken bir suikastte yaşamını yitirdi. 1983''de ABD Kongresi onun onuruna ulusal bir gün ilân etmeye karar verdi. Kongre, seçimle gelinen bir makamda hiç hizmet etmemiş bu kişiyi, ilk Başkanlar ve Amerika''nın Avrupalı kâşifi ile aynı kategoriye koydu. Şiddete başvurmayan eleştirinin, ülkemizde olumlu yönde değişiklik kaydedilmesi için hayatî unsur olduğunu bilmekteyiz. İnanıyorum ki, Martin Luther King Jr''e milli bir bayramla saygımızı ifade etmemizin bir diğer sebebi de çalışmasının henüz tamamlanamamış olmasıdır. Birleşik Devletler''in, hâlâ bütün Amerikalılara eşit fırsat ve muamele temininde mühim eksiklikleri var. Şehirlerimizde ihtilâflar mevcuttur. Polisin şiddet uyguladığı olaylar var. Daha kat edeceğimiz uzun bir mesafe bulunmakta. Bu binyılın şafağında Dr. King''in kendi vatandaşlarına ve dünyaya verdiği mesaj her zamanki kadar önemlidir. Bu akşam Amerika''nın ''bir hayali olan'' en cesur kişisini selamlıyoruz ve biliyoruz ki Amerika hakkındaki vizyonu bize yeni yüzyılda da yol göstermeye devam edecektir."

King''in hayali

Bu arada, Türkiye''nin "zencileri" de Marmara İlahiyat Fakültesi önünde okuma mücadelesi veriyor.

Rosa Parks''ın otobüste yerini bir beyaza terk etmeyerek attığı adım, Amerika''da ırk ayırımcılığını kırmaya yönelik gelişmelerin ilk işaretiydi. Hedefe ulaşılmasını, King gibi "hayali olan" insanlar sağladı.

Luther King, "Bir hayalim var" başlıklı konuşmasında, zenci köleliğinin kalkmasından bir asır sonra, siyahların hâlâ ayırımcılığa uğradığından, fukaralığa mahkûm edildiğinden, ikinci sınıf vatandaş muamelesi gördüğünden yakınıyordu.

King bu ezilmişliği, şu sözlerle ifade ediyordu: "Amerika, zenci insanına karşılıksız çek verdi. Fakat biz, adalet bankasının iflâs ettiğine inanmak istemiyoruz. Biz bu çeki kırdırmaya geldik. Karşılığında hürriyetin sunduğu zenginlikleri ve adaletin vereceği güveni alacağız. Zenciler, vatandaşlık haklarını istiyor. Susamışlığımızı, acı ve kin dolu bir kâseden içip söndürmeğe çalışılmamalı, barışçı yollardan ayrılmamalıyız.

Bir hayalim var. Bir gün Geogia''da, eski kölelerin çocuklarıyla, köle sahiplerinin çocukları kardeşlik masasına birlikte oturacaklar. Bir gün Missisipi, adalet ve hürriyet vahasına dönüşecek. Benim dört küçük çocuğum, derilerinin rengiyle değil, kişilikleriyle kendilerini değerlendiren bir ülkede yaşayacaklar. Alabama''da, küçük zenci çocuklarının elleri beyaz çocuklara kavuşacak. Bırakın her yerde hürriyet çanları çalsın."

Amerika bugün geldiği noktayı yeterli görmüyor. Luther King''in hayalinin, daha özgür bir ülkeye gidiş yolunu aydınlatmasını diliyor.

Devlet politikası

Başörtüsü düşmanlığı ile zenci düşmanlığı arasında benzerlikler çok. Zenci düşmanlığı da bir "devlet politikasıydı" Ama hiçbir haklı sebebe dayanmıyordu.

Hatta Rosa Parks, otobüsteki koltuktan kalkmasını, çünkü kanunların böyle emrettiğini kendisine hatırlatan görevliye "Neden kanunlar bu yasağı koydu?" diye sormuş ama, makûl bir cevap alamamıştı.

Bir zencinin beyazlarla aynı koltukta oturamaması, aynı lokantada yemek yiyememesi nasıl kabul edilemez bir uygulama ise, başörtülü kızların üniversitelere alınmaması da, o derecede saçma ve anlaşılmaz bir tatbikattır.

Bunun, Anayasa Mahkemesi''nin görüşü ve Danıştay''ın kararlarıyla desteklenmesi, MGK''daki uyarılar ve baskılarla devlet politikası haline getirilmesi, kabul edilebilir olduğunu, hele adil olduğunu hiç göstermez.

Bence günün birinde Türkiye''de bireyin haklarının ve özgürlüklerin önü sözde devlet politikalarıyla kesilmeyecek. Hukukun üstünlüğü genel kabul görecek. Hürriyetler esas, sınırlamalar istisnai olacak.

Hukuk adamları Vural Savaş değil, Sami Selçuk modelinde yetişecek.

Kutsal devlet!

Hayal ettiğimiz ülkeye ulaşıncaya kadar, biz sağlığından emin olmadığımız bir başbakanın yönetiminde, yolsuzluk yaptığı ileri sürülen bir bakana, istikrar adına sahip çıkılmasına katlanarak, günlerimizi geçireceğiz.

"Kutsal devlet(!)" karşısında boynumuzun kıldan ince olacak. "Devlet politikasıdır" deyip haksızlıkları kurcalamaktan çekineceğiz.

Başörtüsü yasağı devlet politikası! Faili meçhuller devlet politikası! Vesayet, devlet politikası! Bunlara karşı çıkmak ise devlete ihanet!

Bernard Shaw "İngilizler, şaşkın, kibirli, budala bir ulustur" diyordu.

Jean Paul Sartre "Cezayir''i önce işgal ettik, sonra da ikiyüzlü bir sırıtkanlıkla adını değiştirdik, Fransız Cezayir''i dedik" cümlesiyle kendi ülkesini eleştiriyordu.

Japon tarihçi Saburo İenega''ya göre "İkinci dünya savaşı sırasında, Japon ordusu, kimyasal silâh kullanarak Çin''de ve Singapur''da suç işlemişti." Japon Yüksek Mahkemesi, "İlmî ve tarihî gerçekler yasaklanamaz" dedi ve bu iddiayı ihtiva eden kitabın okullarda okutulmasına izin verdi.

Amerikan Yüksek Mahkemesi, protesto için bayrağı yırtmayı, düşünce açıklama özgürlüğü içinde mütalâa etmektedir.

Yukarıdaki örnekleri Yargıtay Başkanı Sami Selçuk''un "Demokrasiye doğru" kitabından aldım.

O güne kadar

Amerikalılar, bugün geldikleri noktayı dahi kendileri için yeterli bulmuyor.

Biz ise hâlâ tabularla uğraşıyoruz.

Enerji Bakanlığı''yla ilgili iddiaları servise koydu diye Devlet ajansı hakkında soruşturma açıldı.

Mesut Yılmaz''ın "istifa tehdidi"nin, Turgut Yılmaz operasyonunun önünü kestiği ileri sürülüyor. Turgut Yılmaz, enerji ile ilgisi bulunmadığını söylüyor ama, Mavi Akım projesi imzalanmadan önce Şarık Tara, Cumhur Ersümer ve Mesut Yılmaz ile birlikte Rusya''da ne işi olduğunu hâlâ açıklamadı.

Ali Balkaner''in Mali Polis''teki ifşaatı kayıplara karıştı.

Murat Demirel hapiste, Dinç Bilgin gazetesinin başında! Her nedense, Etibank''la ilgili murakıp raporları geciktiriliyor.

Hayalimizdeki ülkeye kavuşuncaya kadar, tabularla, yasaklarla, hak ihlâlleriyle dolu bir âlemde yaşamaya devam edeceğiz