Soykırımcı Netanyahu Washington’da bu kez istediği desteği bulabildi mi?

Netanyahu’nun beklediği Washington ziyareti bu hafta gerçekleşti. İsrail lobisinin ABD’deki en büyük destekçilerinden ve geçtiğimiz hafta Ukrayna dönüşü aniden vefat eden Senatör Lindsay Graham’ın cenazesi tam bir İsrail ve Netanyahu propagan dasına dönüştü. Washington’da günden güne “dost kaybeden” Netanyahu uzun vakittir zaten böyle bir zemin arıyordu. “Graham’ın ne kadar büyük bir İsrail destekçisi olduğu” mesajları ile dolu törenin tam da ortasında ABD Başkanı Donald Trump’ın yanında oturan Başkan Yardımcısı J.D. Vance’e şeker ikram etmesi dikkatlerden kaçmadı. Zira son dönemde ve belki de tarihinde ilk kez İsrail’in ABD’nin politikalarına zarar verdiğini açıkça dile getiren bir ABD Başkan Yardımcısı İsrail Lobisi’nin itibarsızlaştırma kampanyalarının hedefinde olduğunu söylüyor. Vance ile Trump’ın kürsüde İsrail lobisi ve bağışçılarının “İsrail-ABD ilişkilerinin sarsılmazlığı” propagandasını yaptığı bir sırada gülümsedikleri kareler bu bakımdan da manidar oldu.

Graham’ın cenazesini ekimdeki İsrail genel seçimleri öncesinde kendi PR’ı için fırsat bilen Netanyahu’nun ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Mark Rubio ile tören sırasındaki konuşmaları da dikkatlerden kaçmadı. Medyaya yansıyan görüntülerde beden dilinden adeta talimat vermek istediği anlaşılan Netanyahu’nun, tıpkı “ABD-İsrail ittifakının şampiyonu” olarak nitelendirdiği Graham’dan olduğu gibi bir beklenti içine girdiği görüldü. Netanyahu, propagandasının dozunu iyice artıran Fox kanalına verdiği röportajda ise New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’yi hedef aldı ancak Amerikan halkının protestolarından kurtulamadı. Savaş karşıtı koalisyonlar, sivil toplum kuruluşları, Filistin destekçisi gruplar, anti-siyonist Yahudi grupları Netanyahu’nun konakladığı ABD Başkanlık konutu, Beyaz Saray ve Kongre çevresinde geniş katılımlı eylemler düzenledi.

Netanyahu Washington ziyaretinden öyle büyük beklentiler içindeydi ki, ABD Başkanı Trump ikili görüşmeden hemen önce Netanyahu’nun İran savaşında vermek istediği istihbarat desteğine ihtiyacı olmadığını söylemek durumunda kaldı. Trump yine görüşme öncesinde Türkiye’ye F-35 satışlarının yapılmaması konusunda İsrail’den gelen çağrılara karşı ön aldı ve “Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez” dedi. Trump’ın Türkiye ve İsrail ile ilişkilerini kompartmantalize etme stratejisi izleyerek ile bugünlere geldiğini ve bunda başarılı olduğunu söylemek mümkün. Ancak bunları şimdi çok daha kolay söylemesi ayrıca da başka bir anlam taşıyor. Zira Netanyahu’nun Ekim seçimlerini kazanması ihtimalinin mevcut şartlarda çok zor olduğu Washington’dan da görülüyor. Trump’ın zaten kan kaybeden Netanyahu’nun kendisi üzerinden bir meşruiyet devşirmesini istemediği anlaşılıyor. Çünkü bu mesafeyi koymak Trump için kasım ayında yapılacak ABD ara seçimlerinde bu kez kendisi için bir zaruret haline gelmiş durumda.

Öte yandan sadece iç siyasi dinamikler gereği değil dışarıdaki realiteler de kendine bunu dayatıyor. Trump şu anda ne İran savaşında kendisine kaybettirecek ne Körfez ile ne de Türkiye ile ilişkilerini riske edebilecek bir senaryoyu Netanyahu’nun hatırına kabullenecek durumda değil. Washington’un İran savaşının yarattığı bölgesel ve küresel maliyetler ve yeni krizleri daha fazla taşıma lüksü yok. Bu yüzden ABD-İsrail ilişkilerindeki koşulsuz desteğinin Netanyahu sonrası döneme dair revize edildiğinin emareleri son dönemde sıklıkla görülüyor. Her ne kadar ortak güvenlik çıkarları ve müttefiklik anlayışına dair verimli görüşmeler yapıldığına dair açıklamalar yapılsa da taktiksel ve stratejik hedeflerde Trump en azından bu ilişkinin Netanyahu ile sürdürülemeyeceğini yer yer yaptığı çıkışlarla da gösteriyor. Yine bu nedenle olmalı ki Trump Netanyahu ile Beyaz Saray’daki heyetlerarası görüşmesini basına kapalı olarak gerçekleştirdi. İsrail tarafı her ne kadar “görüşmelerin mükemmel geçtiği” propagandası yapsa da bu görüşmenin basına kapalı gerçekleştirilmesi bunun tam da aksini söylüyor. Zira Beyaz Saray’ın medyadan soru alınmaması kararının ardındaki neden başta İran konusunda günden güne dozu artan ölçüde görüş ayrılıkları ve Trump’ın Netanyahu’ya dönük çıkışlarında yeni bir kriz yaşanma ihtimalinin önüne geçmek olabilir. Bunun bir başka delili de Trump’ın yine görüşmeden hemen önce Fox News’e verdiği röportajda Netanyahu’nun İran’a ilişkin gizli istihbarat bilgilerini basına sızdırmasından rahatsızlık duyduğunu açıkça ve yüksek sesle dile getirmesi oldu. Kamuoyu anketleri Trump’ın Cumhuriyetçiler nezdinde dahi desteğinin İran savaşının sürdürülmesi ve İsrail’e koşulsuz destek nedeniyle azaldığını gösteriyor. Böyle bir durumda Trump’ın en son isteyeceği şey, şaka yollu da olsa dördüncü kez başkanlığa aday olabileceğini söylediği bir dönemde ara seçimlerde hezimete uğramak olacaktır.