Ekonomide II. şaşkınlık dönemi

Krizden sonra hükümetin uygulanan programla ilgili olarak önemli politika değişikliğine gittiği anlaşılıyor.

Merkez Bankası, piyasaya ancak döviz karşılığında likidite sağlamak politikasını terketmiş ve net iç varlıklarının ulaşabileceği en yüksek değer olan -1.2 katrilyon liralık hedefi yumuşatmıştır.

Merkez Bankası artık piyasa şartları çerçevesinde piyasaya likidite fonlayabilecek ve -1.2 katrilyon liralık net iç varlıklar hedefi ile bağlı kalmayacaktır.

Politika değişikliğinin amacı, kriz sonrasında mali sektörde ortaya çıkan likidite açığına yardımcı olmak ve ani döviz giriş ve çıkışlarının piyasalarda meydana getireceği şokları ortadan kaldırmaktır.

Mali sektördeki likidite problemi, özellikle beklentilerin üzerinde yüksek seyreden faiz oranları nedeniyle azalmayacağı için parasal genişleme kalıcı hale gelecek ve enflasyonist baskıya yol açabilecektir. Bu da programın temel hedefi olan enflasyonla mücadeleden vazgeçildiği anlamına gelmektedir.

Faiz çelişkisi

Merkez Bankası, 2001 yılında döviz sepetini % 10-12 oranında devalüe edecektir. Faiz oranlarının 2000 yılında en iyimser bir tahminle % 60 civarında seyredeceği beklenebilir. Ekonominin son derece hassaslaşan ve kırılgan hale gelen yapısı, temel ekonomik göstergeleri, Türkiye''de ve dünyada meydana gelebilecek küçük olağandışılıklardan dahi aşırı etkilenebilir hale getirmiştir.

İyimser tahminlerin gerçekleşmesi halinde dahi 2001 yılında reel faiz oranları % 40''ı aşacaktır. Krizden sonra Hazine''nin borçlanma vadelerinde oluşan kısalma, devletin 2001 yılı bütçesindeki borçlanma maliyetini artıracaktır.

2001 yılı bütçesindeki faiz giderleri, faiz oranının % 22 civarında olacağı varsayımıyla ödeneğe bağlandığı için, faiz ödemeleri beklentilerin çok üzerinde gerçekleşecektir.

2001 yılı bütçesindeki faiz ödemeleri aşılacaktır.

Yüksek reel faiz, 2000 yılı öncesinde olduğu gibi devlete borç vermeyi cazip hale getirecektir.

Tüketime ve yatırıma gidecek kaynakların önemli bir bölümü devlete borç olarak verilecektir.

Borçlanma gereği artacak

Reel faizlerin yüksekliğinin reel sektörü vurması kaçınılmazdır. Yüksek reel faiz, hem talep ve hem de arz miktarını düşürecektir.

Kapasite kullanım oranları düşecek ve milli gelirde ya negatif ya da sıfıra yakın büyüme gerçekleşecektir. Vergi oranlarında 2001 yılında gerçekleştirilen yüksek oranlı artışlar da reel sektördeki daralmayı hızlandıracaktır. Otomotiv sektöründeki daralma yılbaşından itibaren kendini göstermeye başlamıştır.

Ekonomideki daralma ilk etkisini vergi gelirleri üzerinde gösterecektir. Daralan üretim ve azalan işlem hacmi başta KDV gelirleri olmak üzere bütün vergileri olumsuz yönde etkileyecektir.

Tüketim azalınca KDV tahsilatı düşer. Yüksek faize bağlı olarak talebin kısılması halinde ithalat ve ithalat üzerinden alınan vergilerde azalmalar meydana gelir.

Gelir üzerinden alınan vergilerde zaten ciddi bir artış beklenmiyor.

Krizden sonra bankacılık sektörünün karlarındaki dramatik düşüşler, bunların 2001 yılında verecekleri beyannamelere yansıyacaktır. Önemli bir gelir kalemi olan Akaryakıt Tüketim Vergisi, akaryakıta enflasyonun altında zam yapıldığı için reel olarak azalacaktır.

Konsolide bütçe giderleri artarken gelir hedefinin altında kalınması, kamu finansman açığını ve kamunun borçlanma gereğini büyütecektir. Büyüyen borçlanma gereği, reel faiz oranlarını daha da yükseltecek ve ağır bir borç-faiz sarmalına girilecektir.

Ekonomide dengeler bozulmuştur. Ekonomi yönetimini, ekonomideki dalgalanmaların ortaya çıkardığı gelişmeler yönlendirmektedir. Kararlar günlük hale gelmiştir. Buna ''II. Şaşkınlık Dönemi'' diyebilirsiniz.