Şu banka reformu

Hükümet Temmuz ayında Meclis''ten geçirdiği yeni Bankalar Kanunu''nda değişiklik yapmaya hazırlanıyor. Yeni kanunla getirilen en önemli değişiklik Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu''nun ihdas edilmesiydi. Bankacılık sektörü ile ilgili yetkiler bu kurula devredilmekteydi.

Hükümet kurulun faaliyete geçmesiyle bankacılık sektörüne siyasi müdahelelerin asgariye ineceğini iddia ediyordu. Kurul, hükümet üyelerinin anlaşmaya varamamaları nedeniyle oluşturulamadı.

Gürültülü bir şekilde ve reform olarak nitelendirilerek yürürlüğe giren kanun, daha uygulanmaya bile başlanmadan değişikliğe uğruyor. Hükümetin bu konudaki sabıkası bir hayli kabarık. Hükümetin önemli reformlarından biri olarak övündüğü Vergi Kanunu da, kanunlaşmasından kısa bir süre sonra değişikliğe uğramış ve daha sonra tepeden-tırnağa değiştirilmişti.

Temmuz ayından bugüne ne değişti de bankacılıkla ilgili son düzenlemelerde revizyon gereği duyuluyor? Sorunun mantıklı cevabı olduğunu zannetmiyorum. Hükümet kendi özgür iradesi ve realitelere mantıksal hukuki altyapı kazandırmak için yapmıyor düzenlemeleri. Dışarıdan empoze edilen kurallar şeklinde tezahür ediyor. Nasıl hükümet son düzenlemelerin gerçek mahiyetini ve muhtemel sonuçlarını kavrayamıyorsa, planladığı değişikliklerin ne amaca hizmet edeceğini de bilememektedir. Ecevit''in AGİT Zirvesi sırasında sergilediği Başbakanlık imajı ile Meclis''ten geçirdiği yasal düzenlemeleri arasında özü itibariyle farklılık bulunmamaktadır.

Siyasi ve ekonomik istikrar kadar hukuki istikrar da gereklidir. Hem içerdekiler ve hem dışardakiler, kendilerine uygulanacak hukuki kuralların değişmeyeceğinden emin olmak isterler. Vergi mevzuatı başta olmak üzere, yatırımcıyı doğrudan ilgilendiren kurallar bütününün çok sık değişmesi yatırım kararlarını olumsuz yönde etkiler veya beklenti maliyetlerini aşırı yükseltir. Buna belirsizliğin maliyeti de diyebilirsiniz. 1997 yılından beri iktidara gelen hükümetler birçok konuda istikrarsız tavır içinde olmuşlardır.

Bankalar Kanunu''nda, kurulun özerkleştirilmesine yönelik olarak planlanan değişiklik beklenen sonucu getirmeyecektir. Zira, Türkiye şekilsel kurallar ülkesidir. Öz önemli değildir. Şekilsel şartları yerine getirdiğiniz takdirde, öz''de her türlü manipülasyonu yapabilirsiniz.

Sonuçlardan giderek bu yargıya varabilirsiniz. Ülkemiz, başta Anayasa olmak üzere her alanda ayrıntılı düzenlemelere sahip bürokratik yönü ağır basan özelliğe sahiptir. Bir ödemenin yapılması için en az 10 imza, onlarca çeşit belge gerekir. Ya da Devlet İhale Kanunu ve ilgili diğer mevzuat. İnanılmaz ayrıntılar ve kontrol müesseseleriyle doludur. Buna rağmen ihale yolsuzlukları her zaman büyük boyutlarda olmuştur. Yolsuzluk ve suistimal yapılırken şekilsel hususlarda boşluk bırakılmaz. Bütün belgeler ve imzalar tamamlanır, ancak, ihale yine de suistimale konu olur.

Değerlendirmelerimizi ÖZ üzerinde yapmadığımız, yapacak mekanizmaları oluşturamadığımız sürece kurallar fazla bir anlam ifade etmemektedir. Kurallar ancak, genel olarak erdemli insan unsuru ile takviye edilmiş ve ÖZ''ü esas alan sistemler uygulamaya konulduğunda başarılı olur.

Uzakdoğu Asya ülkelerinin yaşadığı ekonomik kriz Asya''nın önemli ülkesi Güney Kore''yi de olumsuz etkilemişti. Mali piyasalarda başlayan kriz daha sonra reel sektörü vurmuştu. Krizin başlangıcı dövize olan talepte yoğun artış şeklinde tezahür etmişti. Para birimleri büyük oranlarda devalue edilmek zorunda kalındı. Talep düşüşü ve buna bağlı olarak üretim azalması yaşandı.

Şimdi Güney Kore ihracat artışı ile ekonomisini düzlüğe çıkarmak üzere. İhracatın artması dış talebi yükseltmiş ve içerde üretim ve istihdam artışına yol açmıştır. Bütün bunların başlangıç noktası Güney Kore''nin yaptığı devalüasyondur. 58 milyar dolarlık İMF yardımı devalüasyondan sonra gelmiştir. Devalüasyon aynı zamanda ihracatın artırılmasında motor görevi ifa etmiştir. Güney Kore firmaları uluslararası piyasada rekabet avantajı yakalamışlardır. Ülkenin krizin yaşandığı 1997 yılı öncesine nazaran fakirleştiği, Güney Kore vatandaşlarının satın alma güçlerinde azalma meydana geldiği ve ticaret hadlerinin ihraç ürünleri aleyhine döndüğü, kısaca, pahalı alıp ucuz sattığı şeklindeki eleştirilerin fazla bir anlamı bulunmamaktadır. Zira, daha önce yaşanan refah, fiktif bir refah seviyesi idi. Şimdi Güney Kore üretim düzeyi ile orantılı tüketim düzeyine ulaşmış bulunmaktadır.