NATO"nun Varşova Paktı"nı alması gibiymiş...

Bir müddetten beri ülkede yaşanan tartışmaları ''yönetim krizi'' başlığı altında toplamak ağır basan eğilim olarak belirginleşti. Kuşkusuz bu ülkede giderek derinleşen bir ''yönetim krizi'' var. Fakat gerek kurumlar arasındaki ilişkiler, gerekse bunları kuşatan ''toplumsal yırtılmalar'' dikkate alındığında, olup biteni sadece ''yönetim krizi'' olarak ele almak çok doğru değil. ''Yönetim krizi''ni çokça aşan birşeyle karşı karşıyayız ve bunu ''yönetim krizi'' etiketlemesiyle karşılamak artık yeterli olmadığı gibi açıklayıcı da değil. Siyaset biliminin kök-bakışlarına uzanan bir yaklaşım geliştirmek gerekiyor. Bu zeminlerde derinlemesine dolaşmanın bizi götüreceği yer ise yaşananların bir tür ''organik kriz'' aşamasına geçtiğidir.

Emekli General Erol Özkasnak, 28 Şubat sürecinde darbe yapma niyetinde olduklarını ima ederek, ülke ve dünya koşulları buna izin vermediği için ''post-modern darbe'' yapıldığını ''itiraf edince'', ortaya çıkan tablo bir kere daha bu ülkenin aslında ne ile kuşatıldığını gösterdi. Üstelik Özkasnak, olup biteni anlatırken, tek bir mermi atılmadan hedefe ulaşılmasını, ''NATO''nun Varşova Paktı''nı ele geçirmesi''ne benzetiyor. Ne demek bu? Ülkenin en önemli son birkaç yılını asayiş kavramları ile boğan yaklaşımın gerisinde daha vahim bir bakışın olduğunu, bu bakışın aslında ancak küçük bir miktarının somutlaştığını itiraf değil mi? Kendi toplumunu Soğuk Savaş terimleriyle konumlandıran bir bakış açısının, elinde bulundurduğu makamın nüfuzunu kullanarak yetkisini aşan ve ülkenin dengelerini sarsan işlere giriştiğinin beyan edilmesi değil mi? Nasıl oluyor da kendisinden daha üst rütbeli bir komutan olan emekli Oramiral Salim Dervişoğlu''nun 28 Şubat''ı anayasal çerçevede konumlandırmaya özen gösteren tutumuna rağmen, Özkasnak anayasal çerçeveyi tamamen aşan niyetlerin ülke ve dünya koşulları elvermediği için gerçekleştirilemediğini, bunun yerine ''post-modern'' bir üslupla anayasal çerçevenin dışına çıkıldığını söyleyebiliyor? Üstelik görev yaptığı sırada da aynı üslubu kullandığı görülen ve aynı niyeti taşıdığı bilinen bu kişinin, görevi süresince bu zararlı yaklaşımlarının engellenmemesi, sadece emekli olmasının beklenmesi de gerçek bir yönetim zaafı olarak duruyor ortada.

Bu derece ''keyfilik'' ortadayken dördüncü aşamasının tamamlanmasına 5 yıl olduğu, mantığının ise ebediyete kadar süreceği söylenen 28 Şubat''ın ortaya getirip bıraktığı şey sadece asker-sivil ilişkileri ile sınırlı bir ''yönetim krizi'' değil tabii. Özkasnak''ın medya için ''cüret edemezler'' yollu ifadeler kullanmasının yanısıra aynı süreçte siyasetin ve medyanın ''kendi kendini bağlayarak'' demokrasi ve hukuk adına birşeye cüret etmeme ile sınırlı bir etkinliğe indirgemesi de var. Neticede ülkenin üst katlarında yaşananlarla, büyük kitleler arasındaki duyarlılık köprüleri yıkılmıştır. Herhangi bir tartışmada askerin mi sivilin mi haklı olduğunu tartışmanın, giderek ''varoşlaşan'' gündelik hayata teğet bile geçememesi, her türlü yönetim tartışması ile toplumsal talep ve duyarlılık arasında kopuş meydana getirmiştir. Bu ''yırtılma''dır. Toplumsal duyarlılıkların birbiri ile ''dikişsiz'' zeminlerde yanyana durması, bunların hepsinin birden yönetim katında olup bitenlerle temassızlık yaşaması tam anlamıyla bir ''organik kriz''dir.

''Organik kriz'', diğer krizlere veya özelde ''yönetim krizi''ne benzemez. Bütün krizleri ''daimileştiren'', ''dönüştüren'' ve en önemlisi ''bildik çözüm yollarından uzaklaştıran'' zincirleme bir etkisi vardır. Dikey ve yatay ''seri yırtılmalar'' meydana getirir. ''Siyasal akıl'' dediğimiz organik yapıyı felçleştiren bir anlam boşalması ve fiili kilitlenme halidir. Bu köşede, toplumsal talep ile siyasi temsil arasında anlamlı bağlantılar kalmadığını söylerken, yönetim katındaki krizlerin müstakil yapısına da, toplumsal plandaki kaynamaların toplumsal talepleri legal mekanizmalardan koparan içe evrilmeci eğilimine de dikkat çektik. Bu sefer önümüze gelmeye başlayan ve vurguladığımız şey bundan ötesidir. Bütün bu krizleri hamule haline getiren, dönüştüren ve bilinen çözüm yöntemleri karşısında daha da azdıran bir ''kavrayıcı kriz''den sözediyoruz.

Toplumda olup bitenlerin ''NATO''nun Varşova Paktı''na bakışı'' ile değerlendirilmesi, toplumsal kesimler içinde de bu bakışın yerleşikleşmesini doğurdu. Bunun yanısıra, Avrupa Birliği meselesinde farklı görüş sahiplerinin de bu bakışla konumlandırılmaya çalışıldığı gözleniyor. Böyle bir bakışın egemen olduğu yerde ''yönetim krizleri''ni ve ''toplumsal yırtılmaları'' sağlıklı şekilde değerlendirmek mümkün değildir. Bu mümkün olmayınca, devlet yönetimi ile toplumdaki kaynamaların yanyana koyulmasının ''muhasebeleştirilmesi'' ile ortaya çıkan şey, ''kendi adını bu ülkenin adı ile özdeşleştirmeye yeltenen bir kriz''in fırsat kollamakta olduğudur.

Kriz artık ''organikleşmeye'' başlamıştır. Bunun sadece belli mekanizmaların harekete geçirilmesi ile önlenmesi mümkün değildir. Mekanizmalar ne kadar olumlu ve etkili olursa olsun, ''organikleşen kriz'' karşısında formel kalacaktır. Çözüm ''yeni bir siyasi akıl''dır. ''Yeni bir siyasi akıl'' gündemleşmeden, artık bir ''yönetim krizi'' olmaktan çıkmış olan krizin ''gündelikleşmesinin'' önüne geçilemeyecektir. Krizin önünü almak için vatanı, devleti, hukuku ve demokrasiyi birbiri ile içiçe geçmiş, organikleşmiş bir yapı haline getirecek olan ''yeni bir siyasi akıl'' gerekiyor. ''Vatan ve devlet'' ile ''hukuk ve demokrasi''yi ayrı kampların kavramları gibi gösteren, NATO ile Varşova Paktı gibi ayıran yaklaşımların önüne geçecek olan budur...