68 kuşağı ve ihtilaller

00:0026/04/2010, Pazartesi
G: 3/09/2019, Salı
Osman Akkuşak

“milletimize bizanstan geçme bir hastalık vardır: gevşeklik, lâubâlilik, dedikodu, fitne, fesat, birbirini beğenmemek, sır saklayamamak, rastgele lâf söylemek...”yukarıdaki cümle; tarihci, redaktör ve kitap editörü erol kılınc''ın “ihtilâl, ihtiras ve ideal= 68 kuşağı hakkında” isimli yeni çıkmış kitabından alınmıştır.13 mayıs 1968 de fransa''da vukûbulan öğrenci hareketlerinden evvel de abd ve almanya''da görülmüş olan öğrenci olayları, çok daha geniş çaplı ve güçlü olarak cereyan etmiştir.. berkeley

“milletimize bizanstan geçme bir hastalık vardır: gevşeklik, lâubâlilik, dedikodu, fitne, fesat, birbirini beğenmemek, sır saklayamamak, rastgele lâf söylemek...”

yukarıdaki cümle; tarihci, redaktör ve kitap editörü erol kılınc''ın “ihtilâl, ihtiras ve ideal= 68 kuşağı hakkında” isimli yeni çıkmış kitabından alınmıştır.

13 mayıs 1968 de fransa''da vukûbulan öğrenci hareketlerinden evvel de abd ve almanya''da görülmüş olan öğrenci olayları, çok daha geniş çaplı ve güçlü olarak cereyan etmiştir.. berkeley ve kolombiya üniversiteleri, bu kurumların pentagon''a yardım etmesine karşı çıkan gençler tarafından 23 nisanla 30 nisan arasında işgaledilmiştir..

japonya''da zangakuren liderliğinde vietnam savaşını protesto eden öğrenci hareketleri görüldü..

ingiltere''de, ekim 1966''dan itibaren ingiliz hükümetinin, rodezya ve güney afrika''daki ırkçı rejimleri desteklemesini protesto eden öğrenci gösterileri, oturma eylemleri ve yürüyüşler ortaya çıktı.. hornsey, hull, bristol, keele, eryodan, brimingham, liverpool, guildford ve royal üniversitelerinde meydana gelen öğrenci olayları, 1967 martından 1968 ekimine kadar devam etmiştir.. 1968 ekiminde öğrencilerle işçilerin birlikte yaptıkları eylemlerde polis birçok eylemciyi tutuklamıştır..

ispanya''da 1968 martında madrid üniversitesi talebesinin wietnam savaşına ve frankocu rejime karşı çıkması sebebiyle bu üniversite süresiz olarak kapatıldı..

italya''da roma üniversitesi öğrencileri, wietnam savaşına ve üniversite idarecilerinin tutumuna karşı eylemde bulundular..

almanya''da 11 haziran 1968 de kızıl rudi''ye silahlı bir saldırı düzenlenmesi sonunda öğrenci hareketleri, radikal bir hüviyet kazandı.. o saldırıda ölmeyen bu kızıl rudi, daha sonraları hristiyanlığa meyletmiş, hazreti isa''nın devrimci olduğuna dair abuk sabuk laflar söylemiş, danimarka''ya yerleştiği bir sırada 24 aralık 1979 da evinde banyo yaparken boğularak ölmüştür..

30 ekim 1967 akşamı prag''daki karls üniversitesi öğrencileri ayaklandı.. akademik hürriyet istiyorlardı..

hürriyetlere ve ekonomik geri kalmışlığa ait sebeplerle gelişen bir dolu siyasi olaylar sonunda dubçek''in iktidara geçmesiyle 1968 ocak ayı ile ağustos ayı arasında yaşanan kısa dönem çekoslavak baharı, sovyet işgali ile sona ermiştir..

çekoslavakya''nın işgali, komünist dünyasını bölmüştür.. yugoslavya, romanya ve arnavutluk dahil 17 komünist partisi, işgalden ötürü sovyet rusya''yı mahkûm ettiler.. bilhassa italyan komünist partisi, moskova''ya en şiddetli tenkidleri yöneltti.. buna karşılık batı berlin ve batı almanya komünist partileri, lüksenburg, portekiz, kıbrıs (akel) komünist partileriyle gizli ve yasadışı türkiye komünist partisi; moskova''yı desteklediler.. yunan komünistleri ikiye bölündü.. iç komünistler moskovayı kınarken dış komünistler sovyetleri destekledi...

1968 ağustosunda sovyet rusya, prag''a 250 bin asker ve zırhlı birliklerle girdiği vakit dünya kamuoyunda hasıl olan aleyhtarlığı örtmek için “natoya hayır” “kahrolsun amerikan emperyalizmi” âvazeleriyle avrupa''nın her tarafında eylemler koyan, gösteriler yapan 68 kuşağı denilen kuklalar, türkiye''de de seslerini yükseltmeye başladılar.. almanya''da baeder meinhof (bâder maynhof) çetesi, kızıltugaylar ve kızıldeny, türkiye''de devgenç, ve deniz gezmiş başta olmak üzere solun pekçok fraksiyonu, komünist rus propagandasını desteklemeyi solculuk şereflerinin bir icabı saydılar..

*

erol kılınc''ın kitabında (ötügen yayınevi, 0212 251 03 50) 1968 ve o seneyi takibeden yıllarda vukûbulan anarşist hareketler; doğan avcıoğlu''ndan deniz gezmiş''lere, behice boran, mehmet ali aybar, hasan cemal, ilhan selçuk, ilhami soysal, uğur mumcu, gibi değişik görüşteki solcuların oynadığı roller; 9 mart 1971 cuntasının durdurulması gibi olayların iç yüzü, detaylarıyla anlatılmaktadır..

fransa''daki 68 olayları ve general dögol''un bunlara mukabelesi ve sonuçları bütün tafsilâtiyle veriliyor..

türkiye''deki olaylar ise tâ 27 mayıs 1960''tan başlayarak 13 kasım 1960''taki (14 ler hadisesi), 22 şubat 1962 ve 21 mayıs 1963''te vukûbulan talât aydemir''in ihtilâl hareketleri, bu hareketlerin bastırılmasına ait perde arkasında cereyan eden olaylar, ve 12 mart muhtırası, detaylarıyle verilmektedir..

12 eylül''e gelinceye kadar birbirini takibeden siyasi olaylarla beraber vukûbulan anarşist hareketler, çatışmalar, ölümler ve uygulanan veya uygulanamayan tedbirler ayrıntılı olarak nakledilmektedir..

kitap âdeta, 1960-1980 devresinin mufassal bir tarihi gibidir...