eleştiri demeti.. ve..

''başyazı''

allah selâmet versin, meslektaşımız

mehmet barlas, bir bâbıâlî terimi olan ''başmakale''yi ''başyazı''ya çevirerek bu kavramın hâlâ yaşadığını göstermek ister gibidir..

kendisi bâbıâlî geleneğinin son temsilcilerinden sayılabilir.. bâbıâlî henüz dağılmadan orada muhabirlik etmiş hâtta dış politika yazıları yazmış bir gazetecidir.. çalıştığı gazetenin başmuharriri ''nâdir nâdi''dir.. o sıralarda rahmetli hüseyin cahit mevcut olmadığına göre (ölümü 1957 dir) ahmet emin yalman, selim ragıp emeç, şükrü baban, ziyad ebuzziya, falih rıfkı, bahadır dülger, mümtaz faik fenik, cihat baban, etem izzet benice, necip fazıl, eşref edip, m. şevket eygi, gökhan evliyaoğlu... gibi isimler gazetelerin başmakale sütununu işgal ediyordu.. kimisi uzun senelerin emeğiyle o sütuna yerleşmiştir, bir kısmı da şu veya bu sebeple o sütunda kısa bir müddet bulunmuştur...

niye mi bu baş makale konusu hatırıma geldi.. söyleyeyim: sayın barlas, kültürü geniş ve ansiklopedist bir kalemdir.. magazinden müziğe kadar birçok konuda konuşur ve yazar.. bir de tabiî ''başmakale'' yazar.. yani ''başyazı''..

birkaç gün evvel nasreddin hoca''nın patlıcanlı bir fıkrasını mevzu ediyordu.. imzasının yani isminin hemen altına çerçeve içinde ''başyazı'' sıfatı yazılmıştı.. ve bu yazı gazetenin son sayfalarına konmuştu..

bu vaziyet karşısında barlas''a hatırlatarak meslek namına diyebiliriz ki: ya bu ''başyazı'' sevdasından vazgeç yahut ta bu tâbirin ağırlığını ve ciddiyetini temin et.. başmakale modasını devam ettirmek istiyorsak böyle olmalı..

*

bir ârıza

eski iktidarların marifeti olan bir yanlışlık hâlâ devam ediyor.. o da şudur: dernekler kanununa yerleştirilen bir maddeye göre; ismi ne olursa olsun cemiyet yahut dernek statüsündeki bütün kuruluşlar, isimlerinin sonuna ''.....derneği'' kelimesini eklemek zorundadır.. meselâ bizim ''kadırga spor kulübü''nün resmiyetteki adı ''kadırga spor kulübü derneği''dir..

bu madde yersiz haksız ve hukuksuz bir hâdisedir.. türkçenin sentaksını bozmaktadır.. artık ''kulüp'' yahut ''birlik'' adını kaydettikten sonra bir de sonuna ''dernek'' kelimesini ekleyemezsiniz.. aynı manâya gelen iki kavramı yanyana kullanamazsınız..

*

reklâmın yersizi

bugünlerde televizyon ekranlarının boyuna tekrar ettiği bir reklâm var; vatandaşa soruyorlar: ''depremde evsiz kalırsanız yani eviniz oturulamaz hâle gelirse ne yapacaksınız, nerede kalacaksınız?''

vatandaş kâh ''bilmiyorum'' diyor.. kâh ''çadırda'' diyor.. bazısı da ''sokaklarda'' diye cevap veriyor..

bu reklâmı yaptıran sigorta şirketine sormak lâzımdır: be mübarekler, deprem olursa yapılacak iş, canını kurtarmaktır.. allah''tan hepimizi muhafaza etmesini niyaz etmektir.. depremden sen sağ çık da nerede kalırsan kal.. ister sokakta.. ister çadırda.. ister akrabada.. veya isterse otelde...

sigortacılar.. çok safsınız.. ve de geri tepecek reklâm yapıyorsunuz..

*

Paranın feryadı

sevgili okuyucularım, siz hiç paranın feryat ettiğini gördünüz mü?.. duydunuz mu..? ekranda tam elli bin lira feryadüfigan ederek ille de beni alınız, aldırınız diye boğuk boğuk bağırıyordu.. bu reklâmcıların yapamayacağı şey yoktur.. parayı bile bağırtıyorlar.. ne için: yine paranın hatırı için.. vesselâm...

*

gerçekle hakikat

arasında edebiyat ve tarih

bir kitap ekinin ilk sayfasındaki manşet budur.. bu manşet ne demek istiyor, ben anlayamadım.. siz anladıysanız beni de lütfen haberdar ediniz..

*

oflu hoca

karadeniz uşağı temel ve dursun''un fıkraları yanında ''oflu hoca''ya ait fıkralar da sık sık muhabbet meclislerinde dile getirilir.. sevgili okuyucularım; ben size geçenlerde idrak ettiğimiz ''kurban bayramı'' münasebetiyle gazetemiz sahiplerinin mekânında yapılan ''bayramlaşma'' esnasında oflu hocamız cemal terzioğlu''nun bir bayram va''zından bahsedeceğim: bayramın mânâsı, mü''minin vazifesi hakkında öyle keskin, öyle edebî öyle iknâ edici beyanlarda bulundu ki tarif ederken kendimi acz içinde hissediyorum.. bu haftaki cuma hutbesini dinlerken cemal hoca''yı hatırlamaktan kendimi alamadım.. allah cemal hocayla birlikte bütün hocalara selâmet ve uzun ömürler versin!..