Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
49

Bildirimler

büyük taarruz kazanıldıktan sonra henüz 'lozan antlaşması' imzalanmadan önceki günlerden bir gün, eski ittihatçılardan ismail canbolat o günlerde sağlık ve milli eğitim bakanlığı yapmış bulunan doktor rıza nur'a der ki:



'rıza bey, başımızda bir diktatör vücut bulmaktadır: iş işten geçmeden bir çaresine bakmalıyız.'



rıza nur, bunu 1960'ların ikinci yarısında yayınlanan 4 ciltlik hatıratında kaydetmektedir.



istiklal mücadelesi sırasında mustafa kemal'in yanında bulunmuş olan, ayrıca lozan konferasında da ikinci murahhas olarak (delege) görevlendirilmiş olan rıza nur; canbolat'ın bu sözünü işitir işitmez: 'ismail bey, ne sen bu kelamı sarfetmiş ol, ne de ben duymuş olayım.. sarı kemal'in kulağına giderse ne seni sağ bırakır ne de beni' diye karşılamış, eski ittihatçıyı susturmuştur..



gerçekten de kemal atatürk'ün iki özelliğinden birisi; sür'atli karar vermek, diğeri de daima 'evvel davranmak'tır..



nitekim rıza nur da bunun farkında olduğu için canbolat'ı terslemiş, daha sonraları atatürk'le arası açıldığından, birinci reisicumhur vefat edinceye kadar türkiye dışında yaşamak mecburiyetinde kalmıştır..



kemal paşa'nın başka bir hususiyeti de bir muharebeyi kazanmak için gerekirse zayiat vermekten kaçınmayan bir strateji uygulamasıdır..



çanakkale savaşlarında, ondan evvel de derne ve tobruk'ta bu vasfı müşahade edilmiştir..



askerlerine: 'ben size ölmeyi emrediyorum' deyişi harp tarihi kayıtlarına geçmiştir..



diğer taraftan, istiklal mücadelesinin aşağı yukarı başından itibaren kemal paşa'nın emrinde vazife gören ismet inönü ise, muharebelerde ihtiyat ve teenniyi prensip edinmiş bir asker olarak tanınmıştır..



kurtuluş savaşı'nda 23. tümen kumandanlığı yapmış bulunan korgenaral fahrettin belen'in 'büyük taarruz' isimli kitabında, garp cephesi komutanı ismet paşa'nın, ihtiyatlı davranmaları hususunda yunan birliklerini kovalayan türk askerine verdiği emir sebebiyle yunan askerlerinden önemli bir kesiminin, marmara'dan ve izmir sahillerinden kurtulmayı başardığı kaydedilmektedir..



fahrettin belen, ismet paşa'nın izmir'e doğru çekilmekte olan yunan birliklerinin bir yerde durup yeni bir cephe teşkil etmesinden endişe ettiğini söylüyordu..



inönü'nün verdiği emir mucibince, askerlerimizin düşman askerini imha etmeye yetecek bir sür'atle takip edemediğini bildirmektedir..



gerçekten de ismet paşa'nın siyasi ve askeri hayatında, kuşkulu ve tedbirli olması, muhakemeyi sevmesi sebebiyle birçok fırsatı kaçırdığını, birçok tehlikeyi de savuşturduğunu görmekteyiz.



mesela, almanlar, ikinci cihan harbi sonunda 12 ada'yı bize bırakmayı teklif ettikleri halde, cumhurbaşkanı inönü bu teklifi kabul etmemiştir..



12 ada'yı almanlardan almanın başımıza siyasi, askeri sıkıntılar açacağından çekiniyordu..



1945 yılından sonra batıdan gelen demokrasi rüzgarlarının tesiriyle; fuat köprülü, adnan menderes, celal bayar ve refik koraltan tarafından kurulan demokrat parti ile münasebetlerini ılımlı ve hoşgörülü bir atmosfer içinde yürütmeye muvaffak olmuştur..



çatışmalara ve iç kavgalara yol açacak sertlikten uzak durmuştur.. bu sayede ikinci dünya savaşı sonunda girdiğimiz demokratik gelişme normal seyrini takibetmiş, ayrıca inönü, bizzat şahsi emniyet ve selametini kavgalardan korumasını bilmiştir..



kemal atatürk'le ismet inönü'nün mizaç ve karakterlerini mukayese ederek yaptığımız tahlil tecrübesi; zamana, zemine göre, içinde bulunulan şartlara göre, birbirine zıd iki davranış tarzından en uygun olanının tercih edilmesi gerektiği neticesini ortaya çıkarmaktadır..



bununla beraber, bu iki mizacın elbette ki bir şahsiyette buluşması, uzak bir ihtimaldir..



bir insanda ya birisi, yahut diğeri galip bir özellik olarak zuhur eder..



sosyal hadiselerde, askerlikte hatta bazı mesleklerde bu iki mizaçtan birisinin, muvaffakiyet için daha elverişli olduğu, misallerle, tecrübelerle sabittir..



büyük kumandanlar, inkılapçılar, liderler; çabuk karar veren azimli fikr-i takip sahibi insanlar arasından çıkar.. şoförler ve pilotlar da yine dinamik hareket edebilen kişiler içindedir.. ilim adamları ve araştırmacılar ise, şüpheci ve ihtiyatlı insanlar grubundandır..


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...