sevgili okuyucularım;
rahmetli arkadaşım ömer öztürkmen, her karşılaşmamızda: “
her ne kadar sual sormak, izahat istemek, muhabirlik, haber ve söylentilerin tahkik ve teyidi, vak'aların ve kapalı gerçeklerin ortaya çıkarılması gibi faaliyetler için insanları konuşturmak lâzımsa da; konuşturma usul ve tekniğinin asıl kullanıldığı gazetecilik branşı, röportajdır.. röportaj yapmaktır.. mâlûmdur ki röportaj bir kişi ile de yapılabilir, üçbeşkişi ile de, bir topluluk veya bir kurum bir kuruluş ve bir mekânda da yapılabilir..
1952 yılından beri yazı yazan ve gazetecilik yapan bu satırların yazarı kimlerle konuşmamış, kimlerle röportaj yapmamıştır ki!.. daha çok gençlik yıllarımızda röportaj yaptığım kişilerden hatırımda kalan bazılarını şöyle sıralayabilirim:
bir şahısla veya bir mekân ve bir belde bir kurumda röportaj yapmaya karar verdiğiniz zaman ilk işimiz gideceğimiz şahıs veya kurum hakkında bilgi toplamaktır.. ister kitap veya ansiklopedi broşür gibi yayınlardan, isterse eşden dosttan, internetten toplanan bu ilk bilgiler bize ışık tutacaktır.. bu bilgilere ve konuşacağımız konular hakkında evvelden mâlûm olanlara bakarak röportaj sırasında soracağımız soruları tesbit ve tâyin etmek de ikinci kademeyi teşkil edecektir.. bu soruların eşyanın tabiatına ve olayların cereyan tarzına uygun olarak mantıkî bir sıra dahilinde dizilmesi ve kullanılması gerekir..
yazıda, yani yazının hem parçalarında hem de bütününde bir düzen, bir intizam ve açıklık bulunması sağlanmalıdır..
ayrıca, muhatabımızdan yani suallere cevap verenden dinlediğimiz sözlerin çarpıcı olanlarını ve anafikirlerini kaçırmadan, unutmadan kaydetmek icabeder..
konunun parçalarına ait cevapları kaydederken, müphem veya karışık bir cihet kalmaması için sualler sıra ile, tane tane sorulmalı, cevaplar net bir şekilde not edilmelidir.. icabederse suallerin tekrarından çekinmemelidir..
röportajın içinde yeralan tasvirlerin, mekânlara ait özelliklerin gerçeği aksettirmesine, dikkat edilmeli, abartmalara, noksanlara fırsat verilmemelidir..
yani röportaj metni gerçeklere sadık yazılmalıdır.. dinlediğimiz, kaydettiğimiz cevapların ve açıklamaların da ağızdan çıktığı gibi not edilmesi ve öyle yayınlanması sağlanmalıdır..
haber toplamakla röportaj yapmak biraz birbirine yakın iki gazetecilik çalışmasıdır.. haber biraz daha kuru ve muhabirin müdahalesine yahut daraltıp genişletmesine açık bir faaliyettir.. röportajda ise sarfedilen sözleri ve cümleleri aynen vermek icabeder.. içine gerçekleri değiştirmemek şartıyla mizah nükte ve edebiyat unsurları katılabilir.. konuştuğumuz şahsın bu çeşit ifadelerine de yerverilebilir..
haber, siyasi, ilmi, ekonomik vasıflar taşır.. röportajda ise bu vasıflara ilâveten edebi ve psikolojik çeşni tadı da bulabilirsiniz..
haberde edebiyat yapamazsınız.. röportaja ait ifadelerde ve konuşmalarda edebiyat kokusu hissedebilirsiniz.. ancak; ikisinde de dil mükemmeliyeti ve yazı ustalığı şarttır..
gelecek yazımda değerli okuyucularıma eski röportajlarımdan hâtırâlar ve anektodlar nakledeceğim..
rahmetli arkadaşım ömer öztürkmen, her karşılaşmamızda: “
osman bey, sen bâbıâlî'nin en iyi konuşturanısın..
” derdi.. ben de karışık duyguların sevkiyle bazen tebessüm eder susardım.. bazen: “öyle mi sanıyorsun
” der lafı değiştirirdim.. bazı kere de: “analar ne lâf ustaları doğuruyor.. etrafına bir bak
” diyerek tevâzu beyanında bulunurdum.. her ne kadar sual sormak, izahat istemek, muhabirlik, haber ve söylentilerin tahkik ve teyidi, vak'aların ve kapalı gerçeklerin ortaya çıkarılması gibi faaliyetler için insanları konuşturmak lâzımsa da; konuşturma usul ve tekniğinin asıl kullanıldığı gazetecilik branşı, röportajdır.. röportaj yapmaktır.. mâlûmdur ki röportaj bir kişi ile de yapılabilir, üçbeşkişi ile de, bir topluluk veya bir kurum bir kuruluş ve bir mekânda da yapılabilir..
1952 yılından beri yazı yazan ve gazetecilik yapan bu satırların yazarı kimlerle konuşmamış, kimlerle röportaj yapmamıştır ki!.. daha çok gençlik yıllarımızda röportaj yaptığım kişilerden hatırımda kalan bazılarını şöyle sıralayabilirim:
ismet paşa, demirel, ihsan sabri çağlayangil, vahit halefoğlu, coşkun kırca, sadi ırmak, hafız cemal lokmanhekim, vasfi rıza zobu, kâzım ismail gürkan, adnan salepçioğlu, osman bölükbaşı, baha akşit, turgut göle, sabri ülker, hüseyin kemal gürmen, nurettin vergin, fuat köprülü, melih esenbel, hacı ömer sabancı, nejat eczacıbaşı, kasım gülek, faruk nâfiz çamlıbel, mehmet karaca, alev sururi, celâl sururi, yusuf sururi, gülriz sururi (sururiler ailesi), haldun dormen tiyatrosu, zeki müren, orhan eralp, japon büyükelçiliği, ankara üniversitesi rektörü prof. zihni erençin..
bir şahısla veya bir mekân ve bir belde bir kurumda röportaj yapmaya karar verdiğiniz zaman ilk işimiz gideceğimiz şahıs veya kurum hakkında bilgi toplamaktır.. ister kitap veya ansiklopedi broşür gibi yayınlardan, isterse eşden dosttan, internetten toplanan bu ilk bilgiler bize ışık tutacaktır.. bu bilgilere ve konuşacağımız konular hakkında evvelden mâlûm olanlara bakarak röportaj sırasında soracağımız soruları tesbit ve tâyin etmek de ikinci kademeyi teşkil edecektir.. bu soruların eşyanın tabiatına ve olayların cereyan tarzına uygun olarak mantıkî bir sıra dahilinde dizilmesi ve kullanılması gerekir..
yazıda, yani yazının hem parçalarında hem de bütününde bir düzen, bir intizam ve açıklık bulunması sağlanmalıdır..
ayrıca, muhatabımızdan yani suallere cevap verenden dinlediğimiz sözlerin çarpıcı olanlarını ve anafikirlerini kaçırmadan, unutmadan kaydetmek icabeder..
konunun parçalarına ait cevapları kaydederken, müphem veya karışık bir cihet kalmaması için sualler sıra ile, tane tane sorulmalı, cevaplar net bir şekilde not edilmelidir.. icabederse suallerin tekrarından çekinmemelidir..
röportajın içinde yeralan tasvirlerin, mekânlara ait özelliklerin gerçeği aksettirmesine, dikkat edilmeli, abartmalara, noksanlara fırsat verilmemelidir..
yani röportaj metni gerçeklere sadık yazılmalıdır.. dinlediğimiz, kaydettiğimiz cevapların ve açıklamaların da ağızdan çıktığı gibi not edilmesi ve öyle yayınlanması sağlanmalıdır..
haber toplamakla röportaj yapmak biraz birbirine yakın iki gazetecilik çalışmasıdır.. haber biraz daha kuru ve muhabirin müdahalesine yahut daraltıp genişletmesine açık bir faaliyettir.. röportajda ise sarfedilen sözleri ve cümleleri aynen vermek icabeder.. içine gerçekleri değiştirmemek şartıyla mizah nükte ve edebiyat unsurları katılabilir.. konuştuğumuz şahsın bu çeşit ifadelerine de yerverilebilir..
haber, siyasi, ilmi, ekonomik vasıflar taşır.. röportajda ise bu vasıflara ilâveten edebi ve psikolojik çeşni tadı da bulabilirsiniz..
haberde edebiyat yapamazsınız.. röportaja ait ifadelerde ve konuşmalarda edebiyat kokusu hissedebilirsiniz.. ancak; ikisinde de dil mükemmeliyeti ve yazı ustalığı şarttır..
gelecek yazımda değerli okuyucularıma eski röportajlarımdan hâtırâlar ve anektodlar nakledeceğim..
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.