Çin"de hem ticaret, hem siyaset

PEKİN – ŞANGAY

Siz bu satırları okuduğunuzda biz çok uzaklarda olacağız. Biz dediğim, Başbakan''ın Urumçi, Pekin ve Şangay duraklarından oluşan Çin seyahatine katılan heyet. Başbakan, eşi Emine Hanım ve kızı Sümeyye''nin yanı sıra, Bakanlar Bekir Bozdağ, Ahmet Davudoğlu, Taner Yıldız, Zafer Çağlayan, Ertuğrul Günay ve Binali Yıldırım; milletvekilleri Ömer Çelik, Mahir Ünal, Yalçın Akdoğan, Abdülkadir Emin Önen''in yanı sıra gezide 300''ün üzerinde işadamı ve 15 kişilik gazeteci grubu bulunuyor.

Gezinin ilk durağı olan Urumçi''ye geleceğim ancak, Başbakan''ın dün geldiğimiz Pekin''de yürüttüğü Suriye diplomasisinin özellikle altını çizmek gerekiyor. Bildiğiniz gibi, Çin Birleşmiş Milletler Konseyi''nde Suriye tasarısını, Rusya ile birlikte veto eden ülkelerden birisiydi. Başbakan, dün Çinli yetkililerle yaptığı görüşmelerde bu konuyu da görüştüklerini ve Çinlilerin Suriye konusuna olumlu yaklaştıklarını ifade etti. Detayları gazetelerde okuyacaksınız ancak, Başbakan''ın Suriye ile ilgili söylediği ''Bu insanlar ölümden kaçıyorlar ne yapalım, sınırları mı kapatalım'' cümlesi özellikle önemliydi. Başbakan, ''Bu insanların feryadını duymamazlıktan gelemeyiz'' derken de çok samimiydi.

Çin ziyareti, sadece enerji anlaşmaları ve yatırım amacıyla gerçekleştirilmedi. Ciddi bir Suriye diplomasisi de yürütüldü. Ziyaret, dünyanın en hızlı büyüyen birinci (Çin) ve ikinci (Türkiye) ülkelerinin gelecek tasarımının birlikteliğine olduğu kadar, Türkiye''nin devler liginde ve oyun kurucu hevesine işaret ediyor...

Çin''de nükleer enerjinin barışçıl amaçlı kullanımı için protokol imzalayan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız''la da kısa bir sohbetimiz oldu, kendisine doğalgaz zammını sorduk. Bakan Doğalgaz fiyatının 2008 yılının altında bulunduğunu söyledi. O yıldan bugüne doğalgaz''da iki kez büyük oranda indirim yapılmış ancak, bu haber pek ilgi görmemiş. Doğrusunu söylemek gerekirse, doğalgazı olmayan, petrolü bulunmayan yani bu kaynakları belirli periyotlarla zamlanması kaydıyla dışarıdan almak zorunda kalan bir ülkenin, nükleer enerji üretimine yönelmesi, akla yatkın gözüküyor. Ancak bakıyorsunuz, doğalgaz zammı karşısında en büyük gürültüyü çıkaranlar, nükleer enerjiye en çok karşı olanlar arasından çıkıyor.

Geçelim. Urumçi''ye gelelim. Urumçi bildiğiniz üzere, Doğu Türkistan''ın başkenti ve Uygur Türkleri''nin anavatanı olarak biliniyor. Sincan Özerk Bölgesi olarak anılan Urumçi ve çevresinin yıllarca Çin''in yönetiminin baskısı altında kaldığı ifade edilmişti. Urumçi Türkiye''de de son olarak 2009 olaylarıyla adını duyurmuştu.

Urumçi''ye rahatlıkla Türk yurdu denilebilir. Ve ilk kez bir Türk Başbakanı Urumçi''yi ziyaret etti. Gezinin Pekin ve Şangay''dan önceki ilk ayağının Urumçi olarak belirlenmiş olması başlıbaşına politik bir tavırdı ve Urumçililer''de coşkulu bir sevinç yarattı. Yol boyunca dizilerek Türkiye heyetinin araçlarına el sallayan binlerce Türk''ü görmek doğrusu bizleri de memnun etti.

Ziyaretin, hem Urumçi, hem de Pekin ayağının başarılı geçmesinde elbette Çin Devlet Başkan Yardımcısı Şi Cinping''in kısa bir süre önce Türkiye''yi ziyaret etmesi ve iki ülke arasında karşılıklı güven duygusunun sağlamlaşmasının önemi büyük. Ancak, Türkiye''nin doğru yerde ve zamanda yapılmış diplomatik hamlelerinin payı da küçümsenemez kesinlikle...

Başlarken söylediğim gibi, siz bu yazıyı okuduğunuzda biz Şangay''da olacağız...

İzlenimler devam edecek....