Açıkgözün mantığından istimdat

Birkaç hafta önce eski cumhurbaşkanlarından Süleyman Demirel ile ilgili bir haber yayınlandı. Haberin bizi ilgilendiren kısmını aşağıya alıyorum:

"...Askerlerin darbe iddialarıyla ilgili yargılanmasını da eleştiren Demirel, şunları söyledi: "Askerin içerisinde suç işlemişler varsa, kanunlara uymamış insanlar varsa, bunları kanunlara uyarak halledersiniz. Ama Çukurca''da sabahtan akşama kadar mevzide askerlerle beraber oturan generali, beş ay sonra muhakeme etmek için tevkif etmekte gösterdiğiniz tutum çok yanlıştır, ayıptır, ayıptır."

Askerin moralinin bozulmamasını isteyen Demirel, "O kar demeden, tipi demeden, soğuk demeden, dağ demeden, ova demeden bu ülkenin sınırlarını koruyan ve bu bayrağı dalgalandıran adam. Buna bu muameleyi yapmaya hakkınız yok. Bu Ordu''nun generallerine, subaylarına, askerlerine yapılan bu tür muameleleri yapmaya hakkınız yok. Efendim adaletmiş(!). Adaleti işletmiyorsunuz ki!... İşletin adaleti bir an evvel, neyse işinizi bitirin. Adalet işletiyorsunuz diye, bu askerlere ''kaç'' deseniz, kaçmazlar. Muhakeme mi etmek istiyorsunuz? Çağırdığınız gün gelirler mahkemeye. Bunları niçin tutuklu olmaya götürüyorsunuz? Ben açıkça size şunu söyleyeyim; bunların adaletle vs. ile hiçbir alâkası yok. Bunlar yanlıştır. Eğer bir ülkenin askerini tahkir eden birtakım muamelelerde bulunuyorsanız, bunun sebebi ne olursa olsun, yanlıştır ve üzülüyorum."

Demirel, AK Parti hükümetini, ülkenin en değerli kurumlarını itibarsız hale getirmek ve halkı birbirine düşürmekle suçladı. Demokratik açılımı da eleştiren Demirel, hükümetin demokratik açılımla "ülkeyi böldüğünü" iddia etti. (Yeni Şafak: 12.08.2010)"

Demirel''in yürüttüğü muhakeme tarzına mantık biliminde "argumantum ad hominem" denir. Yani bir meseleyi kendi bağlamında tartışmanın üstesinden gelemeyeceğini anlayan birinin, o konuyla ilgili olmayan bir başka konuya değinerek işi sonuçlandırma açıkgözlüğüdür bu... Eskiden bu duruma "şahsiyatçılık" da denirdi. Delili, kişinin özelliklerine indirgeyerek çürütme gayreti... "Senin delilin geçersiz, çünkü senin saçın uzun" veya "o, suç işlemez, çünkü o asker!"

Demirel''in dermeyan ettiği defiler, bu defilerin mantığı bu ülkenin siyasal ve yargılama alanında bazı vukuatı çağrıştırıyor:

Yassıada mahkemesinde, mahkeme başkanı Salim Başol, Adnan Menderes''in bir savunması karşısında, ona hukuk düzleminde cevap vermekte acze düşünce: "Sizi buraya tıkan güç böyle istiyor!" demek zorunda kalmıştı.

Gene aynı mahkemede Tevfik İleri sorgulanırken, bir üniversite öğrencisi tanık olarak dinlenmişti. Onun söyledikleri hakkında merhum İleri''ye ne diyeceği sorulduğunda, o da: "Yalan söylüyor!" dedi. Bunun üzerine savcı Ömer Altay Egesel hışımla yerinden fırlayıp: "Türk genci yalan söylemez!" diye bağırdı.

Yukarıya alıntıladığımız parçaya bakılırsa, Demirel''in bir de meccanen askerlerin avukatlığına soyunduğu görülüyor. Demirel, Türk siyasasının gelmiş geçmiş en usta mantık cambazı olarak konuşuyor... Farklı bir olayı, onun düzlemi dışında kalan bir alana kaydırarak görüşünü haklı çıkartmaya çabalıyor. "Karda, tipide bayrağı dalgalandıran asker çağırdığınız gün mahkemeye gelir" diyor, fakat realite onu doğrulamıyor. Mahkemeye gelmek istemeyenler hastanede rapor alma kuyruğunda fotoğraflanıyor.

Aynı açıkgözlük referandumda "hayır" demeye hazırlananlar için de geçerli görünüyor. Bu mantık "Hayır" demenin gerekçesini açıklayacağına, referandumu "Ak Parti''yi beğenip beğenmeme" noktasına indirgemeye çalışıyor... Çünkü hayır demek için makul bir gerekçe istihsal edilemiyor. Bunun yerine, mademki bu öneri Ak Parti''den geldi, Ak Parti ise kötü bir partidir, öyleyse onun öngördüğü yasa teklifi de kötü olmalıdır! Kötü olmak zorundadır! Mantık bu!

Hasmına güç yetiremeyeceğini anlayan çocuğun: "Benim babam senin babanı döver" demesi de aynı mantık düzleminde yer alır. Yediği dayağın öcünü veya mazeretini, babasının daha güçlü olduğu faraziyesine dayandırarak teselli arama aczi veya zavallılığı...

Bu açıkgözlüğün başka bir adı daha var literatürde, ona da, mugalata veya demagoji (lafebeliği, lafazanlık) derler.