Aşk yola koyuluştur

Hep öyle mi olur acaba? Bir şeyi anlamaya çalıştıkça yollar çatallanıyor. Sonunda karar verip birinde yürümeye başlanıyor. Ama o ukde asla terkedecek gibi görünmüyor ve fısıltısı uzayıp duruyor: "Aptal, asıl öteki yoldan yürümeliydin, şimdi artık geriye dönemezsin! İleri gitmekse aptallıktır, çünkü yolun yanlış olduğu açığa çıkmıştır. İleri gitmek açmazı çoğaltmak olur, geri dönmekse heba edilmiş çaba! Çık çıkabilirsen!"

Ne var ki, bir kez yola çıkılmışsa, durmak da yasaklanmıştır. Ya ileri doğru yürüyüp gideceksin, yanlış manlış dinlemeden basıp geçeceksin yahut pişmanlıkların verdiği yorgunluğu da sırtlayıp geri döneceksin! Ama geri dönüş yolunun açmazı besbelli: şimdi üstünde bulunulan yola durup dururken girilmedi ki! O da bir seçme işiydi: öteki yolun çıkar olmadığı düşünüldüğü için bu yol seçilmiş bulunuyordu: geriye dönmek, bunca emeği heba ederek, en başa, o kararsızlık ânına dönmek olurdu.

Aşığın nasıl bir kıstırılmışlık içinde durduğu hissediliyor sanıyorum. O, yalnızca yola koyulmuş olan biridir. Aslında belki tümüyle bilinçli bir tercihin güdüsüyle de yola çıkmış olduğu söylenemez. O, yalnızca yola çıkar ve yürür. Hesaplı insanların yapabileceği şeyler onun bilincinin dışında durur. Hesaplı ve hesapçı kişi, yolun bir noktasında yanlış yerde bulunduğunu duyumsadığı anda, geriye dönmekten çekinmez. Çünkü onun için, zararın neresinden dönersen kârdır maksimi işler. Âşıksa, zararın hiçbir noktasında adımını geriye atmaz. O, bir kez yola koyulmuşsa, o yolu bitirinceye kadar sürdürür. İsterse, sonunda, karde kendi ayak izinin ardından dönüp durduğunu farketsin! Bu bile bir şeyi değiştirmeye yetmez. O, kendini şöyle avutmanın üstesinden gelir: "Kimbilir, diye düşünür, benim talihim kendi ayak izimi sürerek bir yere ulaşmayı ima ediyor, şimdi böyle bir iz üstünde bulunuyorsam niçin onu terkedeyim ve kendimi bilinmezliklerin ortasına çekeyim?" Öyle ya, bu da bir muhakeme tarzıdır, orda dönenip dururken talih kuşunun gelip seni orada bulmayacağı nerden belli?

Mesele yalnızca yola koyuluştan ibarettir. Yolun nereye varacağı önemli değildir. Nereye çıkarsa çıksın yol. İsterse hiçbir yere çıkmasın: eninde sonunda bu da bir seçenektir. Ve zaten bir hedefe ulaşmak iuçin de yola çıkılmış değildir. Hedef -biz bilmesek ve öyle olduğunu düşünmesek, hatta öyle olduğunu kabul etmesek bile- yalnızca yolda olmaktır. Çünkü yol, o nun yoludur: ona çıkacak yoldur. Ona ulaşacak yolu da şimdiye değin kimse tarif edememiştir. Bu yüzden o yol ile bu yol arasında zerrece fark gözetilemez, fark gözetmeye çalışmak zaman kaybından başka bir şey kazandırmaz. Aşıksa kendini yürümeye adamış olan biridir: yürümeye, ulaşmaya değil!

Âşık, bir bakıma, Kafka''nın mini öykülerinden birinin kahramanı gibi konuşur: Uşak, atına binip yola çıkmak üzere olan kahramanımıza sorar: "Beyim nereye gidiyorsun?" O da: "Bilmem, buradan uzağa, diye cevap verir, hep daha uzağa, ancak böylelikle hedefime ulaşabilirim." Uşak: "Demek hedfinizi biliyorsunuz?" diye sorunca, bey: "Evet, der, söyledim ya, buradan uzağa, işte hedefim!" Bu bana, tam da âşık kişinin hedefi gibi görünüyor: buradan uzağa, daha uzağa.. ancak bunun için yola çıkmak gerekiyor.