Bize bir şey olmaz mı?

Dijital kıyamet, dijital kıyamet" deyip duruyorlardı, pek kulak veren çıkmadı; acaba yeni bir yüzyıla girerken gerçekten büyük zorluklar yaşayacak mıyız? Evlerimizin kaloriferlerinin yanmama, benzin istasyonları çalışmadığı için otomobilleri kullanamama, uçakların kalkmama, hastanelerde ameliyat yapılamama ihtimali gerçekten var mı? Önemli bir Batı ülkesi tarafından Türkiye''de yaşayan vatandaşlarını bilgilendirme amacıyla çıkartılan genelgeyi okuyunca beynimdeki bütün alarm zilleri çalmaya başladı.

Bizde ''dijital kıyamet'' denilen olaya Amerikalılar ''Y2K'' kısaltmasını yakıştırıyorlar. İki kavram da aynı şeye işaret ediyor: Yaygınlaşırken yapılan bir tercih hatası yüzünden, yeni bir yüzyıla geçildiğinin ilk günü, bilgisayarlar sapıtacaklar; bu da bazı hizmetlerin ciddi biçimde aksamasına yol açacak... İnsanların aç ve açıkta, yolcuların yolda, hastaların masada kalmasını getirecek, bankadaki hesapların kediye yüklenmesine sebep olacak bir büyük felâket...

Sorunun temelinde bir yanlış tercih yatıyor. Bilgisayar, kendiliğinden tarih atarken, yıl hânesini dört rakam yerine son iki rakamla ifade ediyor. Sözgelimi, bugünün tarihi olan 11.11.1999''u, bilgisayar 11.11.99 olarak kayda geçiriyor. Bu yüzyıl içerisinde herhangi bir sorun yok; ancak 1 Ocak 2000 yılını "1.1.00" olarak algıladığında sistemin tepesi resmen atıyor; sapıtmaya, o ana kadar doğru yaptığı her şeyi yanlış icra etmeye başlıyor. Denemişler, eğer düzeltme yönüne gidilmezse, yılın ilk gününden itibaren çok ciddi sıkıntılar yaşanabileceğini tespit etmişler... Kimi, yaşanacakları, ''felâket'' sözcüğü ile özetliyor...

Sorun tespit edildikten sonra giderilmesi için formüller arandı; anladığıma göre, basit ve ucuz bir formül bulunamadı. Bir çok ülke, hem devlete ait, hem de şirketler ve özel şahısların elindeki bilgisayarların hatalarını düzeltmek için büyük fonlar ayırdı. Buna rağmen, oralarda da, sorunlar yaşanmayacağını kimse iddia etmiyor. Bilgisayar hayatın her alanına girdiği için, ufak bir ihmal bile büyük sonuçlar doğurabilir...

Bizde sorunu dert edinen pek çıkmadı. Özel sektör, bankalar, medya kendi açılarından çalışmalar yaptılar, yapıyorlar; ancak ''Y2K'' veya ''dijital kıyamet'' devletçe bir ''sorun'' olarak görülmedi. DPT müsteşarı Orhan Güvenen konuyu irdeleyen çalışmalar yaptı, onun başına geleni de hep beraber izledik...

Bir kaç ay önce, Hollanda Büyükelçiliği, sorunun vahametine işaret eden bir rapor yolladı. Resmî bir çalışmaydı ve sorunun hepimizi ilgilendiren yönlerine ışık tutuyor, ciddi uyarılarda bulunuyordu. Benden başka kimsenin ilgilendiğini sanmıyorum; çünkü bir tasnif hatası sonucu bazı sayfaların eksik gönderildiğini bir tek ben bildirmiştim büyükelçiliğe. Ben ilgilendim de ne oldu? Kendi etrafımdaki bilgisayarların yeni olduklarını, çevremde sorun yaşanmayacağını anlayınca konuyu ben de unutulmaya terk ettim.

Şimdi, önemli bir Batı ülkesinin ülkemizde yaşayan vatandaşlarını uyarmak üzere çıkardığı genelge var elimde; üç sayfalık genelgeyi okudukça nelerle karşılaşılabileceğini ve yılbaşı dolaylarında büyük bir karmaşa yaşanabileceğini görüp endişeleniyorum. Adamlar, "Aracınızın deposunu yılbaşından önce doldurun" veya "Üzerinizde 500 dolar ile işe yarayacak kadar TL bulundurun" gibi öğütler veriyorlar; bunlar neyse, ama "Battaniye sayısını artırın, sizi sıcak tutacak giysileriniz olsun" veya "Kitap, bulmaca, iskambil ve çeşitli oyunlar bulundurun" türü uyarılar, ne yalan söyleyeyim, canımı sıktı. "Ciddi sağlık sorunu olanlar, Aralık ayı sonu ile 2000 yılı ocak ayı ortası arasında Türkiye''yi terk etmeyi düşünmeli" tavsiyesini okuyunca ise ne diyeceğimi şaşırdım.

Ya biz müthiş bir felâketi öngöremediğimiz için kendimizi tehlikenin kollarına atıyoruz, ya da batılılar her şeyi olduğundan fazla büyütüyorlar. Yakıt ve gaz temininde, haberleşmede, ulaşımda, sağlık alanında, devlet ve belediye tarafından sağlanan hizmetlerde aksamalar bekliyor uyarı yayınlayanlar. Bu sebeple, genelgelerine, "Şunları yap, şunları yapma" türü bir ''çeklist'' eklemişler...

"Onlarınki can da bizimki patlıcan mı?" diye düşünenlerdenseniz, büyükelçiliğin uyarılarının belki yardımı dokunur: Elinizin altında ailenizin her ferdi için günlük 4 litreden en az 14 günlük içme suyu bulundurun. Yılın son gününden önce küveti ve büyük bidonları temizlikte kullanacağınız suyla doldurun. Yiyecek sıkıntısı çekebilirsiniz, şimdiden pişirme ve ısıtma gerektirmeyen konserve tedarik edin, basit bir açacak da edinin. Kuru gıda maddeleri, kraker, bisküvi, pasta, ekmek, çerez, çikolata ihtiyacını da unutmayın. Tuvalet kâğıdı, kâğıt peçete, sabun ve çocuk bezi türü hijyenik malzemeleri de şimdiden stoklayın. Kullandığınız ilâçları, tıbbi malzemeyi, iğneleri de yeterli miktarda edinin; ilk yardım çantanız da olsun. Plastik bardak, tabak, çatal-kaşık-bıçak, alüminyum folyo da alın. Taze pilleriniz olsun, el lambası alın, mum, kibrit, gaz lambası da bulundurun. Büyükelçilik, sağlık sorunları olanlara, bebek sahibi çiftlere, elektrik, su ve gaz kesintisi durumunda karşılaşacakları sürprizleri de hatırlatıyor.

Bunları okuyunca beni bir garip düşünce aldı: Neden kendi devletim beni de uyarmıyor? Yoksa ''dijital kıyamet'', yabancıları vururken bize vız gelip tırıs mı gidecek?