Uzun yaşayacak...

Tam ben de aynı şeyi düşünüyordum ki, bir dostum, "AGİT Zirvesi ve Clinton ziyareti Süleyman Bey''in işine yaradı" deyiverdi. Gerçekten de, bu son bir haftada yaşananlar, Süleyman Demirel''in kâr hânesine, yedi yıllık cumhurbaşkanlığından daha ağırlıklı bir puan olarak geçti...

Aslında bizim sistemimizde, AGİT gibi uluslararası toplantılarda, merkezî rol cumhurbaşkanına değil başbakana aittir. 1991 yılında, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilâtı''nın (KEİB) zirvesini İstanbul''da toplantıya çağırmıştı Turgut Özal da, yeni başbakan olan Süleyman Demirel, "Mühür bende" diyerek bir emr-i vâki yapmıştı. KEİB''in İstanbul Zirvesi, hatırlayanınız vardır, Özal''sız yapılmıştı...

AGİT''in her karesindeyse Süleyman Demirel''in damgası bulunuyor. Kendisi elinden tutarak bir-iki kez kamuoyu önüne çıkartmasa, Başbakan Bülent Ecevit''in bu bir hafta içerisinde herhangi bir varlığı sezilmeyecekti. Bir vücut çalımıyla, Cumhurbaşkanı Demirel, sadece görev süresinin uzatılması konusunda daha şanslı hale gelmekle kalmadı, aynı zamanda bizdeki parlamenter yapıyı da fiilen ''başkanlık sistemi'' haline getiriverdi.

Amerikan zihin dünyasını bilen bir tanıdığım, "Clinton Demirel''e destek verdi" biçiminde yorumladı olup biteni. Beraber yedikleri yemeklerde takındığı sözlü ve fiilî mültefit tavrı dikkat çekiciydi ABD başkanının; AGİT Zirvesi sırasında ''yakın iki dost'' gibi davrandı. O davranmasa bile, ABD başkanının gezisinin ikinci gününden sonra, beraber bulundukları ortamlarda, Süleyman Bey, "Yakın dostum Clinton" türü cümlelerle aralarındaki ilişkinin sıcaklığına temas etmekten geri durmadı.

Clinton''un halkla yakınlaştığı yerlerdeki performansı, bazılarına, bizim halkın genç liderler özlemi içerisinde bulunduğunu düşündürdü. Ancak, o geçici anlar dışında ve özellikle Çankaya''nın yeni sâkinini seçecek Meclis''in 550 üyesi açısından düşünüldüğünde, Süleyman Demirel, cumhurbaşkanlığı yarışında hiç değilse bir atbaşı öne çıktı son hafta içerisinde...

Bizim insanımızın belleği o kadar güçlü değildir; bu sebeple, AGİT''in kurucu belgesi olan ''Paris Şartı'' ile Süleyman Demirel arasındaki yakın ilişkiyi hatırlayan, sonra da o geçmişle 28 Şubatın irtibatını kurabilen kaç kişi çıktı? Ben hiçbir gazetede buna değinen bir tek satır yazıyla karşılaşmadım. Oysa, Süleyman Demirel kimliğinin parmak izleri o irtibatta yatıyor...

Demokrasi ve insan hakları vurgulamasının bir evrensel deklarasyon haline dönüşmesi Paris Şartı ile başlamıştı. Daha önce, 1975''te, Helsinki Nihâî Senedi''ne başbakan sıfatıyla imza koyan Demirel, Batılılar gibi düşündüğünü göstermek için gözlük cebine, Türkiye Cumhuriyeti anayasası yanında bir kitapçık daha yerleştirmişti 1990''dan itibaren. Halkın önüne çıkıp oy talep edeceği zaman, "Batı''da ne varsa bizde de o olacak" diyor ve cebinden çıkardığı Paris Şartı''ndan satırlar okuyordu... O belgeyi altına imza koyan Turgut Özal''dan daha fazla benimsemiş görünüyordu Süleyman Bey...

Sonra seçimde yüzde 27 oy aldı, başbakan oldu ve Paris Şartı kitapçığını kütüphane raflarına kaldırdı. Kendi çıkarlarına hizmet ettirmek için kullandıktan sonra, ''İstanbul Şartı'' diye anılacak AGİT deklarasyonunu da unutacağına dair her türlü iddiaya girmeye hazırım. Bu iddiamın sebebi de, İstanbul''un ev sahipliği yaptığı AGİT Zirvesi''nde alınan kararlarla 28 Şubat arasındaki taban tabana zıtlık. Süleyman Demirel, düşünce yapısı bakımından, AGİT''çi değil 28 Şubatçıdır çünkü...

Bunları eleştiri olsun diye değil, Süleyman Demirel''in 40 yıla yaklaşan politika serüveninin hakkını teslim etmek için söylüyorum.

Gazeteciler arasında ''Demirel uzmanı'' denilebilecek kaç kişi var? Hayır, Yavuz Donat''ı veya daha yenilerden İsmet Solak ile İsmet Berkan gibileri kast etmiyorum; onlar da Demirel''i tanıyorlar ve dediklerini sadakatle bize aktarıyorlar, ama benim kastım gerçek anlamda ''Demirel uzmanlığı''... Bu tanıma uyan pek az gazeteci arasında Cüneyt Arcayürek''in yeri bambaşka. "Cüneyt Arcayürek Açıklıyor" genel başlığı altında yazdığı ve yakın tarihimizi 1980 darbesine kadar sergilediği on cildin üçte ikisinde merkez karakter Demirel''di... Cüneyt Bey, en hayatî üç yılı da, Çankaya Köşkü''nde, Demirel''in baş danışmanı olarak geçirdi. Şimdi, "Cüneyt Arcayürek Anlatıyor" başlığı altında (Bilgi Yayınevi) 1980 sonrasını yazıyor ve merkez kişisi kim o dönemin? Süleyman Demirel...

Yeni kitabının en başlarında, kendi dışındaki kaynaklara dayanarak, Süleyman Demirel''in, politikaya ABD''nin ve -şimdi sıkı durun- askerlerin tercihi olarak girdiğini yazıyor Arcayürek. En iyisi ilgili satırları kitaptan aktarmak: "O sıralardaki yaygın söylentiye göre, Demirel politika sahnesinde ''Amerikan menfaatlerinin temsilcisi'' olarak belirmişti. CHP''ye göre, ''Demirel aynı zamanda hem Çankaya''nın -yani Gürsel''in- hem de Türk Silahlı Kuvvetleri''nin adayı''ydı. Bu söylentiler çok yaygındı." (s. 19)

Mayıs ayında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminde, partilerin ve güç odaklarının adaylarının kimler olacağı üzerinde fikir yürütenler, Süleyman Demirel''in bu başlangıç noktasını (ve tabii 28 Şubat''taki kritik rolünü) unutuyorlar.

"AGİT ve Clinton ziyareti Süleyman Bey''in işine yaradı" diyenler benden uzun yaşayacak...