"Mükellef ilân oldu"

1940"larda maden ocağında zorla çalıştırılan gencin göçükte hayatını kaybetmesi üzerine yakılan türkünün adı yazının başlığı.

Bugün kimse zorla mükellef ilân edilmiyor. Daha zoru aldı yerini; ekmek parası...

Türküdeki gibi tıpkı; "yeni de kartını eline veriyorlar madencinin; kapanıyor kapılar sürülüyor demirler; künyeler yazılıyor sonra kazılıyor kabirler"...

O zaman İlet mezarlığınaymış, geçen hafta Soma.

Değişmeyen sadece öyle ya da böyle mükelleflik değil.

Türküden ta yüz yıl önce Friedrich Engels İngiltere"de Emekçi Sınıfının Durumu"nu yazdığı eserinde madencilere ayırdığı bölümde "Kömür ocağı, bir çok dehşet verici felaketin sahnesidir ve o felaketler de doğrudan doğruya burjuvazinin bencilliğinden ileri gelir" diyordu. Verdiği birbirinden acımasız sömürü ve ölüm örnekleri arasında öldürücü gazların zararlarının temiz hava şaftlarıyla tamamen ortadan kaldırılabileceğini belirtirken, "Ama burjuvazinin bu amaca ayırabileceği parası yoktur..." der.

İşte bir buçuk asırdır madencinin değişmeyen yazgısı tam da burjuvazinin "bencilliği" ile işçi sağlığı, güvenliği konusunda "ayırabileceği parasının olmamasıdır".

Tıpkı o zaman işçiyi boğulmaktan zehirlenmekten koruyacak şaftlar yerine kendilerine av köpeklerinin ve özel atların koşturduğu koruların ortasında küçük saraylar yaptırdıkları ve paralarını faize, borsaya yatırdıkları gibi şimdiki zamanın türevleri de yaşam odası yerine insanlık tarihinin hem biçim hem manen en çirkin binalarına ve tabii ki faize, borsaya ayırıyor kalan paralarını... üstelik sonuç olarak sadece madencinin sırtından kazandıkları parayı...

Daha geçen hafta yaşadık bütün bunları; 1844"ten birebir ışınlanıp geldi Soma madeni, işçileri ve patronu.

Velhasıl boğuştuğumuz şey en az yüz elli yıllık bir mesele. Ve bu meseleyi çözmek için madencilik yasasından iş güvenliği yasalarına kalkınma ideolojisinin basamaklarından bizzat kalkınmanın kendisine kadar sorgulanması ya da büyük reformlar geçirmesi gereken bir dizi büyük sorun bıraktığı kucağımıza üç yüz bir şehit.

Ve sıra onların bize çözmek zorunda bıraktığı bu miras yerine ne çok başka şey tartışıyoruz hemen ilk günden beri. Daha Yedisi okunmadı kendi içinde tekrar tekrar bölünmüş kamplar halinde saflarımızı alıyoruz hemencecik.

Oysa iyi biliyorum kederin, hüznün, yas tutmanın onca türünü çok iyi bilir bu toprakların insanı.

Karşılaştığım herkesin gözünde, yüzünde, kelimesinde vardı Soma"nın acısı.

Dijital-konvansiyonel bütün iletişim ve medya araçlarındaki acaipliklere rağmen her evin içindeydi aynı sızı, hangi ideolojiden olursa olsun herkesin yüreğine oturdu daha ilk anda o karanlık.

Üç günlük milli yas bitti, canın yanması, belli belirsiz sıkıntısı geçmedi bir türlü kimseden.

Ama bile isteye ama kızgınlıkla, ama bir başka amacın parçası olarak ama samimiyetle kendince hükümeti sorumlu tutan da; onların karşısında bu itirazları doğrudan hükümete/Başbakana yönelik bir saldırının parçası olarak görüp koruma refleksiyle şiddetle karşı çıkanlar da savrulup gidiyor üç yüz bir şehidin omuzlarımıza yüklediği yükten çok uzaklara.

Mesele, altını ısrarla ve kalın kalın çizmek gerekiyor ki bir daha yaşanmaması için o maden kazasının ta kendisidir.

O kazanın ekonomik, sosyal, kültürel, ideolojik sebepleriyle hesaplaşmaktır.

Bu hesaplaşma diğer bütün temel sorunlarımız için de sapasağlam bir tutamak olacaktır.

Meselemiz, genç bir bürokratın savunulması mümkün olmayan tekme fotoğrafını alkışlamak hiç değildir. Bu ve benzeri örnekler üzerinden ne gazetecilik ne siyaset yapılabilir.

Yağmur yarım saat fazla yağsa; güneş o gün biraz fazla ısıtsa bundan Başbakan Erdoğan"ın gitmesi için bahane arayanlar tabii ki eksik olmayacak; ama güçleri ancak bu kadar işte.

Dahası, merak etmeyin; Erdoğan"ın Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ilk turda muhtemelen yüzde 53 ve üzerinde bir oyla seçileceği de ortada.

Yeter ki büyük gaflar, hatalar yapılmasın.

Bunun bir yolu da hata, eksiklik, yanlışlık olduğu zaman ateşe körükle gitmek, mesela tekme fotoğrafını alkışlamak hiç değil.

"Ama karşı tarafta Yılmaz Özdil ve benzerleri var..." mı diyorsunuz?

Zeki bile değil sadece değil kurnaz; köşe yazısı diye yutturmaya çalıştığı kötü parodilerde en ufak bir fikir kırıntısı bulunmayan sığ, çapsız yazarlar arasına adını teneke harflerle yazdıranlardan kime ne?

Üç yüz bir şehidin, ona ve avanesine haklarını helâl etmeyecekleri şüphesi dahi taşınamayacak kadar ağır bir yük değil mi zaten?