AK Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi

Türkiye, muhafazakâr bir ülke olduğu için mi AK Parti var?

Yoksa, Türkiye, giderek daha fazla mı muhafazakârlaşıyor?

Bugünlerde akademik çevrelerde sık sık bu iki soru gündeme geliyor. Muhtemelen çok yakında bir saha araştırmasıyla gündemdeki yerlerini alacaklar.

İkinci sorudan başlamak gerekirse, şüphesiz partiler toplumda yükselen değerleri yönetime taşırlar. Bunun yanında bir gerçek daha var ki, Türk toplumuna dayatılan resmi ideoloji, çok partili hayata geçtiğimizden bu yana sırasıyla Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anavatan Partisi, Doğru Yol Partisi ve AK Parti ile girdiği siyasi mücadelede neredeyse hep kaybetmiştir. Ne var ki, çoğu zaman resmi ideolojinin kendine düşman olarak gördüğü tüm siyasi hareketler, muhafazakârlık tarafından da düşman olarak kabul edilmiştir. Örneğin; “Solculuk resmi ideolojinin düşmanı haline gelince, Türk muhafazakârlığı da solculuğu düşman bir ideoloji olarak görmüştür. 12 Eylül sonrası sistemin yeni düşmanı olan Kürt milliyetçiliğine uyguladığı şiddet politikası bizzat iktidardaki muhafazakâr partiler aracılığıyla sürdürülmüştür. 1990'lı yıllarla birlikte İslamcılığa karşı mücadeleye giren sistemin en önemli müttefiki yine muhafazakâr partiler olmuştur.” Dolayısıyla, siyasal partiler, fiili olarak resmi şablonu zorlayan söylemlere sahip olsalar da, bu söylemleri iktidarda uygulamaya koyma şansına pek sahip olamamışlardır.

Türkiye, modernleşme sürecine girdiğinden beri ilk defa ideolojiyi bir yana bırakan bir iktidara sahip. Bir diğer ifadeyle, AK Parti sadece bir ideoloji partisi değil, aynı zamanda tüm Türkiye'nin ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışan bir parti. Partinin çıkış noktası sistem, devlet, resmi ideoloji ve benzeri kuşatıcı kavramlar değil, doğrudan doğruya birey, hak, hukuk, katılım ve özgürlük gibi kavramlara dayalı. Bunun yanında, sosyal kesimlerin yaşam standartlarını iyileştirmek, ticari faaliyetlerin önündeki engelleri kaldırmak, yatırım ve kalkınmaya hız vermek, sosyal hakların yaygınlaşmasını sağlamak, kadın hakları, temiz çevre, dini haklar, bireysel özgürlükler, katılım imkânları, yerel değerlerin kabulü ve çoğulculuk yine partinin öncelikleri arasında geliyor. İslam'a değer vermekle dindarlık, milli ve yerel değerleri önemsemekle Milliyetçiliği de bir anlamda benimsiyor.

Öte yandan, demokratik gelişmeye taraftar olma anlamında liberal bir parti. Sosyal adalete destek olma bakımından ise sola açık sayılabilir. Bu anlamda, AK Parti, muhafazakârlıkla modernleşmenin sentezini en güzel şekilde sunuyor. Zaten, Türkiye'de muhafazakârlığı devre dışı bırakan bir modernleşme yönetiminin başarı şansı da yok. Hal böyleyken, AK Parti'nin farklı bir siyasal kimliğe sahip olma veya sırf İslamcı siyaset üretmeye çalıştığını düşünmek doğru olmayacaktır. Üçüncü döneminde aldığı yüzde 50 oy ile resmi ideolojinin dayattığı “biz” ve “onlar” arasındaki mesafenin giderek azaldığına şahit oluyoruz. Seçmen, artık kendinden başka kimseyi haklı görmeyen, tanımayan, kabul etmeyen anlayış ve siyasi oluşumları istemiyor. Sonuçlar, seçmenin gelişme ve istikrarı desteklediğini gösteriyor.

Tabii, sonuçlarda Tayyip Erdoğan etkisini de unutmamamız gerekiyor. Çok farklı bir lider olduğu şüphe götürmez bir gerçek. Öngörüleri ve beklentileri hep tersine çıkartıyor. Cesur, kararlı ve ayrıntıları dikkatle takip ediyor. Akıllı ve siyaseti çok iyi biliyor. Eskilerin tabiriyle, tam bir “Kurt politikacı.” Bunun dışında, Allah vergisi bazı özellikleri de var. Etkileyici bir ses tonu var ve konuştuğu zaman sesinin tonlamasıyla kitleleri harekete geçirebiliyor. Duruşu, oturuşu, yürüyüşü, gözleriyle insanları süzüşü toplumda bir hayli yankı uyandırıyor. Hepsinden önemlisi çok çalışıyor ve çalıştırıyor. Tembelliğe hiç tahammülü yok. Ayrıca, tüm İslam dünyasında en sevilen, dünya ölçeğinde tanınan ve uluslar arası ilişkilerde sözü geçen bir lider konumuna sahip olması, Türk halkını bir hayli heyecanlandırıyor. Seçmen, tarihsel miras gereği bu özelliğine çok saygı duyuyor. Bence kusuru çok sinirli olması ve ani tepkiler vermesi…

Cumhuriyet Halk Partisi, Osmanlı'dan devraldıkları ve tebaa olarak nitelenen Türk halkını, hızla vatandaşlaştırma çabasına girmiştir. Bu nitelik, Türk halkına verilebilecek en büyük zenginlik olmakla birlikte, uygulamada, CHP, toplumsal sınıflar, etnik gruplar ve inanç karşısında kör olmayı tercih etmiştir. Resmi ideoloji, geleneği geri kalmışlık nedeni olarak görüp tasviye etmek istemiştir. Sultacı bir öğretmen rolüyle, kendince uygun bir toplum yetiştirme amacı gütmüş, çaldığı müziğin ritmini bozacak tüm sosyal farklılıkları ve zenginlikleri tehlike olarak nitelemiştir.

Farklı ideoloji, görüş, inanç, renk ve ırklara karşı bir hoşgörü yerleşmeyen toplumlarda bir zihin kırılmasına ihtiyaç vardır. CHP, toplumun tüm kesimlerine, görüş ayırt etmeksizin kucak açmasını hiçbir zaman bilmemiş ve bu seçimlerde de seçmeni samimiyetine inandıramamıştır. Yıllar yılı devlet gücünü kullanarak bir ideolojinin tüm topluma dayatılması, o ideolojiyi paylaşmayanlar nezdinde özgürlük ve eşitlik duygusunu top yekun zedelemiştir. CHP, hala daha şu konuyu anlamamakta ısrar ediyor. En önemli projesiyle, aile sigortası vaat eden bir parti, “kendinin, tercihlerinin ve inançlarının yok sayılmasından daha önemli değildir.”

Açıkçası, şu an öfkeden çılgına dönmeye ve sorunun kaynağını Stockholm sokaklarında aramaya hiç gerek yok. Resmi ideoloji ile sosyal demokrasi arasında bocalayan CHP, belki biraz daha sola yaklaşsa, çevrenin merkeze yönelik siyasal taleplerini karşılama çabası içine girse ve muhafazakâr ideoloji egemenliğine, sosyal demokrasi ile karşı koysa, daha başarılı olabileceği kanaatini taşıyorum. Zira, önümüzdeki yıllar kapitalizm için kriz yılları gibi gözüküyor. CHP, bu boşluğu şimdiden doldurmaya başlasa, parti ve geleceği açısından çok daha isabetli olabilir. Kılıçdaroğlu'na gelince; kendisi çalışkan ve bir şeyler yapmak istiyor ama Tayyip Erdoğan gibi güçlü bir liderin karşısında durmasını beklemek doğru olmayacaktır.