AK Parti'yi zor bir sınav bekliyor...

Aylardır süren maraton sona erdi. Seçimler sonuçlandı. Seçim sonuçlarında ortaya şöyle bir tablo çıktı. İl genel meclis üyesi oranına bakıldığında AK Parti yüzde 39, CHP 23, MHP 16, DTP 5, SP ise 4 civarında oy aldı. Bunun dışında AK Parti 2004 ile kıyaslandığında bazı illerde seçimi kaybetti, Trabzon'u kazandı. DTP Güneydoğu'da mevcut belediyelere Siirt'i Van'ı ekledi.

Bu tabloyu nasıl okumalıyız? Yerel seçim olduğu için eğer referansımız 2004 seçimleri olursa AK Parti yaklaşık yüzde 3 civarında oy kaybetmiştir ama hâlâ Türkiye'nin en büyük partisidir. CHP yaşanan ekonomik krize ve ana muhalefet rolüne rağmen beklenen oyu alamamıştır.

Bu soruya cevap vermeden önce birkaç tespit. İlk olarak AK Parti'nin kaybettiği il ve ilçeleri; özellikle İstanbul'un bazı ilçelerinde, Antalya'da, Zonguldak'ta CHP'nin, Van'da, Siirt'te DTP'nin elde ettiği başarıyı dikkate almamız gerekmektedir. Çünkü, AK Parti açısından kaybedilen il ve ilçelere baktığımızda Erdoğan'ın deyimiyle “hizmet siyasetine” değil büyük ölçüde “kimlik siyasetine” verilen oylarla kaybedilmiştir.

İkinci olarak ilk nedene bağlantılı ile Türkiye genel haritasına bakıldığında ortaya çıkan bölünmüş bir Türkiye resmi ortaya çıkmıştır. Yani Batı ve Akdeniz kıyılarında CHP, İç Ege'de MHP, İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da AK Parti ve Güneydoğu'da DTP. Bu resim, kabul etmek gerekiyor ki, üzerinde düşünülmesi gereken bir tablodur. Ve bu bölünmenin temelinde de, “kimlik siyaseti” vardır ki, bu tehlikelidir.

AK Parti'nin bu seçimlerde oylarının düşmesinde üç neden sayılabilir. İlki bazı illerdeki aday seçimdeki hatalardır. Mesela Urfa bunun en bariz örneğidir. Eğer bu yönde bir hata olmasa idi AK Parti oyunun yüzde 40'ın üzerinde olması kaçınılmazdı.

İkinci neden ise AK Parti özellikle dış politikada izlediği kapsayıcı siyaseti iç politikada izlememiştir. Dış politikadaki “komşularla sıfır sorun”, “kazan kazan” siyaseti iç politikaya yansımamıştır. Bunun en somut göstergesi, yerel seçimlerden çok önce bazı illeri mutlaka almalıyız tarzındaki söylemdir.

Son olarak da, tüm dünyayı etkisi altına alan küresel ekonomik krizin Türkiye'ye yansımasıdır. Ortaya çıkan ekonomik rakamlar bu krizden Türkiye'nin ciddi biçimde etkilendiğini ortaya çıkarmıştır. Bu sonuçlar AK Parti oylarını etkilemiştir.

AK Parti bundan zor bir sınavla karşı karşıyadır. Ve AK Parti'nin “nerede hata yaptık” sorusuna hızla cevap araması gerekmektedir. Erdoğan seçim gecesi; ortaya çıkan sonucu, “seçmenin mesajı aldık” diyerek yorumladı. Şimdi bunun gereği yapılmalı.

Bununla birlikte, Başbakan'ın bazı illerin kaybedilmesi ile ilgili olrak yaptığı; “demek ki, kendimizi yeterince anlatamamışız" tespiti önemlidir. Eğer bu tespit doğru ise, AK Parti'nin kendisi tanımlaması ile onun toplum tarafından algısı arasında önemli fark var demektir. Ve seçim sonuçları bize AK Parti'nin kaybettiği illerde “merkez partisi” olarak algılanmadığını göstermektedir.

O halde sorulması gereken soru; AK Parti kendini topluma neden anlatamamaktadır? Bunu AK Parti kendi içinde sorgulamalıdır. AK Parti eğer merkez partisi olarak algılanmıyorsa, bunun nedeni kendi içinde aramak zorundadır.

Ortaya çıkan bu sonuç, AK Parti için kabine ve parti yönetiminde revizyonu ima etmektedir. Bunu Ağustos ayında yapılacak büyük kongre izleyecek ve burada AK Parti kendi konumunu yeniden belirleme şansını elde edecektir. Çünkü AK Parti bugünden itibaren bir seçimle karşı karşıyadır. Bu seçimin ucunda Türkiye'yi AB'ye taşıyacak, sivilleşme ve demokratikleşmenin “taşıyıcı parti” olma, diğer ucunda ise elde ettiği ile yetinecek “sıradanlaşacak parti” olma seçeneği vardır.

Şunu da kabul etmek gerekir ki, AK Parti oyu düşmesine rağmen yüzde 40 gibi bir yüksek bir orandır. Ve bu oran hâlâ önemlidir. Bu yüzde 40, kendi ile hesaplaştığında AK Parti'yi taşıyıcı parti yapmaya yeterlidir.

Tabiî burada CHP için birkaç notu eklemek gerekiyor. CHP bu seçimde kısmen başarı elde etmiştir. Ancak bu CHP'nin performansından çok İstanbul'da Kemal Kılıçdaroğlu-Gürsel Tekin ikilisinin katkısı, diğer illerde de AK Parti'ye karşı “yarışan parti” olmasından kaynaklanmaktadır. Özellikle AK Parti'nin kaybedip, CHP'nin kazandığı illerde (Zonguldak, Aydın) bunu görmek mümkündür. Oysa içinde olduğumuz koşullar kendine “sol” diyen parti için önemli avantajlar barındırmaktadır. Toplumda farklı kesimlerden bu kadar mağdurun olduğu bu atmosferde, alınan oyu başarı olarak sunmak aldatıcıdır.

İstanbul seçimlerinde CHP'nin oyunu ciddi miktarda yükselten Kemal Kılıçdaroğlu'nun CHP için potansiyel lider ilan edilmesi erken bir adımdır. Kemal Kılıçdaroğlu'nun CHP için yeni bir lider adayı olarak öne sürülmesi, kendisi için de hayırlı değildir. Bu başarıda asıl pay sahibi İstanbul İl Başkanı Gürsel Tekin'indir. Unutulmaması gereken CHP'nin lider sorunundan çok zihniyet olarak yenilenememesidir ki, bu yönde bir işaret olacak mı, onu bundan sonra göreceğiz.

Son notu DTP için düşelim. DTP'nin Güneydoğu'da elde ettiği sonuç, kendi başarısından çok AK Parti'nin politikalarından kaynaklanmaktadır. Ancak şu da bir gerçektir ki, Kürt sorunu-nun çözümünde DTP'yi denklem dışında tutmak artık mümkün değildir. Bu ise DTP'ye bir sorumluluk yüklemektedir. Daha yapıcı, daha sorumlu davranmak durumundadır. Şunu da görmek gerekiyor ki, DTP, nasıl tanımlarsak tanımlayalım Kürt sorununun siyasal taşıyıcısıdır ve kazandığı belediyeler ile bunu bir kez daha göstermiştir.

Seçim sonuçlarının bir okuması da AK Parti için gerileyişin başlangıcı olması yönündedir. Oysa bu seçimi geçmişteki hiçbir seçimle kıyaslamak doğru olmayacaktır. Bu seçimin AK Parti için düşüşün başlangıcı olup olmayacağını AK Parti'nin kendisi karar verecektir. AK Parti'nin bir süredir bir kenara bıraktığı AB üyeliği,Kürt sorununun demokratik çözümü, demokratikleşme ve sivilleşmeyi temel alan yasal düzenlemeler, yeni anayasa girişimi, ekonomik krize yönelik önlem paketleri konusunda atacağı somut adımlar onu tekrar Türkiye'nin taşıyıcı partisi yapacaktır. AK Parti'nin bunu tercih edip etmeyeceğini bize zaman gösterecek.