Belge bize ordunun da reform ihtiyacını gösterdi

Andıç tartışmaları son hız devam ederken problem, belgenin sahte mi, gerçek mi olduğu noktasında yaşanıyor. Aslında bu saatten sonra belgenin sahte mi, gerçek mi olduğunun çok da bir anlamı kalmadı. Belgenin gerçek olma ihtimali bir yana geçen bir aya yakın süre içinde elindeki kağıdın kriminal incelemesini sonuçlandıramayan bir yapıyla karşı karşıyayız. Eğer sonuçlandırıldı ise bunca tartışmayı seyredip insanların psikolojisinin bozulmasına izin vermek başka bir problem. Bu meseleyi bir an önce neticelendirip tartışmalara son vermeyen siyasi irade de ciddi bir kabahat var. Bu noktadan sonra belgenin sahte çıkması çok daha büyük sorunlara yol açacak. Gelinen noktada olay nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın algı, gerçeğin önüne geçmiş durumda. Ordunun bu psikolojik harbe ve propagandaya karşı gerekli açıklamaları yapmayıp, savunma pozisyonunda kalması başka soruların sorulmasına yol açacaktır.

Ordu, 27 Nisan e-bildirisiyle başlayan, Dağlıca Baskını, ETÖ iddiaları ve son günlerin popüler konusu andıç meselesiyle devam eden süreçte "algı yönetiminde" resmen sınıfta kaldı. Ülke savunması gibi hayati bir görevi yürüten ve kendisini kurucu unsur olarak tarif eden ordunun sürekli tartışılan bir kurum olması ne çağdaş yönetim düşüncesiyle ne de askerlik prensipleriyle bağdaşıyor. Toplumun kendisine biçtiği misyondan ve atfettiği değerden haberdar olmayan ordu yöneticileri, bilerek ya da bilmeyerek TSK'nın özgül ağırlık yitirmesine sebep oluyorlar. Modernleşmenin ve yeniliklerin ilk ortaya çıktığı kurumlardan biri olan ordunun bugün geldiğimiz noktada bu kadar çok tartışılması olsa olsa kötü yönetimin bir eseri olsa gerek.

Belgenin gerçek mi, sahte mi olduğu üzerinden yürüyen tartışmada dikkatlerden kaçan başka bir husus var. Türkiye'de ordu-siyaset ilişkileri göz önüne alındığında aslında ordunun devamlı siyasetin içinde olduğu, doğrudan olmasa dahi dolaylı olarak kalıcı bir müdahalesinin olduğu biliniyor. Ordu çoğu zaman örtük veya aleni olarak siyasal mühendislik yapıyor. Osmanlı'nın son döneminde saray ve yönetim üzerinde iyice belirginleşen ordunun rolü kendisini yeniden üreterek günümüze kadar geldi. İsimler, yapılar, iktidarlar değişse de ordunun siyaset üzerindeki rolü artarak devam etti. Tam da bu noktada Türkiye pratiğinde ordunun siyaset üzerindeki böylesine derin ve kapsamlı bir rolü tartışılmadan 'andıç'ın 'gerçek mi, sahte mi' olduğunu tartışmanın hiçbir anlamı yok. Çünkü bilmediğimiz yeni bir durum yok.

Belge sahte çıktığında hiç kimse ordunun siyaset üzerindeki tayin edici tarihsel rolünü yok sayamayacağı gibi bundan sonra gerçeğinin olmayacağını da ileri süremez. Bunun aksi tezahür ettiğinde yani belge gerçek çıktığında ise yeni hiçbir şey olmamış olacak. Belgenin gerçek çıkmasının yakın dönem Türkiye tarihini bilenler için hiçbir sürpriz etkisi yok, asıl sürpriz, belge sahte çıktığında yaşanacak. Asıl o zaman iyi düşünmemiz ve daha çok şüphelenmemiz gerekecek. Çünkü o takdirde ordu ile hükümet arasında parazit yapmak isteyen başka bir iradenin varlığı ortaya çıkacak. Henüz 26 ay önce 27 Nisan 2007'de Genel Kurmay Başkanlığı'nın resmi web sayfasında ilan edilen e-bildiri hafızalarda iken bu belgenin sahte çıkması hangi gerçeği değiştirecek.

Belge sahte çıktığında ordunun siyaset üzerindeki tesiri ortadan kalkacak veya tehdit algısı değişecek mi ya da hepsinden öte bu türden teşebbüsler son mu bulacak? Ordu, 1808'le başlayan, 1908'le devam eden ve 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat, 27 Nisan'la bir gelenek haline gelen kabarık bir darbe dosyasına sahip. TSK bu dosyaları açıp nerede hata yaptığını ve eğer müdahale olmasaydı 'Türkiye nerede olurdu' sorusunun cevabını aramadığı ve bu cevabın ekonomik, toplumsal, siyasi simulasyonunu yapmadığı müddetçe ülke siyasetinin normalleşmesini beklemek hayal olacaktır. Ordu bir yandan Mustafa Kemal'in koyduğu muasır medeniyet seviyesine ulaşmak isterken diğer yandan ülkenin bu seviyeye çıkmasına mani olacak müdahaleler yapmanın tezatlarını görmeli ve yüz yıldır yapamadığı reformunu bir an önce tamamlamalı.

TSK'nın böylesine büyük bir organizasyon yapısına, bu kadar geniş bir insan kaynağına, daha da önemlisi büyük bir imparatorluk mirasına ve son olarak NATO şemsiyesi altında ciddi bir dünya tecrübesine sahip olmasına rağmen 'kurumsal imajını' yönetememesini anlamak mümkün değil. Çağdaş dünyanın geldiği noktada ordunun, soğuk savaş döneminin eskimiş harp doktrinleriyle ve yönetim değerleriyle yönetilemeyeceğini göremiyorlar mı? Ordu yöneticileri artık orta büyüklükteki KOBİ'lerin dahi sürekli ürün ve marka araştırmaları yaptırdığı bir dönemde kurum ve değer araştırması yaptırmıyorlar mı? Yaptırıyorlarsa hala neden araştırma sonuçlarının gereğini yapmıyorlar? Ordu içinde kimler, hangi sebeplerle değişime direniyorlar?

Bir yandan OYAK gibi bir kurumda modern işletmecilik bilgisini ve iletişim tekniklerini sonuna kadar kullanan ordu, mesele kendine geldiğinde aynı tavrı gösteremiyor? 28 Şubat sürecinde 'bize sosyoloji lazım değil' ifadesi bunun tipik göstergelerinden biri. Sosyoloji ve bilim herkese lazım olduğu gibi hiç şüphesiz orduya da lazım. Müfredat ve müktesebat bakımından oldukça pozitivist bir geleneği olan ordunun işine geldiğinde bilimi kullanıp işine geldiğinde kullanmaması, kafasının oldukça karışık olduğunu gösteriyor.

Acaba komutanlar TSK'nın adının darbe söylentileriyle anılmasından rahatsız değiller mi? 27 Mayıs'ta seçilmiş olan bir Başbakan'ın sudan bahanelerle idam edilmesini doğru mu buluyorlar? Doğru bulmuyorlarsa neden bunu kınamıyorlar. 12 Eylül'de bir gecede son bulan terör ve şiddetin arkasında ne var acaba? Bir gün sonra herkesi eliyle koymuş gibi bulundukları yerden alan irade neden bir gün önce akan kanı durdurmak için hiç bir şey yapmıyor? 28 Şubat'ta neden ve kimin emriyle millet iradesiyle seçilmiş bir hükümet görevden el çektirildi? Bu ve benzeri sorulardan komutanlar rahatsız değilse, toplumun rahatsız olduğunu da mı fark etmiyorlar? Yoksa yöneticiler sadece 'genç subayların rahatsız' olmasını mı ciddiye alıyorlar.

TSK uzun zamandır tartıştığı ve tekil düzenlemelerle gerçekleştirmeye çalıştığı reformlarını tamamlayıp, örgütsel yapısını, yönetim süreçlerini ve karar alma mekanizmalarını yeni baştan tasarlayıp, insan kaynağını ve eğitim müfredatını modernize etmediği müddetçe bu tür sıkıntılardan asla kurtulamaz. Sorunun kişilerde değil, sistemde olduğunu görmek lazım.

Belgenin sahte veya gerçek olması ordunun tehdit algısını da içine alan geniş kapsamlı reform ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Ordu, yakın zamanda merkezi idarenin, emniyetin ve diğer kurumların yaptığı reformları yapmalı ve vurucu gücü yüksek, operasyon kabiliyeti gelişmiş, teknolojiyle donatılmış bir yapıya dönüştürülmeli. Bu türden yeniliklerin yanında ordu asıl soğuk savaş döneminden kalma zihnini değiştirmeli ve tarihinden gelen özgül ağırlığını yeniden elde etmeli. Aksi takdirde bu olay bir müddet sonra unutulacak ama darbe geleneği kendini yeniden üretecek.